Volledig scherm
Hoe competenter je je voelt, hoe minder je waarschijnlijk weet. © Shutterstock

‘Heb je advies nodig? Pols de twijfelaar, niet de blaaskaak’

Psycholoog Thijs Launspach is stress-expert en auteur van het boek Fokking Druk. Zijn advies voor de werkende medemens? Relax! Iedere week geeft Thijs daarom tips om jouw werkdag stressvrij te houden.

Iedere werkplek heeft er wel één: die collega (m/v) die alles lijkt te weten en met veel vertrouwen in zichzelf de ingewikkeldste dingen makkelijk weet te maken. Als je met een probleem bij ze komt, zeggen ze dingen als ‘je moet gewoon X doen, joh!’ Op feestjes kom je ze ook vaak tegen; het zijn de lui die hard dingen schreeuwen als: ‘Het klimaatprobleem? Dat is eigenlijk heel simpel, namelijk…’

Grijstinten

In vergelijking met dit soort mensen ben je zelf een twijfelaar. Waar het voor hen duidelijk zwart-wit is, zie jij vooral de grijstinten. Met zulke overtuiging een ongenuanceerde mening verkondigen, dat kun je niet. In het licht van zo’n salonwijze verbleekt je eigen kennis. Hoe komt dat? Het kan zijn dat hier het oplichterssyndroom aan het werk is waar ik in een eerdere column over schreef. Maar er is nog een andere mogelijke boosdoener: het Dunning-Kruger-effect.

Het wát? Dit is een psychologisch effect dat voor het eerst werd gevonden door Amerikaanse onderzoekers Dunning en Kruger, vandaar de naam. In een slim onderzoek legden ze proefpersonen allerlei bekwaamheidstestjes voor. Achteraf vroegen ze de deelnemers hoe goed ze zelf dachten dat ze het ervan af hadden gebracht. Wat bleek? De mensen met de minste resultaten dachten van zichzelf dat ze het allerbeste hadden gescoord. En de hoogscoorders waren bescheiden genoeg om hun scores precies goed in te schatten.

Quote

De mensen met de minste resultaten dachten van zichzelf dat ze het allerbeste hadden gescoord

Uitkomst van dit onderzoek: hoe competenter je je voelt, hoe minder je waarschijnlijk weet. Als je namelijk écht veel weet van een onderwerp heb je ook genoeg inzicht om je eigen beperkingen in te zien. Met andere woorden: weet je weinig over een onderwerp, dan lijkt het onderwerp ‘makkelijk’ – dat komt omdát je er eigenlijk onvoldoende van weet en dus ook niet de beperkingen van je eigen kennis inziet. De volgende keer dat je op het punt staat om te roepen dat iets simpel is, slik je opmerking dan in. Het zou namelijk goed kunnen dat het simpel líjkt, eenvoudigweg omdat je er eigenlijk te weinig verstand van hebt…

Quote

De volgende keer dat je op het punt staat om te roepen dat iets simpel is, slik je opmerking dan in

Nu je dit weet, hoef jij je de volgende keer niet te schamen als je zelf de nuances ziet terwijl je buurman hoog van de toren blaast met een nogal boude bewering. En heb je echt advies nodig, pols dan de twijfelaar, niet de blaaskaak. Zoek mensen die wikken en wegen, omdat ze de grenzen van hun kennis zien. Hoe zekerder de spreker, hoe incompetenter – althans, gemiddeld gezien.

Behalve deze columnist natuurlijk...

Thijs Launspach is psycholoog en stress-expert. Hij schreef hierover de boeken Fokking Druk (2018) en Werken met millennials (2019).

In de Ochtendshow to go vertelde Thijs over zijn nieuwste boek:

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief