Volledig scherm
Een onderonsje tussen gedeputeerden Marianne van der Sloot (l) en Anne-Marie Spierings met GroenLinks-fractievoorzitter Hagar Rooijackers (r). © Jan Zandee

Het compromis doet soms pijn in Brabants coalitieakkoord

DEN BOSCH - In goede harmonie lichtten VVD, CDA, D66, GroenLinks en PvdA vrijdagmiddag hun Brabantse coalitieakkoord toe. Toch was de spanning onder het compromis soms voelbaar, met name rond de thema's landbouw en verkeer.

Vrijdagmiddag, 15.03 uur. De perspresentatie van het nieuwe Brabantse coalitieakkoord is net drie minuten bezig als CDA-communicatiemedewerker Ernst van Welij een persbericht de wereld in stuurt. 'Dankzij een herziening van de veehouderijbesluiten uit 2017 komt het realisme terug in de Brabantse landbouw', luidt de eerste zin.

Wat volgt is een opsomming van elf punten die de verscherpte milieu-eisen voor boeren iets verzachten. Zo krijgen geiten- en stierenhouders een jaar langer de tijd om hun stal aan te passen. De eisen voor boeren die toch al gaan stoppen worden versoepeld. En varkenshouders die voor een nieuw en duurzaam systeem kiezen, mogen hun vergunning een half jaar later aanvragen. 'Een dichte deur gaat open, het boerenverstand is terug in het college', concluderen de christendemocraten.

Het CDA-persbericht is vooral een wat al te geforceerde poging om een pijnlijk compromis in eigen voordeel uit te leggen. Want van een wezenlijke koerswijziging op landbouwgebied is geen sprake. De portefeuille blijft in handen van Anne-Marie Spierings (D66), tegen wie het CDA de afgelopen jaren fel oppositie voerde. En de maatregelen waartegen boeren massaal te hoop liepen, blijven voor het overgrote deel van kracht.

Koude douche

Waar het CDA de afgesproken versoepelingen een 'herziening' noemt, spreekt Spierings van 'elf nuances'. ,,Want maatregelen vind ik eigenlijk een te groot woord."

Daar geeft boerenorganisatie ZLTO haar voor de verandering gelijk in. Voorzitter Wim Bens spreekt van 'een koude douche voor de veehouderij in Brabant'. ,,Wij hadden op een koers gerekend die meer rekening zou houden met de actuele situatie in de agrarische sector."

Wie het publiciteitsoorlogje rond landbouw in ogenschouw neemt, krijgt haast de indruk dat de kersverse coalitie nu al aan het touwtrekken is geslagen. Toch valt dat wel mee. In een coalitie met vijf partijen is het immers per definitie geven en nemen.

Het CDA krijgt bijvoorbeeld op landbouw niet veel meer dan een doekje voor het bloeden. Maar levert wel twee gedeputeerden die elk met een belangrijk CDA-speerpunt aan de slag mogen: Marianne van der Sloot buigt zich over leefbaarheid, Renze Bergsma over veiligheid.

In het midden

Wat ook helpt: hier en daar iets in het midden laten. Of een afspraak maken die voor meerdere uitleg vatbaar is. Rond de verkeerssituatie ten oosten van Eindhoven bijvoorbeeld. Het coalitieakkoord laat de mogelijkheid open voor de aanleg van een nieuwe weg door het Dommeldal.

,,Zelfs als we álle maatregelen doorvoeren om extra asfalt te voorkomen, dan nog is er een gebrek aan capaciteit op de wegen rond Eindhoven, Nuenen en Helmond", benadrukte verkeersgedeputeerde Christophe van der Maat (VVD). ,,We kijken nu naar de beste maatregelen. Daarbij liggen alle opties op tafel."

Daar wilde PvdA-fractievoorzitter Stijn Smeulders echter nog wél iets aan toevoegen. ,,Maar we hebben óók in het akkoord staan dat we een voorkeur hebben voor het opwaarderen van de bestaande wegen voordat we nieuwe aanleggen." Van der Maat: ,,Ja, klopt. Staat erin."

Fel tegen

Ook GroenLinks, dat voor het eerst gaat meebesturen in Brabant, voelt de pijn van het compromis. En dan vooral rond het thema mestverwerking. De partij was altijd fel tegen deze oplossing voor het mestoverschot in Brabant, zelfs op tijdelijke basis. Toch gaat de nieuwe coalitie onderzoeken op welke plekken in de provincie er eventueel een industriële mestverwerker kan komen op basis van een tijdelijke vergunning voor maximaal vijftien jaar.

Het leidt binnen GroenLinks meteen tot beroering. De Osse afdeling van de partij reageerde woedend op het akkoord. De gemeente strijdt daar tegen de komst van een mestverwerker van boerencorporatie MACE op het industrieterrein. De provincie zag Oss juist al eerder als een geschikte locatie, als er dan tóch zo'n fabriek moest komen. Het is daarom zeer reëel dat het plan toch weer op tafel komt.