Brabantse bieren bruisen van Aarle-Rixtel tot Zundert

KaartHILVARENBEEK - De kleine brouwerijen rukken op in Brabant. Zelfs De Kleine Brouwerij is in oprichting. Een blondje en een tripel moeten te Vlijmen uit het vat gaan stromen. Business plan ho maar. Ambitie en enthousiasme volstaan voorlopig in De Kleine Brouwerij.

Ook buiten Brabant is bier booming, maar zo dicht bij het walhalla van België is de bodem voor het speciaalbier altijd vruchtbaarder dan boven de rivieren geweest. ,,Moet die term speciaalbier niet op de schop?", gooit Rianne Joosse eerst maar eens een knuppel in het hoenderhok. ,,Is elk bier niet speciaal?", vraagt de tot voor kort in Roosendaal wonende voorzitter van bierconsumentenvereniging PINT zich af.

Volledig scherm
'Na de dubbels en de tripels zijn ook de stouts, de ipa's, de porters, de saisons en de quadrupels niet meer weg te denken van de Brabantse bierkaart'. © Getty

Bier stond lange tijd gelijk aan pils, het ondergistend gerstenat dat ooit in het Tsjechische stadje Pilsen het licht zag. Nog altijd bestaat ruim 80 procent van de bierplas die in Nederland wordt gevuld uit pils. Maar na de dubbels en de tripels zijn ook de stouts, de ipa's, de porters, de saisons en de quadrupels niet meer weg te denken. Amerikaanse brouwers hebben met hun zwaar gehopte en zwaar gebrande bieren ook bij ons school gemaakt het. Daarbij werd het alcoholpercentage nogal eens tot het uiterste opgerekt, al is een bier met 60 procent alcohol (Start the Future van 't Koelschip uit Almere) natuurlijk malligheid. De nieuwste trend lijkt zich juist in het licht- en nonalcoholische segment af te tekenen. Het Buckler-trauma is verwerkt. Ook een radler wordt voortaan als bier in de markt gezet.

Lees onder de foto verder

Volledig scherm
Huub van Dijk uit Made won in 2017 met zijn Wittekop de verkiezing van Brabants Lekkerste Bier. © Johan Wouters

Bierkaart

Rijker en langer wordt de Brabantse bierkaart (zie hierboven het complete overzicht met links naar de brouwers). Het aantal van 200 brouwers dat Brabant rond 1900 kende, is nog lang niet in zicht. Maar de teller is inmiddels de 130 voorbij: van Hooglander Bier uit Aarle-Rixtel tot Drie Heerlijkheden in Zundert. Een café als de Bierbaronnen in Oisterwijk heeft uitsluitend Brabantse speciaalbieren op de kaart staan: liefst 250 bieren op fles om uit te kiezen.

'Je eigen speciaalbiertje brouwen kun je leren', staat op de website van De Roerstok te lezen als aanmoediging bij de brouwcursus à 85 euro. De vereniging van amateur-bierbrouwers, met Tilburg als thuisbasis, lanceerde aldus menig microbrouwer tot grote hoogte.

Mag er ook een kritische noot gekraakt worden? Bas van Ostaden durft het woord 'hype' in de mond te nemen. De diversiteit aan bieren juicht hij wel toe, maar hij mist nogal eens 'referentie' bij de extreme bieren: ,,Het is al snel 'anders'. Dat er zoveel nieuwe, selfmade brouwers opduiken zie ik ook als een probleem voor het beroep. Amateurbrouwers moeten door trial and error kennis opbouwen. Dat komt de uitstraling van de bierwereld niet ten goede. De gevestigde orde werkt dan ook aan een regel die zegt 'geen diploma geen brouwer'."

Van Ostaden maakte samen met zijn Vlaamse vrouw Hildegard als brouwmeesteres een commercieel succes van hun Urthel-bieren. In 2012 verkochten ze de brouwerij aan Bavaria. Nu proberen de twee in hun stokerij The Bassets destillerend even ver te komen als met hun brouwsels.

Het verhaal van Urthel toont aan dat kleine brouwers groot kunnen worden. Sprekend voorbeeld is het Schotse Brewdog. Twee bierhipsters avant la lettre besloten in 2007 dat er meer dan lager en ale te brouwen moest zijn. In no time groeiden hun craft beers tot een miljoenenbusiness uit.

Trappistenbier

Schaalvergroting is ook een tendens in de mondiale bierwereld. In Nederland kwam La Trappe, van het trappistenbier uit Berkel-Enschot, onder Bavaria te vallen. AB InBev trok Hertog Jan, dat in het Limburgse Arcen in de jaren tachtig met bovengistende bieren was begonnen, naar zich toe. En vanuit Vlaanderen deed Duvel Moortgat hetzelfde met de succesvolle Amsterdamse brouwerij 't IJ.

