Volledig scherm
Bewoner Cor de Hoog van verzorgingshuis Onderwatershof uit Rijswijk, waar in 2009 gevaar voor Legionella ontstond door verkeerd aangelegde leidingen. Foto:Frank Jansen

Door lakse bouwwereld blijft legionella doden maken

Doordat de bouw de gevaren van legionella blijft onderschatten, vallen er elk jaar onnodig tientallen doden. Dat zegt kennisinstituut ISSO in een nieuw onderzoek.

Volledig scherm
Legionella 1999-03-16 14:20:39 Het Legionella Pneumophila-bacterie zoals het groeit wanneer het op de kweek is gezet. De bacterie is de veroorzaker van de gevreesde veteranenziekte. © ANP

Achttien jaar na de legionella-uitbraak bij de Westfriese Flora in Bovenkarspel, waar 200 mensen ernstig ziek werden en 32 overleden, heeft de bouwwereld weinig geleerd. Architecten en aannemers houden weinig rekening met het voorkomen van legionella. Dat meldt kennisinstituut van de installatiesector ISSO op basis van een enquête onder 250 eigenaren, beheerders en installateurs.  

,,Praktijkrichtlijnen voor het aanbrengen van koude en warme zones worden nauwelijks toegepast", zegt Irene van Veelen, projectcoördinator bij ISSO. ,,Als een gebouw eenmaal bouwkundig is ingedeeld, is het afwijken van de richtlijnen soms onvermijdelijk." 

Meer aandacht 

Door het niet naleven van de regels blijken veel nieuwe huizen en gebouwen niet legionellabestendig: koude en warme leidingen worden nogal eens samen in één schacht aangelegd en kruisen elkaar regelmatig, terwijl dat wettelijk niet mag. Overbodige stukken leiding worden bovendien niet verwijderd, maar 'afgedopt', waardoor dode uiteinden ontstaan. Ideaal voor de legionellabacterie, die gedijt in stilstaand water tussen 25 en 45 graden.

Legionella maakt in Nederland 20 tot 30 dodelijke slachtoffers per jaar. Beduidend meer dan de twaalf jaarlijkse doden door koolmonoxidevergiftiging. Voor eigenaren leidt besmetting bovendien tot hoge kosten: behalve technische aanpassingen, moeten hele leidingwerken worden stilgelegd en gedesinfecteerd. De benodigde chemicaliën zijn daarbij slecht voor het milieu.

Quote

Als een gebouw eenmaal bouwkundig is ingedeeld, is het afwijken van de richtlij­nen soms onvermijde­lijk

Irene van Veelen, projectcoördinator bij ISSO

Aandacht 

Volledig scherm
Een sticker van legionellapreventie op een brandslangkast in een kantorenpand. © Koen Suyk/ANP Xtra

Het onderwerp verdient veel meer aandacht, vindt Van Veelen. Zeker nu blijkt dat driekwart van de aan het onderzoek deelnemende gebouweigenaren ooit met legionella te maken heeft gehad. ,,Kijkend naar het aantal dodelijke slachtoffers en naar de blijvende impact van een besmetting op iemands gezondheid, is veel meer bewustwording, aandacht én controle gerechtvaardigd." ISSO pleit voor meer controles door drinkwaterbedrijven, maar ook tijdens de bouw. Installateurs, aannemers en architecten moeten beter samenwerken.

Een verklaring voor het ontbreken van interesse voor legionellapreventie bij bouwers heeft het ISSO niet. Ongelukken met koolmonoxide krijgen wél veel media-aandacht. ,,Mogelijk doordat legionella minder tastbaar is: er rukken geen hulpdiensten uit en een verband tussen slachtoffer en bron ontbreekt vaak." Informatie voor installateurs en eigenaren over het voorkomen van besmetting is bovendien vaak niet wervend.

Veteranenziekte

De legionellabacterie houdt van stilstaand water tussen de 25 en 45 graden: niet te koud en niet te warm. Besmetting vindt onder andere plaats via het inademen van besmette minuscule waterdruppels tijdens het douchen of door water uit fonteinen. In Bovenkarspel was besmet, verneveld water uit een bubbelbad de oorzaak.

De bacterie kan een ernstige longontsteking veroorzaken, die dodelijk kan zijn of tot blijvende ernstige gezondheidsschade kan leiden. Vooral ouderen zijn vatbaar, de helft van alle patiënten is boven de 60 jaar. Vaak wordt gesproken van de Veteranenziekte, naar een uitbraak op een veteranenbijeenkomst in 1976.

Volledig scherm
Nabestaanden treuren bij het monument voor de legionellaslachtoffers van de West-Friese flora. (FOTO: GPD/JOHN OUD) © GPD/John Oud
  1. Omzet van Kulicke & Soffa in een dip, vertrouwen in groei blijft

    Omzet van Kulicke & Soffa in een dip, vertrouwen in groei blijft

    EINDHOVEN - Het in Singapore gevestigde Kulicke & Soffa (K&S) zag in het afgelopen kwartaal (tot 1 oktober) een flink lagere omzet van 185 miljoen dollar, tegen 216 miljoen in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Toch is topman Fusen Chen van het bedrijf, met daarin de voormalige Philips-divisie Assembléon en het Sioux-bedrijf Liteq, optimistisch. Hij heeft er alle vertrouwen in dat de groei in omzet van het bedrijf doorzet. Die is ook al zichtbaar in de jaarcijfers, het boekjaar eindigde op 1 oktober. De omzet was 889 miljoen dollar, tegen 809 miljoen in 2017. De netto winst liep wel flink terug naar 57 miljoen dollar, van 126 miljoen een jaar eerder.