Volledig scherm
Blauwalg in de Maas, zomer 2018 © Rijkswaterstaat

Natuur Zuidoost-Brabant: droge sloten en veel blauwalg verwacht

OSPEL - Het grondwater staat momenteel op diverse plekken 70 centimeter lager dan normaal. Slootjes en beken al 10 maanden droog. De natuur zucht onder de droogte en herstel is niet in zicht, integendeel. 

De maandenlange droogte heeft vorige zomer diepe sporen getrokken. Sporen die ook nu nog altijd merkbaar én zichtbaar zijn. Van watertekorten is nog geen sprake, aldus waterschap Aa en Maas, maar dat kan veranderen als het de komende tijd opnieuw langdurig droog blijft. De vooruitzichten voorspellen wat dat betreft niet veel goeds. Neerslag lijkt de komende zonnige dagen en zelfs weken in de verste verte niet op komst. 

In de herfst en de winter is weliswaar wat nattigheid gevallen, maar dat was lang niet voldoende om de grondwaterstand en het waterpeil in beken en sloten weer op een aanvaardbaar niveau te brengen. Rondom de Grote Peel staat het grondwater momenteel 70 centimeter onder het gebruikelijke niveau. 

Vooral de hoger gelegen zandgronden in het oosten en zuiden van het land hebben last van de droogte. Dat is onder meer goed te zien aan de slootjes en beken  in het buitengebied. ,,Normaliter staan deze gemiddeld één maand per jaar droog", zegt Jos Kruit, ‘droogtecoördinator’ van waterschap Aa en Maas. ,,Maar nu duurt die situatie op veel plekken al tien maanden. Dat is ongekend.” Volgens Kruit blijft de droogte niet beperkt tot ‘zijn’ gebied en is het in het stroomgebied van waterschap De Dommel net zo erg. 

Kurkdroge sloot 

Hij wijst op een kurkdroge sloot die uitkomt op de Aa in het buitengebied van Ospel. ,,Van die waterloopjes hebben we er in Brabant heel veel. Voor dit stroompje is het misschien nog niet eens zo heel erg; het is geen ecologisch waardevolle beek. Maar we zien dit ook op andere plekken, waar wel sprake is van grote biodiversiteit en waar bijvoorbeeld de beekprik voorkomt.” 

Vorig jaar viel zeventig procent van de vennen en sloten in Oost-Brabant compleet droog. ,,Dat hebben we nog nooit eerder gezien”, vertelt Pascal Weerts van Rijkswaterstaat. Op dit moment heeft al twintig procent van het oppervlaktewater te maken met droogval. ,,Met het hete en droge weer van de afgelopen dagen schiet dat percentage omhoog.” 

De droogte had vorig jaar ook ingrijpende gevolgen voor de waterstand in de Maas, zegt Weerts. Door de geringe aanvoer van hemelwater, de lage stroomsnelheid en de hoge temperatuur van het water -zo'n 23 graden- greep blauwalg op ongekende schaal om zich heen. ,,Ook dat hebben we nog nooit in die omvang gezien: overal kwam blauwalg voor, zelfs in stromend water.” Rijkswaterstaat onderzoekt momenteel hoe de vorming van blauwalg in de toekomst voorkomen kan worden. 

Stuwen

Een van de maatregelen om het water in een gebied vast te houden is door stuwen in beken en rivieren omhoog te zetten. Weerts: ,,De stuwtjes hebben afgelopen winter nog nooit zó hoog gestaan. Sommige werden met balken opgehoogd, om maar zoveel mogelijk water vast te kunnen houden.” Door vanuit de Maas via kanaaltjes en sloten extra water aan te voeren richting de Peel wordt verdroging tegengegaan. ,,Want als de Peel verdroogt en inklinkt is het gedaan met dit gebied.”