Opinie - Duits is meer dan een taal

OPINIE - De auteur Ton Janssen is lerarenopleider aan Fontys Lerarenopleiding Tilburg en voorzitter van de Vereniging van Lerarenopleiders Duits.

Volledig scherm

Deze week staat het onderwijs weer even op de agenda. We noteren aandacht voor het rapport van Paul Schnabel, Platform onderwijs2032, dat door staatssecretaris Sander Dekker omarmd wordt en woensdagavond keken we massaal naar Zembla, waar de leraar een 6- als rapportcijfer krijgt. Laten we eerst maar even in de glazen bol anno 2032 kijken. Hoewel we sinds enige tijd beseffen dat voorspellen lastig is, vooral als het om de toekomst gaat, weten we nu waar onze jeugd over een kleine twintig jaar zijn voordeel mee kan doen. Dat wil zeggen: we weten wat in elk geval niet meer nodig is. Ondanks andersluidende adviezen van experts in de voorbereidingsfase gaan Schnabel en Dekker ermee akkoord dat scholen straks de vrijheid krijgen vakken af te schaffen. Als voorbeeld noem ik de tweede moderne vreemde taal. Die zou in het voortgezet onderwijs niet meer verplicht moeten zijn. Beheersing van het Engels is blijkbaar voldoende. Dat ik als lerarenopleider Duits het hiermee oneens ben, zal geen verbazing oproepen. Het gaat echter niet om mij als opleider of als vertegenwoordiger van docenten vreemde talen, het gaat om ontplooiings- en daarmee beroepskansen van toekomstige generaties.

Vroeg beginnen

Uit onderzoek weten we dat je maar het beste op zo vroeg mogelijke leeftijd met het leren van een taal kunt beginnen. Daarom is het verstandig dat veel kinderen al vroeg op de basisschool met Engels in aanraking komen. Voor Duits en Frans geldt blijkbaar dat we het in de toekomst nagenoeg zonder kennis van die talen kunnen doen. Er wordt geargumenteerd dat je toch ook op latere leeftijd bijvoorbeeld bij de keuze voor een baan waarin die vreemde taal wel vereist wordt, met het leren van Duits, Frans of Spaans of Chinees (?) kunt beginnen. Gemakshalve wordt vergeten dat het beheersen van die taal dan weleens te laat zou kunnen komen. Leerlingen leren niet alleen maar wat woordjes of grammaticaregels van buiten; ze maken ook kennis met een andere cultuur. Duitsland is onze belangrijkste handelspartner, maar Duitsland speelt ook binnen Europa op andere dan financiële terreinen een belangrijke rol. In de lessen Duits komt die actualiteit ook aan de orde en leren leerlingen letterlijk over de eigen grenzen heen kijken.

Overheid

In Zembla liet directeur Eric van 't Zelfde van de Rotterdamse scholengemeenschap Hugo de Groot de toekomst volgend jaar al beginnen. Het lijkt erop, dat de school vanaf volgend schooljaar geen Duits meer aanbiedt omdat ze geen bevoegde docent voor dat vak kan krijgen. Als nou blijkt dat er ook niet aan leraren wiskunde, economie of natuurkunde is te komen, gaan we dan die vakken ook maar afschaffen? Ik mag hopen dat de oplossing ergens anders gezocht wordt. De lerarenopleidingen Duits op hbo en universiteit proberen kandidaten te interesseren voor het mooie vak, maar er ligt een taak voor de overheid om het voor jonge mensen aantrekkelijker te maken om opnieuw de wondere wereld van de school in te stappen, maar nu - petje af - als docent. De jongeren van de toekomst verdienen goed onderwijs. Het is 2016, maar wel vijf voor 12.