Volledig scherm
© Robin Utrecht

Meningokokken: waarom worden volwassenen niet ingeënt?

vijf vragenBegin deze week startte de vaccinatiecampagne tegen meningokokken. In de periode van 8 tot en met 18 april en daarna van 11 tot en met 21 juni zijn in totaal 26 vaccinatiesessies gepland, waarvoor 35.000 West-Brabantse jongeren tussen de 14 en de 18 jaar worden opgeroepen. Maar waarom alleen jongeren? Volwassenen kunnen de ziekte immers ook krijgen.

Wat is de meningokokkenziekte?

Meningokokkenziekte (ook wel: meningokokkose) is een ernstige infectieziekte, die hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging kan veroorzaken. 5 tot 10 procent van de mensen met een hersenvliesontsteking en 20 tot 50 procent van de mensen met een ernstige bloedvergiftiging overlijdt aan de ziekte. Behandeling met antibiotica is noodzakelijk, want de ziekte kan zich heel snel ontwikkelen. Door snel te behandelen worden de meeste mensen beter, hoewel sommigen toch restverschijnselen aan de infectie overhouden.

Hoe wordt de ziekte veroorzaakt?

De ziekte wordt veroorzaakt door de meningokok, een bacterie. Veel mensen dragen de bacterie bij zich in de neus of keel zonder ziek te worden. Ze kunnen dan wel anderen besmetten door te hoesten, niezen of zoenen. 

De bacterie bestaat in verschillende varianten: A, B, C, E, Y, W en Z. In Nederland worden de meeste mensen ziek door de B- en de W-variant. Het aantal besmettingen met de W-variant nam de afgelopen drie jaar toe. Begin deze eeuw stak de C-variant de kop op, waarna het vaccin tegen deze variant werd opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). De varianten E, Y, Z komen zeer incidenteel voor in Nederland.

Wie krijgen de ziekte?

Iedereen kan de meningokokkenziekte krijgen, maar de ziekte komt het meeste voor onder baby's, tieners en 65-plussers. 

Uit onderzoek is gebleken dat het aantal jongeren tussen de 14 en 18 jaar dat de W-variant draagt, toeneemt. Voor 2015 waren er gemiddeld vier patiënten per jaar met meningokokkenziekte W, in 2018 waren dat er honderd.

Tekst gaat verder onder tabel

Als iedereen de meningokokkenziekte kan krijgen, waarom wordt dan niet iedereen ingeënt?

Voor het bestrijden van het meningokokkenvirus is gekozen voor groepsinenting: het inenten van een bepaalde groep om een uitbraak te voorkomen. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld het griepvaccin, dat wordt gegeven per individu dat risico loopt.

Sinds 2002 worden baby's gevaccineerd tegen type C. Vanwege de toename van de W-variant sinds 2015, worden baby's sindsdien ook tegen deze variant ingeënt met een vaccin dat breed beschermt: tegen A, C, W en Y.

Het besluit om jongeren tussen de 14 en 18 jaar in te enten is genomen omdat deze groep veel contact heeft met verschillende sociale groepen. Door hen in te enten, kunnen zij de bacterie niet verder verspreiden, zodat op die manier ook de rest van de bevolking wordt beschermd. 

De Gezondheidsraad adviseert wie of welke groepen worden ingeënt, waarbij ook gekeken wordt naar de kosteneffectiviteit: wat is de gezondheidswinst ten opzichte van de kosten.

Ik ben niet opgeroepen, maar wil toch een vaccinatie. Kan dat?

Iedereen die dat wil, kan zich laten inenten. De vaccinatie is dan wel voor eigen rekening. Je kunt om een vaccinatie vragen bij de huisarts, bij de GGD of bij een reizigersvaccinatiecentrum. Sommige zorgverzekeraars vergoeden de vaccinatie vanuit de aanvullende verzekering.