Volledig scherm
Wim van de Donk © Dave Hendriks - Foto Meulenhof

Tien jaar commissaris van de Koning: hoogte- en dieptepunten in de carrière van Wim van de Donk

TILBURG - Wim van de Donk vervult vandaag precies tien jaar zijn functie als commissaris van de Koning. De geboren Veghelaar woont dan wel in Tilburg, hij gaf eerder te kennen dat Eindhoven zijn favoriete stad is. Een Brabander in hart en nieren.

Het koninklijk gezag vertegenwoordigen in de provincie, de Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten voorzitten en de regering vertegenwoordigen. Maar ook onderscheidingen uitreiken, lintjes doorknippen en burgers steunen in moeilijkere tijden. Het takenpakket van de commissaris van de Koning is breed. Een carrière zoals die van Wim van de Donk kent dan ook veel hoogte- en dieptepunten. Een overzicht.

Installatie
Met veel bombarie werd Wim van de Donk op 1 oktober 2009 benoemd tot commissaris van de Koning. Wilhelmus Bernhard Henricus Josephus is lid van het CDA. Hij studeerde Cum Laude af aan de Katholieke Universiteit van Nijmegen en werd daarna docent en hoogleraar. Als commissaris volgde hij Hanja Maij-Weggen op.

Hagelstorm
Een verwoestende hagelstorm trok in juni 2016 over de provincie. Vooral het zuidoosten werd flink getroffen. De schade aan kassen van veel agrariërs in Luyksgestel en Someren was enorm. Het ging in totaal om miljoenen euro's. Wim van de Donk bracht in die tijd bezoeken aan een aantal gedupeerden van de storm. ,,Het eerste wat ik deed toen ik Someren in reed was kijken hoeveel zeilen er nog op de daken liggen. Verschrikkelijk wat er hier is gebeurd. Wonderlijk dat er geen slachtoffers zijn gevallen”, zei hij toen.

Volledig scherm
Commissaris van de Koning Van de Donk links bekijkt een kapotgehagelde koeienstal in Someren. © Ton van de Meulenhof

Historisch hoogtepunt
Drie jaar geleden bereikte Brabant een historisch hoogtepunt. De provincie had op 21 maart maar liefst 2,5 miljoen inwoners. Nederland telde op dat moment 17 miljoen inwoners. Wim van de Donk ontving daarom alle ouders van kinderen die op 21 maart werden geboren met natuurlijk rood met witte muisjes. Het was helaas niet exact te achterhalen wie de 2,5 miljoenste inwoner was.

Fort Oranje

Vorig jaar moest er een nieuwe burgemeester voor Zundert gekozen worden. Heel het dorp mocht meepraten en iedereen was op zoek naar iemand die heel stevig in zijn schoenen stond. Vooral na de soap die zich inmiddels afspeelde rondom Fort Oranje. Burgemeester Poppe de Looff vertrok dit jaar. Joyce Vermue is haar opvolgster. De benoeming van een burgemeester behoort tot een van de taken van de commissaris van de Koning. Een bijzondere sollicitant voor de functie van burgemeester was Fort Oranje-baas Cees Engel. Van de Donk liet zich niet uit over wat hij vond van díe sollicitatie.

Volledig scherm
Verboden camping Fort Oranje Rijsbergen Zundert © Ralph Van Wolffelaar

Herindelingen

Gemeentelijke herindelingen gaan soms vloeiend, soms niet. Die in Nuenen bijvoorbeeld speelt inmiddels al jaren. Wel zijn de verhoudingen inmiddels een stuk beter dan drie jaar geleden, aldus Wim van de Donk. Er gingen jaren van discussie aan vooraf: moet Nuenen zelfstandig blijven, met Son en Breugel samengaan of met Eindhoven? Die in Haaren is ook al jaren zo'n pijnpunt. Onlangs waren de hoorzittingen over het Herindelingsontwerp Haaren-Oisterwijk-Vught-Boxtel-Tilburg.  Andere voorbeelden van Brabantse herindelingen in de periode van Wim van de Donk zijn Oss, Meierijstad en recent nog Altena.

‘Aanslag op democratie’

Een van de heftigste gebeurtenissen in de afgelopen tien jaar waar een overheidsinstelling direct bij betrokken was, was misschien wel de aanslag op het gemeentehuis in Waalre. Twee auto's reden daar in 2012 het gemeentehuis binnen. Meteen daarna werd brand gesticht. De ontzetting in het dorp en het hele land was groot. Van de Donk was enorm boos en noemde de aanslag ‘een keerpunt’. ,,Hier zijn grenzen overschreden, dit is een aanslag op de rechtsstaat.”

Volledig scherm
De aanslag op het gemeentehuis. © Bert Jansen

Chemie-Pack

De brand bij Chemie-Pack in Moerdijk in 2011 maakte diepe indruk op de hele provincie en het hele land. Ook eiste het politieke slachtoffers. Burgemeester Wim Denie (64) van Moerdijk besloot na een indringend gesprek met commissaris van de Koningin Wim van de Donk vervroegd met pensioen te gaan. De burgemeester verklaart op te stappen ‘in het belang van de gemeente en om persoonlijke redenen’.

Volledig scherm
Explosie bij de brand op het terrein van Chemie-Pack, in Moerdijk. © ANP

Jeroen Bosch expositie
Iets feestelijks. Koning Willem-Alexander was in 2016 bij de officiële opening van de Jeroen Bosch Expositie in Den Bosch in het Noordbrabants Museum. Een grootse gebeurtenis, vooral voor Den Bosch. Natuurlijk week Wim van de Donk die dag niet van zijn zijde. Na een jarenlange veldtocht, vele miljoenen, gelobby en onderzoek was Jheronimus Bosch terug in de stad. Daar was iedereen trots op.

MH17-ramp
Een zeer emotionele gebeurtenis voor het hele land en de hele wereld. De ramp met de MH17. Vooral de terugkomst van de lichamen op Vliegbasis Eindhoven maakte indruk, ook op commissaris van de Koning Wim van de Donk. In maart 2018 werd er een gedenkteken onthuld bij de ingang van Vliegbasis Eindhoven ter nagedachtenis aan de 298 slachtoffers die omkwamen bij ramp. Wim van de Donk verrichtte die emotionele handeling samen met de burgemeester van Eindhoven. 

Burgemeesterslek Den Bosch

De Rijksrecherche startte een jaar geleden een onderzoek nadat commissaris van de Koning Wim van de Donk aangifte deed van lekken van informatie uit de vertrouwenscommissie rond de nieuwe Bossche burgemeester. Ex-wethouder Jos van Son en gemeenteraadslid Sjef van Creij zaten drie dagen vast voor het lekken van de informatie. Op 21 oktober van dit jaar staan de twee pas officieel voor de rechter. In juli 2017 schreef journalist Jos van de Ven in het Brabants Dagblad over de burgemeestersbenoeming in Den Bosch en dat eerste keuze van de vertrouwenscommissie Jan Hamming zich had teruggetrokken als kandidaat en tweede keuze Jack Mikkers uiteindelijk burgemeester van Den Bosch werd. Dat bleek dus geheime informatie. 

Mestfraude

Zelf noemde hij het ‘het dieptepunt van 2017': mestfraude. In november van dat jaar onthulde NRC Handelsblad dat boeren, transporteurs, mestverwerkers en handelaren in Brabant en Limburg op grote schaal met mest zouden frauderen. Door mest illegaal over het land uit te rijden in plaats van die af te laten voeren, proberen boeren de kosten te drukken. Van de Donk pleitte daarna bevlogen voor het zuinig omgaan met de planeet en het klimaat, voor matig consumeren en duurzaam boeren.

De koninklijke familie in Tilburg

Natuurlijk was hij trots dat het Koninklijk gezelschap naar ‘zijn’ provincie kwam in 2017. De familie liep dat jaar door de Tilburgse straten waar Wim van de Donk hen natuurlijk makkelijk rond kon leiden. Het gaat niet alleen om zijn provincie, maar ook om de stad waar hij woont. De familie leek de Brabantse gezelligheid prima te kunnen waarderen.

Volledig scherm
Prinses Beatrix loopt samen met Wim van de Donk door de Tilburgse straten. © Beeld Werkt

Ondermijning

Een aantal maanden geleden uitte Van de Donk forse kritiek op politie en justitie bij een symposium in de Tilburgse LocHal. De instanties slagen er volgens hem te weinig in om criminelen op te sporen en voor langere tijd achter de tralies te krijgen. De commissaris kan naar eigen zeggen niet anders dan concluderen dat misdaad loont. Zijn uitspraken komen in een gevoelige tijd, waarin ondermijning een steeds groter thema is in de provincie. Politiemedewerkers waren niet blij met zijn uitspraken. Verschillende bonden vonden dat hij zijn kritiek had moeten uiten op de landelijke politiek.

Frans Bauer

Wat heeft Frans Bauer te maken met Wim van de Donk? Ze hebben niet samen een duet opgenomen maar deelden wel even een functie. In 2014 benoemde Van de Donk de zanger uit Fijnaart namelijk als Nachtcommissaris van de Koning. Voor Frans destijds een van de hoogtepunten uit zijn carrière.

Volledig scherm
Wim van de Donk in 2009 © marc bolsius