Volledig scherm
John Bercow, voorzitter van het Lagerhuis. © REUTERS

Brexitstemming verboden, slecht nieuws voor Boris Johnson

UpdateOpnieuw slecht nieuws voor de Britse premier Boris Johnson: zijn tweede poging om zijn brexitdeal in stemming te brengen, is vanmiddag geblokkeerd door Lagerhuisvoorzitter John Bercow. Tijd voor Plan B: de brexitwetgeving er doorheen duwen.

Weer waren vanmiddag alle ogen gericht op de flamboyante Lagerhuisvoorzitter John Bercow. Weer was hij van doorslaggevend belang in het brexitproces. Nadat zaterdag Boris Johnsons eerste poging om zijn brexitdeal ongewijzigd in stemming te brengen mislukte, probeerde de Britse premier het nu weer. Zonder succes: Lagerhuisvoorzitter John Bercow verbood het, omdat parlementaire regels voorschrijven dat een regering eenzelfde motie niet nogmaals in stemming mag brengen.

De opties voor Boris Johnson om de EU op de deadline van 31 oktober met een deal te verlaten vallen een voor een weg. Zijn laatste mogelijkheid is om de zeer gecompliceerde benodigde brexitwetgeving deze week in hoog tempo door het Britse parlement te loodsen. Normaal duurt het proces van wetgeving weken tot maanden: Johnson probeert dat nu binnen een paar dagen te doen.

Uitgesloten

Volledig scherm
Boris Johnson tijdens een persconferentie in Brussel, eind vorige week. © Getty Images

Dat wordt – mede door die haast – ontzettend ingewikkeld: zonder Conservatieve meerderheid is elke stemming spannend, en Johnson moet er meerdere winnen om nog uitzicht te houden op de door hem zo gewenste brexit op 31 oktober.

Het Conservatieve parlementslid Jacob Rees-Mogg, die de regering vertegenwoordigt in het Lagerhuis, maakte de planning enige tijd na de woorden van Bercow bekend. Parlementariërs mogen zich morgen voor het eerst uitspreken over de zogeheten ‘withdrawal agreement bill’ (WAB), die de nieuwe brexitdeal met de EU omzet in Britse wetgeving.  De definitieve stemming moet donderdag plaatsvinden. Daarna moet ook het Hogerhuis van het parlement, het House of Lords, zich nog over de wetgeving buigen.

Het Lagerhuis moet die planning, ook morgen, eerst wel goedkeuren. Het Conservatieve parlementslid Jacob Rees-Mogg zegt dat tegenstemmers ervoor kiezen om ,,geen brexit te hebben op 31 oktober”

Alle stemmingen in het Lagerhuis zullen spannend zijn: de stemverhoudingen liggen dichtbij elkaar. Elke stem telt. Als Johnson de stemmingen over de planning en wetgeving wint is dat een belangrijke stap op weg naar een ordelijke brexit, maar dan hij is er nog niet. De wet wordt dan doorgestuurd naar de ‘commissiefase’ en daarna de ‘derde lezing’. Daarin kunnen Lagerhuisleden het akkoord aan proberen te passen door amendementen in te dienen. 

Daar ligt het volgende grote gevaar voor Johnson deze week: de oppositie zal een wetswijziging voor een zachtere brexit indienen (door een lidmaatschap van de douane-unie) en er ligt ook een amendement klaar waarin staat dat het brexitakkoord moet worden voorgelegd aan het Britse volk in een referendum. Als een van de amendementen aangenomen wordt en Johnson daarmee dwingt zijn deal ingrijpend aan te passen dan lijkt de kans verkeken om de brexit deze week nog door zijn parlement te krijgen en op 31 oktober te laten plaatsvinden. Waarschijnlijk zal Johnson zijn pogingen dan staken en aansturen op landelijke verkiezingen eind dit jaar. Daar wil hij een grote Conservatieve meerderheid winnen: met een andere, meer brexitgezinde parlementssamenstelling denkt hij zijn brexitdeal er wel doorheen te krijgen. In dat geval zal de brexit – mits de EU daarmee instemt – weer worden uitgesteld.

Maar, mocht tegen verwachting in alles meezitten en het Lagerhuis deze week instemmen met alles wat Johnson hen voorlegt, dan is de brexit ineens heel dichtbij. Dan is het akkoord door het Britse parlement en hoeft alleen het Europees Parlement nog een handtekening te zetten. In dat geval verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie op 31 oktober met een deal in de hand en is Johnson de gevierde man. Maar op dit moment lijkt het erop dat hij daar een wonder voor nodig heeft.

Queen’s Speech

Tussen al het brexitgeweld door staat morgen mogelijk ook nog een stemming op het programma over de Queen’s Speech, de troonrede van vorige week waarin de regeringsplannen voor het komende jaar uiteen werden gezet. Normaliter een formaliteit, maar nu het Britse parlement zo verdeeld is zou het goed kunnen dat de regering de Queen’s Speech-stemming – voor het eerst sinds 1924 – verliest. In dat geval is het gebruikelijk dat de premier zijn ontslag indient, omdat het gezien wordt als een vertrouwensstemming. Maar Johnson lijkt dat niet van plan. Wel zal het de druk op oppositieleider Jeremy Corbyn verhogen om een motie van wantrouwen in te dienen om Johnson op die manier weg te krijgen.

EU-parlement wacht met stemming brexitakkoord
Het Europees Parlement wil pas stemmen over het brexitakkoord als het parlement in Londen het heeft goedgekeurd. Dat heeft de brexitstuurgroep van het EU-parlement vandaag bevestigd.

Wanneer het Britse parlement een oordeel velt over de deal is nog niet helder. Mocht er groen licht komen, dan kan het Europees Parlement zo nodig volgende week een speciale sessie bijeenroepen om het papierwerk voor het op 31 oktober geplande vertrek in orde te krijgen.

,,Wij zullen adviseren dat er volledige ratificatie moet zijn in Groot-Brittannië voordat wij onze finale stemming kunnen doen’’, zei brexitcoördinator Guy Verhofstadt van het Europees Parlement. ,,We gaan niet iets ratificeren dat misschien nooit wordt geratificeerd aan de andere kant van het Kanaal’’, verwoordde medevoorzitter Philippe Lamberts van de Europese Groenen het.

Bekijk hieronder onze tijdlijn van belangrijke brexit-gebeurtenissen.

  1. Bekende Maltezer zakenman ‘tijdens vlucht’ van luxe jacht gehaald in moordzaak journaliste

    Bekende Maltezer zakenman ‘tijdens vlucht’ van luxe jacht gehaald in moordzaak journalis­te

    Het onderzoek naar de moord op een van de bekendste onderzoeksjournalisten van Malta bevindt zich in een stroomversnelling. Gisteren werd bekend dat de ‘regelaar’ van de bomaanslag op Daphne Caruana Galizia was aangehouden, iemand die bovendien stelde het brein achter de moord te kunnen aanwijzen. Vandaag volgde de aanhouding van een bekende zakenman van het eiland. Yorgen Fenech werd in alle vroegte door het leger op zijn luxe jacht aangehouden toen hij Malta probeerde te ontvluchten.