Volledig scherm
De laatste brieven die de Gebroeders Derks in WO 2 aan hun familie schreven voor hun executie, zijn onlangs opgedoken en worden vanmiddag overhandigd aan de familie. V.l.n.r. Walther van Kessel, Tinie Donkers, Gerard Derks en zijn vrouw Tini Derks. © FotoMeulenhof/Jean Pierre Reijne

Afscheidsbrieven gefusilleerde broers terug bij familie in Heeze

Bevrijding 75 jaarHEEZE - Een oproepje in de rubriek Vraag en Aanbod in het Eindhovens Dagblad leidde tot de ontknoping van een bijzonder familieverhaal. Gerard Derks uit Heeze kreeg de afscheidsbrieven die zijn beide ooms in de Tweede Wereldoorlog schreven aan de familie, in handen.  Zij schreven die kort voor ze allebei door de Duitsers werden geëxecuteerd. 

Het is een tamelijk bizar verhaal. Ruim 77 jaar geleden, op 8 februari 1942, schreven de broers Henk en Gerard Derks allebei hun laatste brief aan hun ouders, broers en zusters. Diezelfde dag zouden ze door de Duitsers worden doodgeschoten, wat ook gebeurde. Beide jonge mannen leken hun lot aanvaard te hebben en schreven afzonderlijk van elkaar vrijwel hetzelfde: ‘Wij worden jong uit het leven gegrepen, maar God wil het en zo zal het geschieden.’ Henk Derks kon zijn brief afmaken, maar die van Gerard Derks houdt midden in een zin op. Werd hij op dat moment opgehaald voor zijn laatste biecht? Want dat was beide broers nog gegund, zo blijkt uit een van de brieven. Niemand die het weet.

Dat de broers de kogel kregen, had te maken met de relatie die hun zus Riek op 18-jarige leeftijd had aangeknoopt met een Duitse militair. Henk en Gerard waren daar mordicus tegen. Toen Riek op een dag weer te laat thuis was gekomen, ging Gerard naar haar op zoek. Hij vond uiteindelijk de Duitse militair en sneed hem de keel af. Riek gaf vervolgens haar eigen familie aan bij de Duitsers. En die kwamen op bezoek. Om zijn broer te sparen, nam Henk mede de schuld op zich. Ook de andere twee broers in het gezin, Theo en Chris, werden opgepakt. Maar omdat Henk mede bekende, werden hij en Gerard bij de militaire rechtbank van de Duitsers op Welschap, ter dood veroordeeld. Theo en Chris werden tewerkgesteld in Duitsland.

Tekst gaat verder onder het kader.

Kort voor de executie

De brieven die ze kort voor hun executie schreven, bereikten hun moeder. Die heeft ze altijd zorgvuldig bewaard in de achterwand van een kast. Na haar overlijden is die kast in Beek en Donk terechtgekomen en door een opkoper uiteindelijk verkocht aan Leentje van Leuken in het dorp. Leentje heeft die brieven nooit gezien, maar toen na haar overlijden in 2016 haar kamer moest worden leeggehaald, viel die kast om. En zo kwamen de brieven tevoorschijn. Haar kleinkinderen snapten er niks van, hun oma had immers nooit iets met een familie Derks van doen gehad.

Zo kwamen de brieven bij Tinie Donkers van heemkundekring De Lange Vonder in Beek en Donk terecht. Zijn vriend Walther van Kessel nam het speurwerk uiteindelijk over. Hij ontdekte dat de familie na de oorlog naar Geldrop en Heeze was verhuisd. ,,Zodoende deed ik een oproepje in de krant, in de rubriek Vraag en Aanbod. Dat leverde tientallen reacties op, van vrijwel elke Derks hier in de regio. Maar deze meneer Derks is degene die het dichtst aan hen verwant is.”

Geëmotioneerd

Gerard Derks is geëmotioneerd over het feit dat de brieven na al die jaren weer terug zijn in de familie. ,,Ik wist wat mijn ooms was overkomen en ook over die brieven. Maar ik had geen flauw idee waar die gebleven waren. Dat ik die nu krijg, doet mij heel veel. Ik wilde nota bene net de oude kranten wegdoen toen mijn oog op dat oproepje in de krant viel. Ik heb meteen ons vrouw geroepen. Met dit resultaat, geweldig. Deze brieven gaan de kluis in of ik lijst ze in.”