Volledig scherm
Raqqa, oktober 2017. © AP

‘1600 burgerdoden bij Westerse aanval op kalifaat-hoofdstad Raqqa’

Bij de (lucht)aanvallen van de Westerse coalitie op de Syrische stad Raqqa zijn in 2017 zeker 1600 burgers omgekomen, dat stellen Amnesty International en de organisatie Airwars na maandenlang onderzoek. ,,Veel luchtaanvallen en tienduizenden artillerieaanvallen waren willekeurig", stellen de onderzoekers.

Volledig scherm
Koerdische strijders bij de bevrijding van Raqqa. © AP

De organisaties deden onderzoek op 200 locaties in de grotendeels verwoeste stad, spraken met 400 ooggetuigen en analyseerden een grote hoeveelheid satellietbeelden. Daaruit is een database ontstaan met ‘bewijsmateriaal over meer dan 1600 burgerslachtoffers'. ,,De onderzoekers verzamelden de namen van meer dan 1000 van die slachtoffers, 641 namen hebben we kunnen verifiëren", stelt Amnesty in een persbericht.

IS veroverde Raqqa  in 2014, er woonden toen zo'n 200.000 mensen in de stad. Raqqa was tussen 2014 en 2017 de officieuze hoofdstad van het IS-kalifaat. Die terroristische groepering voerde een schrikbewind in de stad. Op het centrale plein van Raqqa werden executies uitgevoerd, de hoofden van slachtoffers werden op hekken langs het plein gespietst.

Tussen juni en oktober 2017 werd de stad belegerd door (vooral) Koerdische troepen. Die werden vanuit de lucht bijgestaan door de bombardementen van de Westerse coalitie, daaraan deden onder leiding van de VS ook onder meer Frankrijk en Groot-Brittannië mee. Nederland maakt ook onderdeel uit van de  Westerse coalitie, maar was in die periode niet met F16's actief in de regio. De Amerikanen hielpen de Koerden bij de slag om Raqqa ook met artilleriebeschietingen vanaf de grond.

Klem tussen IS en Coalitie

Quote

Onderzoek Raqqa, om grootscha­lig lijden van burgers bij toekomsti­ge militaire operaties te voorkomen

Donatelle Rovera, Amnesty International

Behalve duizenden IS-strijders werden er bij die beschietingen dus ook zeker 1600 burgers gedood, stellen de twee onderzoeksorganisaties. De inwoners van de stad zaten klem: IS gebruikte hen als menselijk schild, waardoor ze niet konden vluchten voor de Westerse bommen. ,,Door de mijnen en scherpschutters van IS werd Raqqa een dodelijke val. Veel luchtaanvallen en tienduizenden artillerieaanvallen waren willekeurig", stelt Amnesty-onderzoekster Donatella Rovera.  Het handelen van de Coalitie was, volgens de organisatie, in strijd met internationale afspraken waarin staat dat ook in een oorlog burgers zoveel mogelijk beschermd moeten worden en aanvallen waarbij burgers getroffen kunnen worden, proportioneel moeten zijn. ,,De Coalitietroepen maakten Raqqa met de grond gelijk, maar ze kunnen de waarheid niet uitvlakken.”

De onderzoekers beschrijven onder meer een bombardement op 25 september 2017 waarbij een gebouw van vijf verdiepingen wordt geraakt en instort. In de kelder van dat gebouw schuilden vier families, 32 mensen, onder wie 20 kinderen, werden gedood, stelt Amnesty. ,,Ik ben iedereen die me na was verloren: mijn vier kinderen, mijn man, mijn moeder, mijn zus. Was het doel niet om de burgers te bevrijden? Ze hadden ons moeten redden, onze kinderen moeten redden", zo citeert Amnesty een overlever, Ayat Mohammed Jasem.

Jarenlang onenigheid

De twee organisaties willen dat de Coalitie een onderzoek instelt ‘naar wat er fout is gegaan in Raqqa’. ,,Om grootschalig lijden van burgers bij toekomstige militaire operaties te voorkomen.” De Coalitie stelt verantwoordelijk te zijn voor 180 burgerdoden bij de bevrijding van Raqqa, ook lopen er nog onderzoeken.  Een woordvoerder van de Operation Inherent Resolve, zoals de militaire operatie van de coalitie in Syrië en Irak heet, stelt in een reactie aan deze site dat ‘alle redelijke maatregelen worden genomen om burgerdoden te voorkomen’. ,,Elk onbedoeld verlies van leven is tragisch, maar het moet worden afgewogen tegen het risico dat IS haar terroristische activiteiten kan voortzetten.” 

Er is al jarenlang onenigheid over het aantal burgerdoden dat is gevallen tijdens de Westerse inzet in de oorlog tegen IS. Amnesty en Airwars schatten dat aantal vorig jaar al op 7000, terwijl de Coalitie het zelf toen op 1000 hield.  Deze site probeerde vorig jaar duidelijkheid te krijgen over het aantal burgerslachtoffers dat is gevallen bij aanvallen van de Nederlandse F16's die in twee missies meededen aan de Coalitie. Het ministerie van Defensie weigert echter de verslagen van de aanvallen vrij te geven. 

Volledig scherm
Het centrale plein in Raqqa, na de verdrijving van IS. Het plein werd door IS als executieplaats gebruikt. © EPA
  1. Kami (49) scherpt record aantal Everest-beklimmingen verder aan in dodelijke week: 24 keer!

    Kami (49) scherpt record aantal Everest-beklimmin­gen verder aan in dodelijke week: 24 keer!

    De Nepalese sherpa Kami Rita heeft deze week voor de 24ste keer in zijn leven de top van de Mount Everest bereikt. Bij terugkomst op het vliegveld van hoofdstad Kathmandu werd hij gisteren dan ook met muziek en vlaggen onthaald door familie, vrienden en fans. Het betekende in die zin - en voor zover dat mogelijk is - een feestelijk einde van een verder dodelijke week op de hoogste berg ter wereld.