Volledig scherm
De Duitse bariton André Morsch als Don Giovanni. © Hans Hijmering,

Opera Don Giovanni: Minimaal decor, maximaal effect

Don Giovanni behoort tot de meest aangrijpende van Mozarts opera's. Het Orkest van de Achttiende Eeuw brengt dit verhaal over de rokkenjager en moordenaar in een semi-concertante uitvoering. Geen uitgebreid decor, maar wel speciale aandacht voor belichting en aankleding.

,,Eigenlijk wordt het alleen maar levendiger en indrukwekkender", zegt Sieuwert Verster, directeur van het Orkest van de Achttiende Eeuw. ,,Het is misschien niet ideaal dat we met minimale middelen moeten werken, maar het heeft voordelen. De muziek wordt niet naar het tweede plan verwezen door een overdaad aan attributen en visuele prikkels. Geen dolken of karabijnen. Het enige dat we aan decor hebben, zijn twee stoelen. Maar er is goed nagedacht over de belichting. Die draagt veel bij aan de uitvoering."

Mozarts opera over de vrouwenversierder die op een huiveringwekkende wijze aan zijn eind komt, is de vijfde in de reeks die het orkest elke twee jaar op zijn repertoire zet. De handeling speelt zich af op een strook voor de musici. Afgezien van die opstelling, waarbij het orkest op het podium zit, zijn er volgens Verster aanzienlijke verschillen tussen deze uitvoering en die van andere gezelschappen. ,,Wij benaderen het vanuit het verleden, en niet door het filter van de praktijk zoals die in de negentiende eeuw ontstaan is. Zoals je boeken eigenlijk in hun eigen taal moet lezen, zo is het goed om je af te vragen wat Mozart in zijn hoofd heeft gehad als klankmateriaal. Hij zou op een Steinway beslist anders gecomponeerd hebben. Onze instrumenten hebben een andere klankkleur dan moderne instrumenten, er is een betere balans tussen strijkers en blazers. We spelen zonder vibrato en in een lagere stemming. Daardoor klinken we met ons instrumentarium wezenlijk anders dan reguliere orkesten."

Inspirerende wolk

Een ander verschil met vaste orkesten is dat de leden van het Orkest van de Achttiende Eeuw alleen samenkomen voor de projecten die ze op het programma hebben staan. Daarbuiten spelen ze in andere ensembles. Dat houdt hen levendig en alert, aldus Verster. ,,Het geeft hen een speciale drive. Het is steeds nieuw. Daarnaast werken we met jonge, flexibele zangers die zich optimaal inleven in de partituur en de strekking van het verhaal. De partituur is leidend, niet de regisseur, de dirigent of stersolisten. Ook dat draagt bij aan de uitvoering zoals wij die voor ogen hebben." Op de achtergrond is de geest aanwezig van Frans Brüggen, de oprichter en artistiek leider van het orkest die in 2014 overleed. ,,Hij hangt als een inspirerende wolk over ons heen. Hij stemde ermee in dat we door zouden gaan, maar alleen als we nog iets te vertellen hebben. Dat hebben we. Ik droom nu al van de Zauberflöte die we over twee jaar gaan doen."

Don Giovanni van Wolfgang Amadeus Mozart door het Orkest van de Achttiende Eeuw en Cappella Amsterdam. Zondag 20 oktober in Muziekgebouw Eindhoven. Aanvang 14.15 uur.