Chaos in Syrië compleet: de laatste ontwikkelingen op een rij

VIDEOEen week na de Turkse invasie in Noord-Syrië, was het ook gisteren weer een zeer tumultueuze dag. Nu bekend is dat de troepen van de Syrische dictator Bashar el-Assad de Koerden bijstaan in hun strijd tegen het Turkse leger, is de oorlog een nieuw en zeer onvoorspelbaar hoofdstuk ingegaan.

Wat is er gisteravond gebeurd?

Na geheim overleg op een Russische legerbasis hebben de door de Koerden geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) en het Syrische regeringsleger besloten de krachten te bundelen. Langs de gehele grens met Turkije gaan de troepen van Assad de Koerden ondersteunen.  

Zondagavond werd meteen een begin gemaakt met de uitvoering van het akkoord. Syrische troepen trokken naar het noorden en nestelden zich onder meer in de stad Manbij, die door de Koerden gecontroleerd wordt. Naar verwachting volgen andere steden snel.  Ook de stad Kobani, die door de Koerden na een felle strijd werd veroverd op IS, gaat naar het Syrische leger.

Syrische staatsmedia meldden dat de troepenverplaatsing van het leger bedoeld is om de confrontatie aan te gaan met het oprukkende Turkse leger. De Koerden zeggen op deze manier een etnische zuivering te willen voorkomen.

Volledig scherm
Rouw tijdens de uitvaart van de Koerdische politica Hevrin Khalaf en andere burgerdoden. © AFP

Hoe reageert de Turkse president Erdogan?

Dat is de grote vraag. De stap van de Koerden en Assad kwam voor velen als een volslagen verrassing. Erdogan zegt Syrië te zijn binnengevallen omdat hij een ‘veilige’ strook wil creëren langs de zuidgrens van Turkije. In die strook zouden Syrische vluchtelingen geherbergd moeten worden. De situatie langs de zuidgrens lijkt er met de inmenging van Assad echter niet overzichtelijker op geworden. 

Opvallend is dat de stap van Syrië ook gesteund wordt door de Russen, al jaren een trouwe bondgenoot van de Syrische regering.  

En de Amerikanen?

Ook voor hen was het gisteren een zeer onrustige dag. President Trump kondigde een vervroegde terugtrekking van de resterende Amerikaanse soldaten in het gebied aan. Zij zijn nog met enkele honderden, en dreigden klem te komen zitten tussen de strijdende partijen. Een bron binnen het leger vertelde dat de situatie voor hem en zijn collega's gevaarlijk dreigde te worden en snel verslechterde.

De hernieuwde chaos in het gebied straalt af op Trump. Hij was het die na een telefoontje met Erdogan besloot een punt te zetten achter de Amerikaanse aanwezigheid in het gebied. Daarmee zette hij de deur open voor een aanval van Turkije op de Koerden. In eigen land krijgt Trump daarvoor veel kritiek, en ook internationale bondgenoten laken zijn in hun ogen onverantwoordelijke stap.

Hoe zit het met de Nederlandse belangen?

Daarvoor kreeg de strijd gisteren een erg zorgwekkende wending. Bombardementen van de Turken zorgden ervoor dat honderden IS-gevangenen gisteren konden ontsnappen uit een gevangenis in Ain-Issa. Het gaat hoofdzakelijk om vrouwen en kinderen, maar het roept de vraag op hoe lang de Koerden er in slagen om de mannelijke strijders vast te houden. In Ain-Issa ontsnapten overigens geen Nederlandse staatsburgers, stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken. 

De vrees is dat IS-strijders zich weer mengen in het conflict in Noord-Syrië, waar ze voorheen een deel van hun kalifaat hadden. Daarbovenop zijn Europese landen bang dat ‘hun’ IS-strijders terugkomen, bijvoorbeeld om aanslagen te plegen. Volgens Trump hadden Nederland en andere landen de strijders en hun familie al veel eerder moeten terughalen, om ze zelf te berechten. Nederland toonde zich daartoe tot op heden niet bereid.

Minster Blok gaf vanmorgen aan dat er ‘zover wij weten’ geen Nederlandse IS-strijders zijn ontkomen uit  de kampen in Noord-Syrië door het Turkse militaire offensief.  Blok zei verder‘veel zorgen te hebben over de berichten en verschrikkelijke beelden’ uit het gebied. Hij zei te hopen dat de EUeen helder signaal afgeeft. ,,Ik sluit niks uit”. Een van de opties is een Europees wapenembargo. Verschillende landen, waaronder Nederland, hebben dit nationaal al besloten.