De natuurbrand in de Peel.
Volledig scherm
De natuurbrand in de Peel. © Fotopersburo Bert Jansen

De Peel als lekkende badkuip

OpinieHet evenwicht in de Peel is grondig verstoord en niet alleen door de klimaatverandering, betoogt de Deurnese schrijver en journalist Erik Vink.

Zouden bomen voelen dat ze moeten wijken? Want dat was de bedoeling, in de Mariapeel en de Deurnsche Peel. Toen ontstond daar maandag die afgrijselijke brand.

Ik ben geen bioloog, en geen brandweerman. Wel een wandelaar die al meer dan een halve eeuw in de Peel komt. Als kind aan de hand van mijn vader, later praktisch iedere week, tegenwoordig bijna elke dag. Ik had het er nog nooit zo droog gezien als vorig jaar. Terwijl het idee juist was om met dat megalomane project 'Life+Peelvenen' nieuw hoogveen te kweken, waarvoor met Europese subsidie kilometers dijken en dammen zijn opgeworpen, en er nog nooit zoveel water is aangevoerd.

Leek de Peel vroeger een spons, nu een lekkende badkuip. In elk geval schijnt het evenwicht er grondig verstoord, en niet alleen door de klimaatverandering. Zoals bij een plant die je alsmaar te veel water blijft geven. Ik had het laatste turfveld in elk geval nog nooit droog zien vallen, en de ondergrond nog nimmer zien barsten.

Staatsbosbeheer zet er hekwerken omheen, en laat oude paden en putten, wieken en vaarten verkommeren. Een verraderlijk, ontoegankelijk gebied blijft over. Het ingenieuze stelsel waarmee de Peelwerkers hun turf afvoerden, en te voet werkelijk overal bij konden, de brandgangen die zijn aangelegd om eventuele schade beperkt te houden: dit alles is roemloos ten onder gegaan.

Controle

's Zomers bemande de Deurnese brandweer haar uitkijktoren, om een brand direct hermetisch te kunnen insluiten. Het blussen ging soms maandenlang door, maar elke brand bleef volgens mij min of meer onder controle, zoals de mens controle hield over de Peel. Dankzij het strategisch aangelegde spoorlijntje, ook al verdwenen, is nog jarenlang turfstrooisel afgevoerd.

Misschien idealiseer ik dit alles te veel. Maar deze natuurbrand, met de dikste rookwolken die ik ooit voorbij zag trekken, en mensen die huis en haard plotsklaps moeten verlaten, roept voor mij andermaal de vraag op waar Staatsbosbeheer mee bezig is. Ik heb die vraag al vaker gesteld, en geen antwoord gekregen. Mogen, nee, moeten wij niet terug naar de menselijke maat van de Peel? Waar we kunnen genieten van de natuur, en bovenal veilig kunnen wonen? Wat hebben we aan de wetenschap dat het hier bij de gratie Gods over weet ik hoeveel jaar misschien weer enigszins op de ijstijd lijkt? Intussen mogen, nee, moeten we wandelen over vrachtautowegen met wit zand, waaruit alle bodemleven is verdwenen. En nu dus langs een onafzienbare, zwartgeblakerde vlakte. Ik besef andermaal hoe slim de Peelwerkers vroeger te werk gingen. Laten we hopen dat hun erfenis bewaard blijft. En ons nog zo'n brand bespaard blijft.