Volledig scherm
© Illustratie: Ronald Visser

Griekse vliegvelden en havens weg voor een prikkie

Met privatisering van staatseigendom moet Griekenland 50 miljard euro ophalen. Maar de onderhandelingspositie is beroerd. Voor een spotprijs zijn de kroonjuwelen over te nemen: van vliegvelden tot havens en oliebedrijven. Europese, Chinese en Russische bedrijven wrijven zich in de handen. Het Griekse parlement stemt woensdagavond over een reeks maatregelen die de schuldeisers hebben opgelegd.

Quote

Nederland zou ook op zijn achterste benen staan als premier Rutte en burgemees­ter Aboutaleb zouden besluiten het havenbe­drijf van Rotterdam aan een Chinees bedrijf te verkopen

Zondag vroeg leek het nog een proefballonnetje, maar na het Brusselse marathonoverleg stond het er echt, zwart op wit. De Grieken moeten als de wiedeweerga 50 miljard euro aan staatseigendommen verkopen. Getalm wordt niet meer gepikt.

Op zich niet vreemd, vanuit het oogpunt van de geldschieters. Aan de verstrekking van het eerste steunpakket, in 2011, was ook de eis gekoppeld om (voor eind 2015) 50 miljard aan staatsdeelnemingen van de hand te doen. De teller stond 3 weken geleden op 3,2 miljard euro, becijferde het Internationaal Monetair Fonds bedroefd. De Grieken hebben slechts 6 procent van het afgesproken bedrag binnen.

In hetzelfde rapport noteert het IMF dat de Grieken fel gekant zijn tegen privatiseringen, zeker onder aanvoering van de linkse Syrizacoalitie van premier Tsipras. Na zijn aantreden ging een dikke streep door de verkoop van de haven van Piraeus. Zo'n haven is van strategisch belang, vinden de Grieken, en moet daarom van de staat blijven.

Zo gek is die gedachte niet. Nederland zou ook op zijn achterste benen staan als premier Rutte en burgemeester Aboutaleb zouden besluiten het havenbedrijf van Rotterdam aan een Chinees bedrijf te verkopen.

Maar Tsipras haalde bakzeil en moet nu wel uitverkoop houden. De definitieve lijst met Griekse veiling-items is nog niet samengesteld, maar de lijst van 2011 vormt vermoedelijk de basis. Dat betekent dat Athene zal moeten toezien hoe tientallen havens, vliegvelden, stukken strand, stadions en staatsbedrijven in buitenlandse handen komen.

Compensatie
De eerste 25 miljard euro aan opbrengsten gaat naar de Europese Centrale Bank (ECB), als compensatie voor het geld dat nu in de Griekse banken wordt gepompt. Van elke euro die daarna nog overblijft, gaat 50 cent naar afbetaling van de schuld en wordt 50 cent in Griekenland geïnvesteerd.

Maar blijft er wel iets over? Griekenland zit niet echt in een luxepositie. Economen spreken in zo'n geval van een fire sale: een faillissementsverkoop. Griekenland heeft twee duidelijke nadelen. Ten eerste móeten ze verkopen, en dat weten potentiële kopers ook. Die halen dus het onderste uit de kan. Ten tweede draait de Griekse economie zeer slecht. Ook dat drukt de opbrengst.

De kopers staan in rijen van drie opgesteld. Voor de havens van Thessaloniki en Piraeus meldden zich al bedrijven uit Denemarken, China en de Filipijnen. Elektriciteitsnetbeheerder ADMIE kan rekenen op interesse uit België, Italië en China. Het Duitse Fraport staat op het punt zich te ontfermen over veertien Griekse luchthavens, vooral op toeristenbestemmingen. En het Russische Gazprom ziet wel wat in oliebedrijf ELPE.

Voor die bedrijven is zo'n investering heel interessant. Zij halen hun winst uit het efficiënter maken van de vaak logge apparaten. Stel dat het Deense conglomeraat APM Terminals, dat interesse heeft in de haven van Piraeus, die haven overneemt en inpast in haar wereldwijde netwerk. Dat zorgt voor meer vaarbewegingen naar Griekenland, en dus tot betere benutting van de haven. Die wordt meer waard.

Winstgevend
Die waardestijging gaat echter aan de neus van de Griekse overheid voorbij: zij hebben de haven net verkocht. De overheid zou er pas echt iets aan hebben als het de haven eerst zélf winstgevend zou maken, om daarna te verkopen.

Daarmee zijn de Grieken nu te laat. Wat zij eraan overhouden, is het bedrag waarvoor ze de haven verkopen, en dat geld gaat in eerste instantie rechtstreeks naar de ECB.

Voor de Griekse economie kan privatisering van overheidseigendommen wél goed uitpakken, als de efficiëntieslag en nieuwe investeringen tenminste leiden tot groei en nieuwe werkgelegenheid. Dat is voor de toekomst van Griekenland cruciaal. Alleen dan heeft het land een kans op afbetaling van de schulden en een toekomst in de euro.

Het Griekse parlement stemt woensdagavond over een reeks maatregelen die de schuldeisers hebben opgelegd. Minister van Economische Zaken George Stathakis zei dat kabinetsleden die tegen stemmen hun ontslag moeten indienen bij premier Alexis Tsipras.