Een forensisch speurder betreedt de eerste shishalounge waar Tobias Rathjen vijf bezoekers doodschoot.
Volledig scherm
Een forensisch speurder betreedt de eerste shishalounge waar Tobias Rathjen vijf bezoekers doodschoot. © AFP/Videostill

Aangifte dader bloedbad Hanau werd door Duitse justitie genegeerd: uitspraken waren niet racistisch of extreemrechts

Het federale parket in Duitsland heeft bevestigd dat het in november een aanklacht ontving van de dader achter de racistische aanslag in Hanau. Tobias Rathjen (43) schoot woensdag negen bezoekers van twee shishalounges dood, daarna zijn moeder en vervolgens zichzelf. In een manifest schreef hij tevergeefs aangifte te hebben gedaan wegens ‘een ‘onbekende geheime dienst’ die ‘in de hersenen van mensen dringt’ om ‘wereldgebeurtenissen te controleren’.

Het federale parket gaf geen gevolg aan de aanklacht van Rathjen, bevestigde hoofdaanklager Peter Frank vanmiddag. ,,Hij deed geen racistische of extreemrechtse uitspraken. Daarom is er destijds geen onderzoek ingesteld.’’

In het manifest op zijn website schreef Rathjen dat hij driemaal tevergeefs aangifte deed van de ‘geheime organisatie’ die hem naar eigen zeggen ook controleerde. ,,Ik deed in januari 2002 voor het eerst aangifte bij de politie van dit illegale in de gaten houden maar mijn klacht werd afgewezen. In de herfst van 2004 gebeurde hetzelfde. In 2019 ondernam ik een laatste poging. Ik wendde me tot enkele privérechercheurs en stuurde daarna kennisgevingen naar het Openbaar Ministerie in Hanau en bij het federale parket in Karlsruhe. Geen van allen kon mij verder helpen.’’   

Het manifest en ook enkele online video's die Rathjen achterliet, staan bol van wereldcomplotten, onversneden racisme en vrouwenhaat

De vader van Rathjen had volgens hoofdaanklager Frank in het verleden ook contact met de autoriteiten via verschillende brieven met klachten. De man werd woensdagnacht in de woning van zijn zoon aangetroffen. Hij werd meegenomen voor verhoor en geldt als getuige.

Opereerde alleen

Volgens de hoofdaanklager had Rathjen vóór woensdagavond met niemand contact over zijn plannen. ,,In het onderzoek is tot nu toe geen enkele aanwijzing naar boven gekomen dat hij er voordien met anderen over sprak of om ondersteuning vroeg.’’ Frank voegde eraan toe dat het doel van het onderzoek nog steeds is om uit te vissen of de vermeende dader informatie over zijn plannen via het internet of ‘in de echte wereld’ had uitgewisseld of langs die wegen om ondersteuning vroeg.

De twee vuurwapens waarvoor de veertiger een wapenvergunning had, werden volgens de hoofdaanklager ook gevonden. Onderzoek moet uitwijzen of de moorden met deze wapens zijn uitgevoerd. Justitieminister Christine Lambrecht (SPD) laat uitzoeken of de recente aanscherping van de wapenwetgeving in Duitsland ook wordt nageleefd. Duitse media vroegen zich af hoe het mogelijk is dat een ‘mentaal verwarde’ man als Rathjen een wapenvergunning kon krijgen. Hij was een sportschutter en lid van een schietvereniging.  

Slachtoffers

De Duitse federale recherche gaf vandaag de nationaliteiten vrij van de negen dodelijke slachtoffers van de racistische aanslag. Drie van de doden zijn Duitse staatsburgers, twee zijn Turks. Eén slachtoffer kwam uit Bulgarije, één uit Roemenië, één uit Bosnië-Herzegovina en één slachtoffer heeft de Duitse en Afghaanse nationaliteit. 

De Turkse ambassade in Berlijn verklaarde gisteren dat vijf van de dodelijke slachtoffers Turkse staatsburgers zijn. Dat deed ze na berichtgeving daarover door het internationale persbureau Anadolu in Ankara.  

Twee slachtoffers zouden niet in een van de shishalounges zijn doodgeschoten maar in hun auto. Details daarover zijn  nog niet bekendgemaakt. 

De slachtofferbehartiger van de federale overheid, Edgar Franke (SPD), heeft de nabestaanden naar eigen zeggen verzekerd van snelle financiële hulp. ,,Noodhulp kan binnen twee weken uit een daarvoor bestemd fonds worden betaald”, verklaarde hij tegenover de publieke omroep in Hessen. Die noodhulp bedraagt 30.000 euro voor echtgenoten, kinderen en ouders van de overledenen en 15.000 euro voor broers en zussen. ,,Dit kan het verschrikkelijke leed van het verlies niet wegnemen maar het is in ieder geval een hulpmiddel voor de meest noodzakelijke dingen.’’

Veiligheidsmaatregelen

Naar aanleiding van de racistische terreuraanslag in Hanau komt er meer politieaanwezigheid bij moskeeën en andere gevoelige plekken in Duitsland zoals stations, luchthavens en grensgebieden. Dit om de bevolking te beschermen, verklaarde minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer(CSU) eerder vandaag. De federale politie zal collega's in de deelstaten volgens hem ondersteunen waar mogelijk. 

De veiligheidsmaatregelen zijn ingegeven door de vrees voor copycat-gedrag, woede en eventuele ongekende uitingen van emoties.  ,,De dreiging van extreemrechts, antisemitisme en racisme is zeer groot in Duitsland”, aldus Seehofer. 

Moslims in Duitsland drongen vanmorgen aan op meer bescherming en erkenning na het bloedbad in Hanau. “Islamofobie moet als een probleem benoemd en bestreden worden’’, eisten de Centrale Raad van Moslims en de Coördinerende Raad van Moslims in Berlijn. Ze leverden kritiek op het feit dat er na het bloedbad wél wordt gediscussieerd over het gevaar van racisme en extreemrechts maar nauwelijks over het gegeven dat de schutter vijandig stond tegenover de islam.

Woordvoerder Zekeriya Altug van de Coördinerende Raad van Moslims, benadrukte dat de moslimverenigingen drie dagen voor het oprollen van een extreemrechtse terreurcel, precies een week geleden, waarschuwden voor het gevaar van islamofobie. De terreurcel zou van plan zijn geweest aanslagen te plegen op politici, asielzoekers en moslims. Ook Tobias Rathjen had het gemunt op mensen met een migratieachtergrond en moslims. ,,Je moet nu handelen. De moslims in dit land zijn niet alleen bang voor hun moskeeën, maar ook voor zichzelf en hun kinderen,” verklaarde Altug tegenover Duitse media.