Militair in opleiding zwaargewond na blikseminslag in Ossendrecht, dertien anderen lichtgewond

OSSENDRECHT - Op de voormalige Koningin Wilhelminakazerne in Ossendrecht is vanochtend een ernstig ongeluk gebeurd. Een groep militairen in opleiding is geraakt door de bliksem. Eén van hen, een 18-jarige man, is zwaargewond per traumahelikopter naar het ziekenhuis in Antwerpen gebracht. Dertien anderen raakten lichtgewond. Zij zijn zelf niet geraakt, maar stonden in de buurt van de jongen die zwaargewond raakte.   

De gewonden door de blikseminslag zijn 16, 17 en 18 jaar oud en volgen de VeVa-opleiding. Daarbij combineren jongeren een mbo-opleiding met praktijkweken bij de marine, landmacht en luchtmacht. Ze zijn daarmee verzekerd van een stage bij een van de krijgsmachtonderdelen en worden voorbereid op een functie bij Defensie.

Eerstejaars

Volledig scherm
De plek waar de bliksem insloeg © Peter Braakman

De bedoeling was dat de eerstejaars van dinsdag tot donderdag in de Ossendrechtse heide zouden verblijven. Dat is een open vlakte met bospercelen. Hier kregen ze training hoe je het effectiefst een bepaald gebied kunt beveiligen.

Volgens een Defensie-woordvoerder was er voor de begeleiders geen aanleiding om de militaire oefening af te breken. ,,Waarom de afweging is gemaakt om al dan niet buiten te blijven, weet ik niet. Maar vast staat dat er altijd rekening wordt gehouden met extreme weersomstandigheden”, meldt Sydney Plankman van Defensie. 

‘Flinke oplaaier’

Dat er in één klap zo veel gewonden vallen als gevolg van bliksem, is niet zo gek als het lijkt. ,,Bij blikseminslag komt zo ontzettend veel kracht vrij dat ook mensen die in de buurt staan een flinke oplaaier krijgen”, vertelt Arjan Hoogkamer, deskundige op het gebied van bliksem(beveiliging). Dat beaamt Michaël Bertels, projectleider veilig optreden bij elektra van Brandweer Nederland. ,,Elektriciteit zakt in de ondergrond en zoekt vervolgens zijn weg naar aarde. Dat zullen de jongens die daar in de buurt stonden wel in hun benen gevoeld hebben.”

De bliksem sloeg in in de buurt van een bosrijke omgeving. Volgens Hoogkamer is het zeer onverstandig om met onweer het bos in te gaan. ,,De kans is groot dat de bliksem op een boom inslaat. Die kracht bereikt vervolgens de bodem en dan bevind je je in een levensgevaarlijke situatie. Absoluut niet doen, dus.” Bertels is het daarmee eens. ,,Als je bliksem ziet aankomen, moet je schuilen. Niet onder een boom, maar ergens binnen.”

‘Heel akelig’

Minister Ank Bijleveld van Defensie noemt het ongeval met de aspirant-militairen ‘heel akelig’. ,,Ik was bij de opening van het Centraal Militair Hospitaal in Doorn en ik hoorde het net daarvoor. Ik ben echt enorm geschrokken. Bliksem is iets heel onvoorspelbaars.’’

In zo’n geval, zegt Bijleveld, hoop je op snel goede zorg en dat de families op de hoogte worden gesteld. ,,Ik heb begrepen dat dat inmiddels is gebeurd. Meer kun je niet doen.’’ Volgens de CDA-bewindsvrouw is de zwaargewonde per traumaheli naar Antwerpen gebracht, omdat dit het dichtstbijzijnde ziekenhuis is. Ook alle andere studenten gingen sowieso voor controle naar het ziekenhuis.

Onderzoek

Een onafhankelijke inspectie gaat onderzoek doen naar het voorval. ,,Dat is gebruikelijk bij dit soort ernstige incidenten”, meldt Defensie.

De onderwijsinspectie speelt vooralsnog geen primaire rol in het onderzoek naar de veiligheid van de studenten. Die verantwoordelijk ligt volgens een woordvoerder in eerste instantie bij de school, de betreffende opleiding en de stageverlener. 

,,Zij moeten in dit geval actie ondernemen en zorgen dat er duidelijkheid komt.’' De inspectie houdt een vinger aan de pols en komt in actie als blijkt dat het incident iets zegt over een breder veiligheidsprobleem. ,,Maar dat hangt af van de info die we krijgen. Het is nu nog vroeg in het proces.’' 

Vaakst in West-Brabant

Volgens Arjan Hoogkamer sterven jaarlijks wereldwijd redelijk veel mensen aan de gevolgen van blikseminslag. ,,Ze zeggen dat de kans heel klein is dat het je overkomt, maar het komt stiekem best wel vaak voor.” Naar buiten gaan met onweer raadt Hoogkamer dan ook sterk af, maar mocht het simpelweg niet anders gaan dan kan een bliksemafleider uitkomst bieden. ,,Wanneer je zo’n installatie op het dak van een woning plaatst en dan naar buiten gaat, dan ben je in principe veilig.”

Onweersbuien als vanochtend komen relatief het vaakst voor in het westen van Brabant. ,,Dat komt door het hoge water in de delta en de Brabantse Wal. Een onweerswolk moet daar vaker klimmen dan op andere plekken in Nederland”, legt Hoogkamer uit.

Wat doet VeVa?

De veertien aspirant-militairen die woensdag gewond raakten op een militair oefenterrein in het Brabantse Ossendrecht zijn leerlingen van de mbo-opleiding Veiligheid en Vakmanschap (VeVa). Hier worden leerlingen klaargestoomd voor een carrière in het leger.

De opleiding wordt gegeven aan meer dan dertig ROC’s in het land. Leerlingen combineren de opleiding met praktijkweken bij een van de onderdelen van Defensie. Er zijn tien vakrichtingen zoals bedrijfsautotechniek, beveiliging, ICT en logistiek. Militaire instructeurs verzorgen delen van de opleiding op de scholen.

De opleiding Veiligheid en Vakmanschap is in 2009 opgezet. De VeVa is belangrijk voor het ministerie van Defensie omdat het met een groot personeelstekort kampt. In 2015 bedroeg het aandeel van de VeVa’s in de instroom van de krijgsmacht 45 procent.

Defensie komt duizenden mensen tekort. Op 1 januari ging het om 8363 militaire functies en 229 burgerfuncties. Bij de militairen zijn het voornamelijk lagere functies. Van het aantal sollicitanten valt gemiddeld 75 procent uit tijdens het keurings- en selectieproces.

Volledig scherm
De voormalige Koningin Wilhelminakazerne in Ossendrecht © Peter Braakman
Volledig scherm
Incident militaire basis Ossendrecht © Anthony Decock / MaRic Media
Volledig scherm
Blikseminslag in Ossendrecht © Anthony Decock / MaRic Media