Volledig scherm
CEO van computerconcern IBM Ginni Rometty kondigde een algoritme aan dat voorspelt of werknemers bij een bedrijf willen vertrekken. © EPA

Stiekem op zoek naar ander werk? IBM zegt je te kunnen betrappen

Stiekem zoeken naar  een andere baan terwijl je op je werk zit. Het gebeurt vaker, maar Amerikaanse computerconcern IBM zegt met een nieuw algoritme te kunnen voorspellen welke werknemers op het punt staan hun biezen te pakken. 

Stel: je bent ontevreden over je huidige baan, maar je wil je zoektocht naar ander werk onder de radar houden. Je wil immers niet het risico lopen dat je geen leuke projecten meer krijgt, of dat je die ene promotie misloopt. In dat geval is het algoritme van IBM slecht nieuws. Het Predictive attrition program, zoals de formule heet, verzamelt data van iedere werknemer en berekent volgens IBM precies welke mensen met het idee spelen om van baan te switchen. Het algoritme houdt een lijst van potentiële vertrekkers bij, schrijft The Washington Post.

Volgens Ginni Rommetty, CEO van het bedrijf, kan de formule helpen om te voorkomen dat goede werknemers weglopen. Zo kan de baas op tijd ingrijpen en de werknemer verleiden toch te blijven. Bijvoorbeeld door het salaris te verhogen, een extra bonus uit te keren of te wijzen op doorgroeimogelijkheden. Rommetty kondigde het voorspellende algoritme groots aan op een HR-conferentie in New York. Maar hoe IBM tot het rekenmodel komt, daar bleef ze geheimzinnig over. 

Niet te controleren

,,Het zou een fantastische ontwikkeling zijn”, zegt HR-specialist Bas van de Haterd. ,,Als we er positief mee omgaan, kan een voorspellende algoritme uiteindelijk voorkomen dat goed personeel vertrekt”, zegt hij. ,,Maar de uitspraken van Rommety zijn niet te controleren. We weten niet precies wát het bedrijf meet. En zolang hun algoritme geheim blijft, kan niemand controleren of de resultaten valide zijn.’’

Van de Haterd kan wel speculeren hoe IBM tot hun formule komt. ,,Uit onderzoek blijkt dat een werknemer vaak zes tot twaalf maanden voor vertrek al minder betrokken is bij het bedrijf. Die afname van betrokkenheid zie je terug in taalgebruik, bijvoorbeeld in mailtjes. Het kan dus zijn dat IBM die informatie gebruikt om tot de voorspelling te komen.’’

Onethisch

 Vincent Böhre, directeur van Stichting Privacy First, noemt het IBM-algoritme een ‘gevaarlijke ontwikkeling'. ,,Mensen moeten vrij kunnen zoeken naar werk, zonder dat ze daarbij gemonitord worden. Het bijhouden van data over werknemers, om zo te weten wie misschien dreigt te vertrekken, is ronduit onethisch.’’ De directeur en jurist wijst ook op de horizontale werking van het privacyrecht. ,,In Nederland geldt het privacyrecht ook tussen werknemer en werkgever. Het is dus verboden om lijstjes bij te houden van werknemers die overwegen om te vertrekken.’’ 

Quote

Mensen moeten vrij kunnen zoeken naar werk, zonder dat ze daarbij gemonitord worden

Vincent Böhre, Stichting Privacy First

Van de Haterd denkt dat het voorspellende algoritme een eerste stap is naar iets wat in de nabije toekomst op grote schaal mogelijk wordt. ,,De kans dat de trend doorzet is groot. Werving kost veel geld, dus willen werkgevers er alles aan doen om hun beste mensen te houden”, zegt hij. ,,Meestal is ongewenst verloop het gevolg van miscommunicatie. De één heeft iets gezegd wat de ander verkeerd heeft geïnterpreteerd en dat blijft dan dooretteren. Of mensen zijn ontevreden, maar de baas heeft daar geen idee van. Als een algoritme kan inschatten welke werknemer dreigt te vertrekken, dan kan de werkgever inspelen op de behoeftes van die werknemer. Zo voorkomt hij dat goede mensen ervandoor gaan.”

Afstraffen

Toch moet er ook gedacht worden aan de mogelijke negatieve gevolgen voor werknemers die betrapt worden door het algoritme. ,,Sommige werkgevers zullen werknemers afstraffen omdat ze denken dat die toch gaan vertrekken. Ze krijgen bijvoorbeeld geen promotie of mogen geen opleiding volgen.” Van de Haterd wijst ook op het risico van een vals positief resultaat. ,,Het algoritme heeft het bij een deel van het personeel altijd mis.”

Denk je er weleens over na om ontslag te nemen? Coach Charlotte van 't Wout heeft wat vragen waar je beter eerst even bij stil kan staan:

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief!