Volledig scherm
Matthiasmis in kerk Gemert © Dave Hendriks - Foto Meulenhof

Muzikale wederopstanding in mis van pater Matthias in Gemert

GEMERT - Er was een flinke belangstelling voor de vierstemmige mis van pater Matthias van den Elsen. Die werd zondag uitgevoerd in de kerk van Sint Jans Onthoofding in zijn geboorteplaats Gemert. Streekkoor Canthonis tekende voor deze première, meer dan een eeuw nadat de muziek geschreven werd.

Het is toepasselijk dat deze Mass In Honor Of St. Matthias zoals de volledige titel luidt, zondag werd uitgevoerd, vijf dagen na de naamdag van de apostel naar wie pater Matthias vernoemd was. Bovendien sloot de viering aan bij een fragment uit de Openbaring van Johannes dat onderdeel was van de viering. Het is een visioen van het nieuwe Jeruzalem, gebouwd op het oude. Een wederopstanding, zoals die ook ten deel gevallen was aan deze compositie. 

Volledig scherm
Matthiasmis in kerk Gemert © Dave Hendriks - Foto Meulenhof

Verstaanbaar

De misdelen waarvoor pater Matthias de melodieën geschreven had, volgden een steeds terugkerend patroon. Uit betrekkelijk eenvoudige, eenstemmige melodieën bloeiden feestelijke, meerstemmig gezongen regels op, alsof het stengels waren waaruit prachtig gevormde, veelkleurige bloemen zich openden. 

Het was duidelijk wat pater Matthias voor ogen stond in de mis. Eerst en vooral zorgde hij ervoor dat de tekst verstaanbaar bleef. Daarnaast zouden kerkgangers de eenstemmige passages na een paar keer beluisteren mee moeten kunnen zingen. Het koor bekroonde die passages telkens weer met stralende akkoorden. Het scheppen van schoonheid ter ere van zijn patroonheilige was zonder meer een doel van pater Matthias. Maar hij verloor de dienstbare functie van de gezangen niet uit het oog.

Volledig scherm
Matthiasmis in kerk Gemert © Dave Hendriks - Foto Meulenhof

Addertjes onder het gras

Dat wil niet zeggen dat er geen addertjes onder het gras zaten. Met name in de orgelpartij had pater Matthias bijzondere opeenvolgingen van akkoorden verwerkt, waardoor eenvoudige melodielijnen een verrassende ondergrond kregen. Dat vergde een alertheid en trefzekerheid die de organist zondag maar ten dele kon opbrengen. Met haperingen en misslagen veranderde de organist het zorgvuldig geconstrueerde bouwwerk soms in een wankel platform waarop de zangers zich staande moesten houden. Het pleit voor hun ervarenheid dat ze zich niet van de wijs lieten brengen.

Credo

Volledig scherm
Matthias van den Elsen © Tineke Mols

Het lastigst was waarschijnlijk het Credo, het langste gebed uit de katholieke mis. Pater Matthias had een aantal versnellingen ingebouwd. Het koor nam die horden zonder enig probleem. Problematisch waren wel de hoge noten die hij in het Credo voor de tenoren gedacht had. Die lagen hoorbaar deels buiten hun vermogen.

Maar alles bij elkaar was deze mis voor de apostel Matthias een feestelijke belevenis. Streekkoor Canthonis luisterde die verder op met muziek van Felix Mendelssohn-Bartholdy, Edvard Grieg en Karl Jenkins. Stralende gezangen die een passende omlijsting vormden voor het werk van de Gemertse pater.