Volledig scherm
Scène uit 'Burn' door United Cowboys in Keulen, 2016. © Hans Spiegelaar

United Cowboys komen naar Parktheater in Eindhoven

videoJubileum | Dans, performance, beeld en muziek; United Cowboys mengt kunstdisciplines tot avontuurlijke uitvoeringen. Het Eindhovense gezelschap bestaat 25 jaar en viert dat twee avonden met 'We want more' in het Parktheater.

De verwarmingsmonteur heeft iets meer tijd nodig dan gedacht en dus wordt in het thuishonk aan de Kleine Berg veel koffie gedronken tijdens het gesprek, lijkt Pauline Roelants (1963) nog meer te gebaren dan ze altijd al doet en trekt Maarten van der Put (1961) zijn jasje nog wat dichter om zich heen. De twee vormen de leiding van United Cowboys, het gezelschap dat zich beweegt op het vlak van - tja - eigenlijk alle kunstdisciplines die je je maar kunt voorstellen, maar vooral toch dans en performance, en maken daar nationaal en in toenemende mate ook steeds meer internationaal furore mee.

Ze kennen elkaar van de middelbare school. Daarna studeerde Roelants dans in Amsterdam en ging Van der Put naar de kunstacademie in Den Haag. Totdat het afstudeerwerk van Roelants hen weer bij elkaar bracht. Sindsdien vormt het duo United Cowboys - tot voor kort United-C - een van de weinige gezelschappen in de regio die het al zo lang volhouden. Tijdens die eerste samenwerking werden dans en film al samengebracht, lang voordat anderen dat deden, en die positie in de voorhoede hebben ze altijd volgehouden: niets is zo saai als steeds hetzelfde te doen, is de opvatting.

De ultieme United Cowboys-voorstelling? Roelants: ,,We hebben zo onze dierbaren, beiden. Ik denk al snel aan To be continued, uit 2004. De eerste uitvoering waarin alle elementen pal achter elkaar werden gepresenteerd, niet als losse dingen, maar versmolten. Daar was ik heel blij mee." Van der Put: ,,Ben ik het helemaal mee eens, maar iconisch - zeker voor de buitenwereld - is toch wel de Glasperformance, uit 2008. Daar wordt nog steeds heel vaak naar gevraagd. Maar exemplarisch voor ons is het niet, want die performance is voor één danseres en is zeer gestyleerd (een naakte danseres beweegt tussen vijfhonderd gebroken glazen, red.) terwijl wij juist voor het vollere werk zijn; met veel dansers en veel attributen."

Nieuw

Elementen en disciplines die door elkaar lopen, rauwheid, niet te flauw met conventies en steeds zoeken naar nieuwe wegen; dat typeert het werk van United Cowboys. ,,En ook altijd bevragen waar je mee bezig bent: heel belangrijk."

Opmerkelijk: Roelants heeft het over 'dans', Van der Put over 'performance'. Roelants: ,,Ik denk vanuit dans, maar hou van performance. Van der Put: ,,Bij dans ligt formeel veel vast hè, er zijn technieken en regels en zo. Daar kun je wel dingen aan wijzigen, maar die basis is er. Performance is veel vrijer, daar ligt niets vast en dat spreekt mij erg aan. Maar ik zeg wel: performance mét dansers. Want bij dansers is het er namelijk nooit om te doen om te laten zien wat ze kunnen; zij willen er gewoon zijn; zichzelf aanbieden als mens, als danser. Dat zie je bij geen enkele dansdiscipline terug - zo'n onbaatzuchtige houding."

Hoe ontstaan jullie stukken, was de vraag, en dat levert in eerste instantie ietwat ontwijkende antwoorden op, onder het mom van: 'dat is niet aan te geven'. Maar dan, Van der Put: ,,In de begintijd werkten we samen aan de solo's van Pauline. Na verloop van tijd kwamen er meer mensen bij en ben ik vooral gaan regisseren. Weer wat later zijn we gescheiden gaan werken; Pauline dans en ik de performances. Tuurlijk kijken we wel bij de ander, en geven we adviezen, maar de dingen ontstaan nu los van elkaar. Om later te worden samengebracht."

Van der Put praat altijd met de dansers voor hij met een nieuwe uitvoering begint; hij drinkt koffie en wandelt met ze en maakt vervolgens een setting in de repetitieruimte. ,,Dat noem ik mijn speeltuin. En dan is het een kwestie van improviseren en voorzichtig bijsturen." Peinst en dan: ,,Naarmate ik ouder word, doe ik dat laatste steeds minder. Praat minder, geef de dansers meer ruimte. Dat blijkt heel goed te werken."

Roelants maakte vroeger steeds een complete choreografie, maar gaat de laatste zes, zeven jaar ook uit van improvisatie. ,,Behalve de duetten, die maak ik 's nachts en dat zit dan na verloop van tijd helemaal in mijn hoofd."

Naakt

Hun dansen en performances zijn heel fysiek en daarom zijn de dansers en danseressen dikwijls naakt. ,,De essentie van een lijf en sowieso de schoonheid van de mens, dat zie je toch echt het best als mensen geen kleren aan hebben. Naakt toont de mens zich het krachtigst en tegelijkertijd heel kwetsbaar. En zo langzamerhand is het bij ons een vanzelfsprekendheid geworden. Ook bij het publiek trouwens", aldus Roelants.

De jubileumvoorstelling We want more, vrijdag 19 en zaterdag 20 januari in het Parktheater, wordt een ontdekkingstocht door de wereld van United Cowboys, met oud en nieuw werk en waarin het publiek soms op een tribune zit, om vervolgens zelfs weer aan de wandel te gaan om nieuwe beelden te bekijken. Per voorstelling kunnen er ongeveer tweehonderd bezoekers binnen, anders kan een en ander niet goed genoeg worden bekeken, zo stellen Van der Put en Roelants. Er doen 178 dansers mee: alle collega's die de voorbije 25 jaren hebben meegewerkt aan producties van United Cowboys. ,,Tja, een beetje nostalgisch wordt het ook wel, maar zonder dat het zoiets wordt als 'Alle 13 goed'..."

Er moet ze nog even iets van het hart: ,,Eindhoven is behoorlijk onderbedeeld als het gaat om dansvoorstellingen. Wij hebben er geen moeite mee om te reizen hoor, maar hier in de stad kan best wat meer worden geprogrammeerd. En die zaal in het Natlab: zó mooi... Jammer vind ik het dan dat die niet wat vaker daarvoor wordt ingezet", aldus Roelants.

,,Een stad als Eindhoven, met een nog groter bedieningsgebied, daar hoort een volwaardig podiumaanbod bij. Zeker zoals de stad zich nu ontwikkelt, met de wens om een complete stad te zijn. Het gaat de laatste jaren al de goede kant op hoor, maar het kan best allemaal nog wel een stukje sterker."

We want more, 25 jaar United Cowboys. 19 en 20 januari, 20.30 uur, Parktheater Eindhoven.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement