Volledig scherm
Muzikanten van Dikkemik in het Kouwenbergs kerkje in Aarle-Rixtel. © FotoMeulenhof

Boze geesten zullen Aarle-Rixtel mijden

AARLE-RIXTEL - Een onheilspellend geluid is zaterdagavond klokslag acht uur te horen op de Kouwenberg in Aarle-Rixtel. Klanken die wat doen denken aan een naderende storm of andere rampspoed. 

Het geluid is afkomstig uit markante houten midwinterhoorns, geblazen door een kwintet leden van folkloregroep Dikkemik die zich op de kiosk hebben verzameld.

De muzikanten van Dikkemik bootsen door het bespelen van deze nostalgische blaasinstrumenten een eeuwenoude traditie na, die in Overijssel en Drenthe nog altijd gretig navolging vindt. Met de hoorns kondigt de folkloregroep de winterzonnewende in de nacht van zaterdag de 21ste op zondag de 22ste aan. Precies zoals dat al sinds mensenheugenis in delen van Nederland gebeurt. ,,Een overgangsrite'', zo noemt Henk van Beek van Dikkemik het. Hij herinnert de tientallen bezoekers van de door Dikkemik gehouden kerstviering in het Kouwenbergs kerkje aan de middeleeuwse joelfeesten. De Germanen namen tijdens deze vieringen een voorschot op de komst van langere dagen na de winterzonnewende. Aan hoorns schreven ze heilzame krachten toe. Boze geesten jaag je met het omineuze geluid genoeg angst aan om op afstand te blijven, dachten de oude Germanen.

Grimmige weersverschijnselen 

Van Beek roept tijdens de kerstviering - aansluitend op het hoorn blazen - de grimmige weersverschijnselen die het geloof in kwade geesten sterkten tot de verbeelding: ,,die winterse stormen die door de dorpen jagen, de wind die onder de bomen kruipt. Het krakende geluid dat dit veroorzaakt.'' Maar, zo houdt hij de Aarle-Rixtelnaar grappend voor, betere tijden zijn op komst. ,,De dagen worden weer langer. Een mooi vooruitzicht.''

De midwintervieringen door Dikkemik zijn zo stilaan een traditie geworden in Aarle-Rixtel. ,,We staan graag stil bij de verandering van seizoenen'', licht Van Beek toe. Zo is ook een meiboomfeest op de Kouwenberg vaste prik. Het is dan ook passend dat gastartieste Jacqueline Wezenberg op haar viool 'winter' uit de Vier jaargetijden van Vivaldi ten gehore brengt. Hét muziekstuk bij uitstek dat de contrasten tussen de seizoenen symboliseert.

Kortom, zoals het een folkloristisch gezelschap betaamt koestert Dikkemik de natuur. Van Beek: ,,En die is soms weerbarstig. Die laat zich niet naar de hand zetten, hoe hard de mens dat soms ook probeert.''

Onderhevig aan natuur

We beseffen het soms onvoldoende, maar de cycli van de natuur blijven dominant. Daar blijven we onderhevig aan, stelt Van Beek. De middeleeuwse Germanen probeerden dus met hun midwinterhoorns stormen te bezweren. Maar was dit ook in Aarle-Rixtel een bekend gebruik? Van Beek - ook lid van de heemkundekring Aarle-Rixtel - vindt het maar lastig om er de vinger achter te krijgen. ,,Als het er was, dan heeft de kerk waarschijnlijk geprobeerd om het de kop in te drukken. Of op zijn minst geprobeerd om het uit de geschiedenisboeken te houden. De christenen zagen hoornblazen natuurlijk als een heidens ritueel.''

Bij Dikkemik kan dit niettemin moeiteloos hand in hand gaan met het zingen van eeuwenoude kerstliederen als 'hoe lijdt dit kindeke'. Het respect voor de natuur is kortom nog springlevend bij de folkloregroep.
Zo ook bij de 'community farm' aan de Lieshoutseweg. Deze geiten- en schapenboerderij wil een zorgplatform creëren voor mensen met overspannenheid en andere psychische klachten. Woorden en kwalen uit een jachtige tijd. Een tijd waarin juist het sobere van de natuur lonkt. Ook grondlegster Carmen Coolen is de zonnewende niet ontgaan. Dus is de farm op zondag gastheer van een midwinterfeest. Compleet met levende kerststal.