Volledig scherm
© Shutterstock

Je werk neerleggen? Hier moet je rekening mee houden

Het werk wordt deze maanden regelmatig neergelegd. Volgende week de leerkrachten, 20 november een landelijke ziekenhuisstaking. De boeren protesteerden deze maand al twee keer, morgen staan bouwvakkers en baggeraars op het Malieveld. Hoe werkt dat? Zes vragen.

Allereerst: is er een verschil tussen een protestactie als die van de boeren en de juffen en meesters volgende week?
Ja, zeker. Er is een groot verschil. ,,Boeren protesteren tegen de regering en tegen de provincie. Ze zijn niet in dienst van de regering of de provincie en staken niet om een beter loon of betere werkomstandigheden af te dwingen bij hun werkgever. Technisch gezien is dat dus geen staking”, aldus Barend Barentsen, hoogleraar Sociaal Recht aan de Universiteit Leiden. 

Quote

Staken is een recht. De werkgever kan het wel via de rechter proberen tegen te gaan omdat een staking onevenredi­ge schade toebrengt

Barend Berentsen, hoogleraar Sociaal Recht

Kan ik zomaar niet naar mijn werk komen om naar het Malieveld te gaan of op een andere manier het werk neerleggen?
Je kunt niet zomaar je werk neerleggen. Vakbonden zien een (georganiseerde) staking als laatste drukmiddel, vertelt José Kager, woordvoerder bij FNV. ,,Dat doen we niet zomaar. We zien het als een uiterste stap als we er aan de onderhandelingstafel niet uitkomen. Driekwart van de leden die hierover bijeenkomen moet bereid zijn om te gaan staken.”

Ook moet een werkgever in staat worden gesteld om eventuele maatregelen te nemen, bijvoorbeeld als de treinen uitvallen, scholen vrij moeten krijgen of ziekenhuizen bepaalde operaties moeten uitstellen. Verbieden mag overigens niet. Barentsen: ,,Staken is een recht. Werkgever kunnen het wel via de rechter proberen tegen te gaan omdat een staking onevenredige schade toebrengt. Soms krijgen ze daarin gelijk.” 

Niet werken, geen salaris?
Als er een staking wordt georganiseerd en het hele bedrijf plat ligt, hoeft een werkgever geen loon uit te betalen. Er wordt immers niet gewerkt. Wel bieden vakbonden een stakingsuitkering ter compensatie. Een bedrag dat uit de zogenaamde ‘stakingskas’ komt. Boeren en bouwvakkers die naar het Malieveld trekken, hebben geen recht op zo’n uitkering, aldus Kager. Ook niet als ze FNV-lid zijn. Deze protesten zijn namelijk niet georganiseerd door de bonden.

Moet je nog wat regelen om zo’n uitkering te krijgen?
Ten eerste moet je vakbondslid zijn om recht te hebben op een uitkering. Hoeveel je krijgt is gebaseerd op een zogenaamd normbedrag. Bij de FNV is dat 74,64 euro. De eerste vijf dagen krijg je 85 procent van dit bedrag, daarna 115 procent. Om dit bedrag te krijgen, moet je je op de stakingslocatie aanmelden als staker en een formulier invullen. Als je werkgever je loon wél doorbetaalt, heb je overigens geen recht op deze uitkering.

Quote

Ook al ben je het er niet mee eens, je hebt geen recht op loon als je je werk niet kunt doen

Barend Barentsen, hoogleraar Sociaal Recht

Wat als je wel wíl werken, maar niet kunt?
,,Als je niet staakt, ben je in beginsel verplicht om je werk te doen”, zegt Barentsen. ,,Maar als een staking ook over jouw arbeidsvoorwaarden gaat en als de toegangspoort van het bedrijf geblokkeerd is, kan je je werk niet doen. Dat komt dan voor eigen rekening. Ook al ben je het er niet mee eens, je hebt dan geen recht op je loon.”

Kunnen zzp’ers eigenlijk ook staken?
Ten eerste werken zzp’ers vaak ‘uurtje factuurtje’. Als je niet werkt, komt er geen geld binnen. Maar er is nog een probleem: hoewel het werk van zzp’ers soms niet zo verschilt van werknemers, is het stakingsrecht voor zzp’ers is in Nederland nog niet erkend, legt Barentsen uit. ,,Vanuit de Europese Unie wordt zelfs kritisch gekeken naar stakingsacties van zzp’ers. Ze zien zzp’ers als ondernemers. Als die gaan samenspannen om bepaalde arbeidsvoorwaarden af te dwingen, zien ze dat als kartelvorming.” Uitzendkrachten hebben wel recht om te staken. Wel moeten zij het uitzendbureau inlichten.

Het aantal leden van vakbonden daalt overigens al langere tijd. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS. Ook op regionaal niveau loopt de populariteit van zo’n lidmaatschap uiteen. 

Ben je het niet eens met je salaris en wil je onderhandelen? In onderstaande geeft coach Charlotte van 't Wout tips over hoe je dat het beste kunt aanpakken. Zonder staking.

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief