Volledig scherm
Arjan van Baest. © Michelle Peeters, Deuxbleus Fotografie Eindhoven

Musicus Arjan van Baest: 'Vrijheid had oorlog onder de leden'

BEVRIJDING 75 JAAREINDHOVEN - Zaterdag wordt hij 50. Het is ook de dag waarop voor het eerst zijn Te Deum klinkt, een werk dat musicus Arjan van Baest schreef ter gelegenheid van 75 Jaar Bevrijding Eindhoven.

'Een mooie dag voor mij, met feestelijke en natuurlijk minder feestelijke aspecten'', zegt Arjan van Baest. ,,Het is ook een spannende dag, want het is de eerste keer dat ik mijn Te Deum hoor. Ik kon niet bij de repetities aanwezig zijn.''

Oef, wat nou als zijn tenen zich al luisterend krommen tijdens de première? Hij lacht. ,,Dat zal niet gebeuren, ik ken Ruud Huijbregts goed. Hij en ik hebben veel overlegd en hij heeft wat mij betreft veel vrijheid.'' Achter de naam van Van Baest hoort een reeks functies en academische titels die verwijzen naar muziek en letteren, zelf gebruikt hij het liefst de eenvoudige benaming 'musicus'.

Componeren doet hij al sinds zijn elfde, vanaf het moment dat hij als kleine jongen achter de piano kroop om het kerkkoor van zijn parochie in zijn geboorteplaats Tilburg te begeleiden. ,,Ik probeerde maar gewoon wat uit, en dat werkte steeds beter. Componeren heeft voor mij altijd iets functioneels gehad. Ik ben gepokt en gemazeld in de katholieke kerkmuziektraditie. Daar moet je vaak muziek schrijven die op de situatie en de mogelijkheden van de musici is toegespitst. En al doende leer je.''

Leren doet hij nog steeds, hij is onder meer dirigent en artistiek leider van de Dominicuskerk in Amsterdam, waar hij muzikaal en inhoudelijk een stempel kan drukken op wat hij zelf 'het brede humanistische kader' van de gemeenschap noemt.

Gedichten

Een Te Deum schrijf je maar één keer in je leven. ,,Prachtige tekst'', zegt Van Baest, ,,maar te lang en in zekere zin te eenzijdig voor de gelegenheid. Ik ben zo vrij geweest een deel te schrappen en te vervangen voor twee gedichten van Ankie Peypers, geschreven ter gelegenheid van 4 en 5 mei. Een Te Deum is een en al lofzang, de gedichten temperen de blijdschap en vragen ook aandacht voor het feit dat vrijheid niet vanzelfsprekend is en dat je daar wat voor moet doen. Dus mijn Te Deum is feest en bezinning tegelijkertijd.''

Huijbregts en Van Baest, beiden lid van de programmacommissie van Muziek in de Cathrien, kozen voor dit bevrijdingsconcert ook muziek van Arvo Pärt (1935) en Maurice Pirenne (1928-2008). ,,Pärts muziek is verstild en naar binnen gericht en brengt rust in hoofd en hart. In Het Carillon, op een gedicht uit 1941 van Ida Gerhardt (1905-1997), komt ook de beiaard voor, die zowel buiten als binnen in de kerk te horen is met de gregoriaanse versie van het Te Deum."

Bezetting

Het functionele van Van Baests muziek blijkt uit de bezetting van zijn compositie. ,,Er waren al vier trompetten, vier trombones en tweemaal slagwerk nodig voor één van de stukken van Pärt, ik heb me aan die bezetting gehouden. Alleen ben ik zo vrij geweest er een sopraansolo bij te schrijven."

Een Te Deum-traditie, of beter gezegd een herstel van de Te Deum-traditie zou Eindhoven overigens niet misstaan, zegt Van Baest. ,,Ruud Huijbregts toont in zijn masteronderzoek aan dat ook in de Catharinakerk een historische traditie van plechtige dankdiensten en militaire overwinningsvieringen bestond.‘’