Volledig scherm
Werk van de Eindhovense kunstenaar Stijn Peeters.

Conflicten verbeeld in Van Abbemuseum

Tentoonstelling18de-eeuwse, brutale prenten van William Hogart naast de mysterieuze installatie van Joseph Beuys die hij maakte in 1971. In het Van Abbemuseum is werk te zien van kunstenaars die oorlogen of conflicten hebben ervaren. En verbeeld.

Tentoonstelling ‘Ooggetuigen van Strijd’
De presentatie ‘Ooggetuigen van strijd - Goya, Beuys, Dumas’ is tot 6 oktober te zien in het Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven. Open: dinsdag tot en met zondag van 11-17 uur. Elke eerste donderdag van de maand van 11-21 uur.

Moraal anno 2019

De Eindhovense kunstenaar Stijn Peeters kan prima uit de voeten met een thema waarin strijd en revolte belangrijke elementen zijn. Dat heeft hij in meerdere schilderijen en grafiek laten zien. In de huidige expo toont hij Our Times, Moralized, dat bestaat uit een verzameling werken. Niet alleen een nieuw schilderij (foto), maar ook een enorme lino en een reeks tekeningen. De titel verwijst naar het boek The Works of Mr Hogarth Moralized, destijds samengesteld in opdracht van William Hogarths weduwe.

Naast dit nieuwe werk is ook Peeters' serie Lino's te zien. Dat zijn 75 zwart-witdrukken uit 2003-2006 die een indringend en af en toe zeer schrijnend beeld schetsen van onze eigentijdse maatschappij.

Kritische kunstenaar

Volledig scherm
Bobalicón (Silly Idiot) uit 1864 van Goya. © www.bridgemanimages.com

Francisco Goya is vooral bekend door zijn grote schilderij De derde mei van 1808 in Madrid. Het toont de executie van Spaanse burgers na de Madrileense opstand tegen de troepen van Napoleon. Een zeer indringend werk is het, zonder veel hoop voor de wanhopige Spanjaarden. De zeer maatschappij-kritische kunstenaar zet ook de vele etsen die hij maakte over oorlogen, misstanden en de verschrikkingen, rechtstreeks of met ironie op papier. In Bobalicón - Silly Idiot uit 1864 belaagt een grijnzende reus - castagnettes spelend en met twee schreeuwende geesten achter hem - een figuur die niets anders kan dan terugdeinzen. Doodsangsten staat hij uit.

De (on)zichtbare bergen

Als je je gezicht insmeert met honing en bladgoud en vervolgens een paar uur lang een dode haas op je schoot uitlegt over het hoe en wat van de kunst, dan ben je ogenschijnlijk van het padje af, maar eerder nog een van de grootste kunstenaars van de 20e eeuw. Niet die befaamde actie met de haas uit 1965, maar een van zijn fraaiste installaties maakt onderdeel uit van de expo. Joseph Beuys vervlecht in dit werk het zichtbare met het onzichtbare; maakt dat kasten en bedden verwijzen naar het aloude Alpenlandschap waar de geschreven woorden direct naar verwijzen. En er zijn de stroken koper, vol energie, die alles verbinden, en er is het vilt - ooit zijn redding - die zorgt voor warmte. Een indringend, mystiek werk; eindelijk weer op zaal.

Volledig scherm
Installatie van Joseph Beuys. © Van Abbemuseum

Het kwaad in onszelf

Volledig scherm
Het kwaad is banaal van Marlene Dumas. © Van Abbemuseum

In 1963, twee jaar nadat nazi-voorman Adolf Eichmann in Jeruzalem ter dood was veroordeeld, schreef Hannah Arendt in Eichmann in Jerusalem over haar controversiële filosofie De banaliteit van het kwaad. Daarin zet ze het logistieke brein van de Holocaust niet neer als een monster, maar als een onbeduidend mannetje dat door een verderfelijk systeem tot vreselijke daden werd gedreven. De halve wereld viel over de schrijfster/filosofe heen, maar Arendt, in 1975 overleden, maakte wel in een klap duidelijk dat er veel Eichman-achtigen zijn. En eigenlijk gaat het niet over hem, maar over onszelf.

In 1984 schildert Marlene Dumas een zelfportret: Het kwaad is banaal.

  1. De productieve jaren van Van Gogh in Nuenen
    PREMIUM
    Video

    De productie­ve jaren van Van Gogh in Nuenen

    EINDHOVEN – Geboren in Zundert, leerling en student in Zevenbergen en Tilburg, brengt Vincent van Gogh zijn meest productieve tijd in Brabant door in Nuenen. Twee jaar werkt hij er, van december 1883 tot november 1885. Hij schildert en tekent er vooral wevers en boeren. Die zijn ook te zien op de tentoonstelling Van Goghs Intimi die vandaag, zaterdag, opent. Rond de opbouw van de grote expositie in het Noordbrabants Museum, maakten de drie Brabantse kranten een serie video’s.