De grote jongens beperken zich ook niet langer tot het pilsje. Brand wil lokale bieren landelijk op de markt gaan brengen. Tilburger Marc Vriens is zo'n gerenommeerde brouwmeester die onder zijn eigen naam van de distributiekanalen van Brand gebruik mag maken.

Het blijft sowieso dringen geblazen in de schappen van de slijters en de supermarkten. ,,Met meer dan zeshonderd brouwerijen in Nederland is de spoeling dun", weet PINT-voorzitter Rianne Joosse, die de Pimpelmeesch in Chaam aanvoert als een dorpsbrouwerij die dapper boven expansie de lokale markt verkiest.

In deze tijden van slow food ziet ook Harrie de Leijer juist op die kleine schaal kansen liggen. ,,Mensen zijn zich meer en meer bewust waar hun eten en drinken vandaan komt. De kleine lokale brouwer past perfect in die trend."

Wedstrijd

Volledig scherm
Harrie de Leijer tapt bier van De Roos op het Historisch Bierfestival. © BeeldWerkt

Historie is ook een pre. Als telg uit een Hilvarenbeeks brouwersgeslacht kon Harrie de Leijer al in de vorige eeuw zijn vervallen familiebrouwerij van De Roos nieuw leven inblazen. Er kwam ook een proeflokaal met museum bij. De Roos organiseert bovendien jaarlijks een historisch bierfestival, waarop de afgelopen drie jaren Brabants Lekkerste Bier is gepresenteerd. Die wedstrijd, een initiatief van de drie Brabantse dagbladen, is in het leven geroepen ter promotie van de Brabantse biercultuur. Brouwers kunnen gratis een van hun bieren kandideren. Ook de zogenaamde huurbrouwers zijn welkom. Lang niet iedereen met een eigen, unieke receptuur beschikt immers over genoeg kapitaal voor een brouwinstallatie, al zijn met name in China steeds goedkopere ketels op de kop te tikken. Veel Brabantse bieren worden aldus als 'batches' besteld bij bijvoorbeeld de Proefbrouwerij in het Oost-Vlaamse Lochristi.

Broeder Samuël

Wie zich daaraan ergert, zal het vast ook ergerlijk vinden dat er geen trappist in zijn pij meer betrokken is bij het brouwen van trappistenbier. In Berkel-Enschot was Broeder Samuël, wiens honderdste geboortejaar deze maand gevierd wordt, de laatste die nog echt in de brouwerij van Koningshoeven werkte.

Relativeren was Samuël niet vreemd: ,,Vroeger waarschuwde men wel tegen het gebruik van bier. 'Bier is Uwen grootste vijand', zei men. Maar omdat ik in het klooster altijd heb geleerd mijn grootste vijand lief te hebben, heb ik me daar nooit zo door aangesproken gevoeld."

Klik hier voor de archiefartikelen van Brabants Lekkerste Bier.

BRABANTS LEKKERSTE BIER
Zuster Agatha, een quadrupel van de Muifelbrouwerij uit Oss, in 2015. Bastion, een tripel van Wilskracht uit Ravenstein, in 2016. En Wittekop, een saison van Belgica uit Made, in 2017. Dat illustere rijtje van Brabants Lekkerste Bieren wordt zondag 9 september aangevuld met een vierde winnaar van de wedstrijd die ook dit jaar door Brabants Dagblad, BN De Stem en Eindhovens Dagblad gezamenlijk wordt uitgeschreven. Alle Brabantse brouwers zijn uitgenodigd om één bier naar eigen keuze te kandideren. Een jury onder leiding van Zjef Naaijkens buigt zich over de inzendingen. 'Er was nog nooit beter bier dan in café d'n Egelantier', zong Naaijkens als voorman van de RK Veulpoepers BV. Hij mag zijn 'keurvorsten' nu het lékkerste bier van Brabant aan laten wijzen. De juryleden zijn geselecteerd op kennis en passie: Pia Slegers (eigenaresse Bierhois De Weijerij, Milheeze), Judy van Vroonhoven (bezoeker en vrijwilliger bierfestivals, Oirschot), Hans Mertens (voorzitter bierdegustatievereniging Praktische Evaluatie Na Smaak, Breda), René van den Berk (bierblogger, Veldhoven), Paul van den Dungen (biersommelier en 'Biergondiër', Valkenswaard), Noud Bex (zytholoog in opleiding, Budel). Over drie weken presenteren we in deze krant alle deelnemende brouwers aan Brabants Lekkerste Bier 2018. Brouwers kunnen zich nog aanmelden via brabantslekkerstebier@gmail.com