Het is tropisch warm, zeven vragen over de hitte in ons land

Het wordt vandaag en morgen uitzonderlijk heet in Nederland. Het kan lokaal zelfs 37 graden worden. Waar moet je op letten bij een hittegolf? Waarom koelt het ‘s nachts niet af en wordt het in elke regio zo tropisch heet? Zeven vragen over de hoge temperaturen in ons land. 

1. Hoe heet wordt het? 

,,Vandaag kan het 29 tot 34 graden worden, dinsdag wordt het op de heetste plaatsen 36 graden, lokaal zelfs 37’’, voorspelt weervrouw Diana Woei van Weerplaza. ,,Ook de nachten verlopen zeer warm’’, waarschuwt zij. ,,Je kunt van een tropennacht spreken als de minimumtemperatuur niet onder de 20 graden komt. Dat zit er deze week zeker in. In Rotterdam bijvoorbeeld kan het ’s nachts wel 22 graden blijven. Beton en gebouwen in steden absorberen de warmte en die stralen dat dan ’s nachts weer af. Daardoor koelt het minder af dan op het platteland. Een warme oostenwind houdt het land ook warm.’’

2. Waar moet je op letten bij deze hitte?

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft gisteren het hitteplan geactiveerd voor grote delen van Nederland. Het hitteplan is een waarschuwing voor hitte, de risico’s die dit met zich kan meebrengen en een oproep om extra op elkaar te letten. Vooral voor groepen kwetsbare mensen, zoals ouderen, baby’s, chronisch zieken, personen met overgewicht, bewoners van verzorgingshuizen en mensen in een sociaal isolement brengt hitte gezondheidsrisico’s met zich mee. Deze groepen moeten extra alert zijn op uitdroging en oververhitting. Drink genoeg (liever geen alcohol). Blijf uit de zon en smeer goed, want de zonkracht is zo hoog dat de huid snel - al binnen 15 minuten - kan verbranden.

Volledig scherm
Scholen komen met tropenroosters, dan krijgen de kinderen bijvoorbeeld ’s middags vrij of langer pauze. © ANP

3. Waar geldt het hitteplan?

In de provincies Noord-Brabant, Limburg, Utrecht, Overijssel, Gelderland, Flevoland en Drenthe. Woei: ,,In het zuidoosten en oosten blijft het het langst warm: daar blijft het kwik de dertig graden bereiken. In die regionen kan het zeker tropisch blijven tot in het weekend. Op woensdag gaat in andere provincies de wind vanuit het noorden waaien en wordt het wat koeler. In Zuid-Holland, Friesland en Groningen blijft het veel koeler met maxima van 25 tot 28 graden, de hittegolf is dus regionaal.’’

4. Welke maatregelen worden er genomen?

Scholen komen met tropenroosters, dan krijgen de kinderen bijvoorbeeld ’s middags vrij of langer pauze. Ook zetten basisscholen badjes neer. Ouders wordt gevraagd de kinderen thuis al badkleding aan te trekken, onder hun normale kleren. Er zijn middelbare scholen die toetsen vervroegen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) voert extra controles uit om te kijken of bedrijven zich houden aan de regels voor dierenwelzijn. De ANWB raadt automobilisten aan water mee te nemen onderweg en zet extra wegenwachten in. Vooral accu’s kunnen slecht tegen hitte. 

5. Is juni de warmste maand ooit?

,,In het zuidoosten komt het in juni zeker tot de warmste maand sinds het begin van de metingen in 1901’’, verklaart Woei stellig. ,,Dat geldt voor de provincies Noord-Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel.’’ Het zou volgens de weervrouw kunnen dat heel Nederland een record vestigt. En wel dat van de hoogste gemiddelde temperatuur van de maand. ,,Dat hangt ervan af in hoeverre de warmte in het hele land blijft hangen.’’

Volledig scherm
Vooral voor groepen kwetsbare mensen, zoals bewoners van verzorgingshuizen, brengt hitte gezondheidsrisico’s met zich mee. © ANP

6. Is het uitzonderlijk dat er al zo vroeg in het jaar een hittegolf is?

Zo'n vroege hittegolf is geen uitzondering. Sterker nog de allervroegste hittegolf sinds de metingen in 1901 dateert al van 1922. ,,Toen werd het van 21 mei tot 25 mei al tropisch warm’’, weet Woei. ,,Hittegolven zijn al een aantal keren voorgekomen in juni. De laatste hittegolf in juni was in 2005 van 18 tot 24 juni. Maar hittegolven komen in juli en augustus wel vaker voor, omdat dat de warmste maanden van het jaar zijn.’’

7. Waarom is het zo heet?

Op de hele aarde is het sinds 1900 gemiddeld 1,0 graad warmer geworden, daardoor zijn hogere piekwaarden ook waarschijnlijker. In Nederland is de gemiddelde temperatuur sindsdien 1,9 graad gestegen. De opwarming komt door broeikasgassen. De concentratie CO2 in de atmosfeer is sinds het begin van de industriële revolutie (1750) met 40 procent toegenomen. CO2 (koolstofdioxide) en andere broeikasgassen zoals methaan, lachgas en waterdamp vormen een deken om de aarde. De zonnestraling die de aarde opvangt, wordt daardoor niet meteen terug het heelal in gekaatst, maar blijft deels onder die deken hangen.