Volledig scherm
Dick Verdult in het Van Abbemuseum. Foto Kees Martens

Solotentoonstelling Dick Verdult in het Van Abbe

Stop de discussie over 'lage' en 'hoge' cultuur. Bezoek de tentoonstelling van Dick Verdult en je wéét dat hier die twee zogenaamde tegenpolen zijn versmolten. Naadloos samengebracht, op een vanzelfsprekende manier, zoals alleen de Eindhovense kunstenaar dat kan.

Verdult (1954) toont in zeven zalen en aanpalende gangen van het Van Abbemuseum wat hem zoal bezighoudt. Wie onbekend is met zijn werk kan schrikken. Want die zalen en gangen herbergen een lawine aan spullen. 'Werkstukken' noemt Verdult ze: "Nee zeg, ik ga dat geen kunstwerken noemen! Het zijn werkstukken. Als anderen het kunst willen noemen, prima. Maar ik doe dat niet. Te hoogdravend."

Maar ze hangen en staan nu wel in het Van Abbe. Verdult: "Ha, ha - ja, te gek hè?!"


Verdult proberen onder te brengen in een of andere kunstrichting of -stroming, is onbegonnen werk. Daar is hijzelf debet aan. Hij toont onder andere veelkleurige spandoeken, gebutste koelkasten, een boot, allerhande tekeningen, drukwerk, schilderijen, foto's, films, muziek en een enorme hoeveelheid ruimtelijk werk dat door hemzelf – op z'n Verdults- in elkaar is gelast, geplakt, getimmerd en geknutseld. Voorbeeldje: in een zaal hangt een fors blik. Daar heeft ooit olijfolie in gezeten. De kunstenaar heeft er een lamp van gemaakt. Aardig is dat Verdult de dame die op het blik de olijfolie aanprijst, heeft voorzien van gaatjes; keurig langs de omtrek. Zo zie je de contour van de dame oplichten. Nog een voorbeeld: een zaal verderop hangen schilderijen van buitenboordmotoren. Maar die hangen ondersteboven. Verdult zag in zo'n omgekeerd apparaat onmiddellijk het werk van de bekende beeldhouwer Constantin Brancusi. En zo hangen er nu 'Poor people's Brancusi's' in het Van Abbe.


Verdult hersenen moeten functioneren als een soort flipperkast. Hij denkt snel, weet als een waanzinnige te associëren – iets wat hij ook verlangt van de bezoeker – en kan ook nog eens prima relativeren. En hij barst van de humor. Misschien heeft dat allemaal wel met de eerste jaren van zijn leven te maken: de eerste twintig jaar verhuisde hij – kind van een Philips-medewerker – twintig keer. Zo ongeveer heel Latijns-Amerika kent hij als zijn broekzak. Met een lichte voorkeur voor Argentinië. "Daar woonden we van mijn zesde tot mijn twaalfde jaar. Nogal een belangrijke periode voor je ontwikkeling zoals je weet. Ik heb er ontzettend veel plezier gehad. Zo warm, zo open als de Argentijnen zijn..."


Daarna trokken de Verdults naar Frankrijk. Dat was heel andere koek: "Op zo'n echte Parijse school met alleen maar blanke kinderen van zeer welgestelde families... Man, man wat een verschil was dat! En dat speelde nota bene in mei '68. Toch een bijzondere periode in die stad, zou je denken, maar ik heb er weinig van gemerkt." Liever denkt hij terug aan de tijd in Argentinië en Guatamala: "Opgroeien tussen de Maya-cultuur, wat wil je nog meer?!"


Terug naar zijn manier van werken, want die is bijzonder. Allerhande dingen kunnen voor hem aanleiding zijn er iets mee te doen. Maar voor hem zijn het geen echte objets trouvés. Vooral, omdat hij eenmaal het object gezien, hij er weer razendsnel zijn associatie-radar op los laat. En dan ontstaan er dus de echte 'Verdult-werken' die iets pop-achtigs en iets volksachtigs hebben. Je steevast verleiden en je daarna om de oren slaan met een (al dan niet verhulde) boodschap. "Ik heb absoluut geen moeite met scheve muren in een huis, of mensen die naar knoflook ruiken of... Maakt niet uit. Ik accepteert dat als 'normaal'. Dat is één. Verder wil ik niet iets 'schilderen' of 'beitelen'; ik wil dingen verbeelden en die gebrekkige beeldtaal van mij maakt dan niet uit. En uiteraard is er het toeval, dat maakt veel goed. Ha, ha!"


Dick Verdult is meer dan beeldend werk. Hij heeft met vrienden talloze cd's gemaakt die hem vooral in Argentinië wereldberoemd hebben gemaakt. Optredens worden bezocht door honderden liefhebbers die elke avond meezingen met zijn liedjes. Liedjes met (ook weer) een boodschap. "Dat zelfs kinderen van twintig die teksten letterlijk meebrullen, daar stond ik wel van te kijken. Fantastisch toch?!"


En verder gaat hij weer, van de 'gang met de vogeltjes', via de ruimte waar je 'een blik kunt werpen in mijn hoofd' naar de 'zaal met de boot'.


Als ED-fotograaf Kees Martens een foto van hem wil maken op een schaarhoogwerker in een van de zalen, posteert Verdult zich enigszins besmuikt op het wiebelende apparaat. Tót hij later de foto terugziet op het schermpje van de camera: "Joh! Ik lijk wel een Latijns-Amerikaanse president die het volk gaat toespreken." En op de vraag wát voor president hij dan is, komt het echte Dick Verdult-antwoord: "Nou, een geslaagde demagoog met gevoel voor humor." Stilte. En dan: "Hoop ik toch."


'En op zondag vieren we Vrijdag'.
Overzichtstentoonstelling Dick Verdult.
Van Abbemuseum, Bilderdijklaan 10, Eindhoven.
Open: Di t/m zo van 11-17 uur.
Opening: 3 september. Tot 8 januari 2012.
Publicatie beschikbaar.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Jimmy Rosenberg even op podium en dan de afkickkliniek in: Het is mijn laatste kans
    PREMIUM
    Video

    Jimmy Rosenberg even op podium en dan de afkickkli­niek in: Het is mijn laatste kans

    Gitaarvirtuoos Jimmy Rosenberg (Asten, 1980) was een wereldster, maar raakte verslaafd en verstrikt in zijn eigen leven. In het openbaar was hij de laatste tien jaar nauwelijks meer te zien. Binnenkort wordt hij voor de tweede keer opa. Omdat hij zijn kleinkinderen pas mag zien als hij clean is, trekt hij zich een dezer dagen terug in een gesloten kliniek. Maar ook wilde hij nog één keertje vlammen op de gitaar. ,,Waarom kijken ze alleen maar naar je om als je beroemd bent?”