Volledig scherm
© ED

Kleurrijk Grijs (2): Vertellingen op een vroege ochtend

VideoEINDHOVEN - ED-kunstredacteur Rob Schoonen verblijft vijf weken als 'artist in residence' in zorginstelling Parc Gender. Met een wat andere dan gewone blik kijkt hij hoe het allemaal reilt en zeilt in een verzorgingshuis. Hij praat veel met bewoners en verzorgers, neemt waar en legt vast in woord en beeld.

Het is stil in de flinke woonkamer. Vreemd, want er zitten toch gauw zo’n tien mensen rond de tafel maar die zwijgen stil. De ene bewoner staart wat in zijn koffiekopje, de ander heeft de blik nog meer naar binnen gekeerd. Een vrijwilliger sjouwt met bordjes en drankjes. Achterin de ruimte staan flink wat rollators: ‘Dat is de fietsenstalling!’ grijnst iemand.

Tekst gaat verder onder de video

Elke maandagochtend trommelt Els Smeets, activiteitenbegeleidster, zoveel mogelijk bewoners in de woonkamer bij elkaar om een uurtje de hersens te laten kraken. Geheugentraining is het, maar Smeets vindt het gesprek minstens zo belangrijk. ,,Als je zo’n kamer binnenstapt, dan is het dikwijls altijd heel stil, maar zodra je een gesprekje begint, praten ze vaak honderduit. Ik verbaas me daar nog steeds over.” Ze stelt gerichte vragen aan de bewoners en die geven antwoorden, eerst aarzelend maar naarmate het uur vordert, steeds geanimeerder. De krant wordt aan de kant geschoven, net als de koffiekopjes, de een na de ander schiet in een praathouding.

Verzamelingen

Over verzamelingen gaat het, want dat wil de verslaggever graag weten. Na de postzegels en sigarenbandjes gaan de bewoners al snel over op de ervaringen uit de tijd dat die verzamelingen ontstonden. En dan worden zonder pardon zielenroerselen op tafel gelegd. Waar het aan het begin van de bijeenkomst akelig stil was, wordt nu uitvoerig gesproken, onder meer over oorlogen. Die in Indonesië bijvoorbeeld, waar een van de bewoners naartoe werd gestuurd: ‘Je kon niet onder de dienstplicht uit’. Of die een broer zag terugkomen uit diezelfde oorlog: ‘Heel de straat was versierd, prachtig!’ Maar er is ook de bewoner die een compleet andere broer terugkreeg: ‘Hij heeft die oorlog nooit uit zijn hoofd kunnen krijgen.’

Een van de bewoners volgt met haar vingers de lijntjes van haar trui, een ander lijkt naar buiten te staren, maar de ogen geven aan dat het gesprek inmiddels wel degelijk wordt gevolgd.

Tekst gaat verder onder de foto

Volledig scherm
© Rob Schoonen

Kieppenhok

Van de oorlog in Indonesië golft het gesprek naar de Tweede Wereldoorlog en naar schuilkelders in tuinen: ‘Die van ons zat onder het kieppenhok’. En over mensen die er niet meer zijn; mannen in dit geval. Indringende, zeer persoonlijke verhalen hoor je dan, zomaar op een vroege maandagochtend, in een woonkamer op de derde verdieping van Parc Gender. Dan tuurt niemand meer in zijn koffie en bewegen vingers niet meer ietwat dwangmatig langs lijntjes op truien. Dan wordt er aandachtig geluisterd en gereageerd: ‘Tja, iedereen heeft wel iets meegemaakt in de oorlog’.

En dan gaat het plots over luchtballonnen. Want die vlogen vroeger ook vaak over Eindhoven, in de zomer drie avonden achter elkaar zelfs. Dan gingen mensen op het balkon zitten: ‘Dan zagen we ze recht op ons af komen; prachtig.’ Een bewoner hoopt nog eens mee te mogen vliegen in zo’n ballon: ‘Lijkt me heerlijk’. De ander gruwt ervan: ‘Ik heb nog nooit in een vliegtuig gezeten’. Na die uitspraak is het weer stil in de kamer. Die wordt echter ruw doorsneden door tegen elkaar kletterende borden; de vaatwasser wordt uitgeruimd. Ook dát moet gebeuren op een vroege maandagochtend.