Volledig scherm
Volgens PVV Brabant zijn er de afgelopen jaren alleen maar redenen bijgekomen om provinciale referenda te gaan houden. © Thinkstock

PVV: referendum in Brabant

De PVV wil dat Brabanders zich voortaan via een referendum over kwesties in de provincie kunnen uitspreken. Provinciale Staten spreken vrijdag over het initiatiefvoorstel.

Volledig scherm
Patricia van der Kammen. © Provincie Noord-Brabant

Een jaar of zeven geleden diende de PVV al eens een vergelijkbaar voorstel in. Volgens initiatiefnemer Patricia van der Kammen zijn er sindsdien alleen maar redenen bijgekomen om tot een provinciale referendummogelijkheid te komen. Zo is er steeds meer aandacht voor betrokkenheid van inwoners bij de besluitvorming; de PVV ziet het referendum als een goede manier om daaraan vorm te geven. ,,Ook werd landelijk goed gebruikgemaakt van de mogelijkheid een referendum te organiseren'', concludeert Van der Kammen. ,,Een teken dat het meerwaarde heeft.''

Lager

Dit zogeheten raadgevend referendum is echter vorig jaar door de Haagse politiek afgeschaft. In de drie jaar dat de wet van kracht was, verzamelden twee referenduminitiatieven de benodigde 300.000 handtekeningen. Daardoor kon iedereen in Nederland stemmen over het associatieverdrag met Oekraïne (2015) en over de 'sleepnetwet' (2017), die onder meer over het opslaan en aftappen van internetverkeer ging.

De PVV wil in Brabant tot een vergelijkbaar referendumsysteem komen. Indieners zouden daarbij een handtekening van 0,75 procent van de kiesgerechtigde Brabanders moeten verzamelen - dat zijn er een kleine 15.000. Als drempel voor de geldigheid van de volksraadpleging heeft de partij een opkomst van 15 procent in gedachten. Aanzienlijk lager dan de grens van 30 procent die het rijk hanteerde.

Een ander verschil met het voormalige landelijke referendum: de PVV stelt voor om ook referenda op regioniveau te houden. ,,Neem het plan over de Ruit om Eindhoven'', vervolgt Van der Kammen. ,,Dat is vooral relevant voor Zuidoost-Brabant. Of het windpark aan de A16. Het zou goed zijn dat plan via referendum aan West-Brabant voor te leggen. Het gaat immers om hún landschap.'' Ook opteert de PVV voor een raadplegend referendum waarbij de provincie zelf de inwoners om hun mening vraagt. Dat is op landelijk niveau één keer eerder gehouden: in 2005, over de Europese grondwet.

Zo'n raadplegend referendum ziet het provinciebestuur (Gedeputeerde Staten) in elk geval niet zo zitten. Er zijn andere manieren om inwoners om hun mening te vragen, is de conclusie. Bijvoorbeeld door inwoners met een gerichte vragenlijst op internet te benaderen.

Over de wenselijkheid van een raadgevend referendum doen Gedeputeerde Staten geen uitspraak. Die keuze laten ze aan de politiek. Wel vinden ze drempel voor het benodigde aantal handtekeningen te laag: andere provincies met een referendumverordening hanteren een percentage van minstens 2 procent.

Veel kans van slagen lijkt ook een Brabants raadgevend referendum niet te hebben. Alle vijf de coalitiepartijen voelen er weinig voor. VVD en CDA staan landelijk al niet bekend als warme voorstanders van volksraadplegingen. ,,Voor ons is het dan ook geen moeilijke keuze'', aldus CDA'er Marcel Deryckere.

Noodrem

Bij bijvoorbeeld D66, van oudsher de referendumpartij bij uitstek, ligt dat anders. ,,Wij zijn zeker voor bestuurlijke vernieuwing en ook voor referenda, maar niet in deze vorm'', licht Statenlid Eric Logister toe. ,,We zien meer in het referendum als noodrem: als de overheid een besluit neemt kan een referendum dat corrigeren. Voor het op de agenda zetten van onderwerpen hebben we andere middelen, zoals een burgerinitiatief.''