Volledig scherm
Veel universiteitsmedewerkers voelen zich onveilig op de werkvloer. © ANP XTRA

Universiteitspersoneel voelt zich onveilig: ‘Iedere dag met lood in schoenen aan het werk’

Bijna de helft van de universiteitsmedewerkers heeft naar eigen zeggen een sociaal onveilige werkomgeving. Ze hebben te maken met pesten, machtsmisbruik, vernederingen of seksuele intimidatie door leidinggevenden, blijkt uit onderzoek van de vakbonden FNV en VAWO. De bonden roepen op tot de oprichting van een externe klachtencommissie en het instellen van een speciale ombudsman.

Uit het onderzoek onder ruim 1100 universiteitsmedewerkers blijkt dat vooral vrouwen (44 procent), maar ook veel mannen (35 procent) last hebben van een sociaal onveilige werkomgeving.  

Slecht leiderschap wordt als voornaamste reden genoemd van een sociaal onveilige werkomgeving. Maar liefst 73 procent van de respondenten noemde dit de belangrijkste oorzaak. Volgens de onderzoekers gaat het in de meeste gevallen om roddelen (48 procent) en het bewust achterhouden van informatie (46 procent). 

Intimidatie

Ook intimidatie of machtsmisbruik door een hoogleraar of leidinggevende scoort hoog met 39 procent. Een respondent geeft aan: ‘Mijn werk werd geplagieerd door een vooraanstaande hoogleraar. Mij werd gezegd te zwijgen of ik moest vrezen voor mijn baan’. Een ander schrijft: ‘Ik word buitengesloten als coauteur bij publicaties. Ook is mij gevraagd om namen van anderen aan mijn manuscripten toe te voegen.’

FNV en VAWO noemen de cijfers ‘schokkend’ en ‘al lang geen incidenten meer’. Donald Pechler, directeur van de VAWO, liet weten zelf ook sociale onveiligheid op de werkvloer gezien te hebben. ,,Schreeuwen tijdens een beoordelingsgesprek, het verbieden om de werkkamer te mogen verlaten zonder toestemming van de leidinggevende en als enige medewerker niet mogen meeverhuizen naar de nieuwe afdeling.’’

Veel vrouwen slachtoffer

Uit een ander onderzoek dat vandaag werd gepubliceerd blijkt dat vrouwen in de wetenschappelijke wereld op allerlei manier te maken hebben met misdragingen van collega’s. Het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH) signaleert een vijftal vormen van intimidatie: seksuele intimidatie, fysieke en verbale bedreigingen, kleineren, buitensluiten en het problematiseren van ‘bijzondere behoeften’ van vrouwen die bijvoorbeeld ziek of zwanger zijn.  

Dit onderzoek is kwalitatief van aard en er is dus volgens onderzoeker Marijke Naezer meer vervolgonderzoek nodig naar de omvang van dit probleem. Zeker gezien de ernst van deze problematiek, zegt ze tegen NRC. „Ieder geval is er een te veel. En als je ziet hoe ingebed het is in de academische structuren, en hoe terughoudend vrouwen bovendien zijn om hun ervaringen als harassment te benoemen, denk ik dat dit het topje van de ijsberg is.”

Klachtencommissie en ombudsman

Minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs) is geschrokken van de praktijken en vindt ze onacceptabel. ,,Universiteiten moeten een veilige haven zijn waar wetenschappers, docenten, studenten en ondersteunend personeel hun werk moeten kunnen doen zonder last te hebben van wangedrag en intimidatie. Elk signaal van dergelijk gedrag is er een te veel’’, aldus de minister. Van Engelshoven zegt in gesprek te gaan met ‘het veld’ om het wangedrag aan te pakken.

Quote

Universi­tei­ten moeten een veilige haven zijn waar wetenschap­pers, docenten, studenten en ondersteu­nend personeel hun werk moeten kunnen doen zonder last te hebben van wangedrag en intimida­tie.

Minister van Onderwijs Van Engelshoven

De Vereniging van Universiteiten VSNU, belangenbehartiger van het universitair onderwijs, neemt de signalen ook serieus. ,,We weten dat er situaties zijn waarin onwenselijk gedrag wordt getoond, dat trekken wij ons aan’’, zegt een woordvoerder. De universiteiten moeten volgens VSNU zelf onderzoeken in hoeverre hier sprake van is en zorgen voor een veilige werkomgeving.

De vakbonden FNV en VAWO willen op zeer korte termijn met de VSNU in gesprek over het instellen van een landelijke, onafhankelijke klachtencommissie. Daarnaast vinden de vakbonden dat er ook een ombudsman of -vrouw moet worden ingesteld.

  1. Vijf veelgehoorde leugens bij sollicitatiegesprekken (die je maar beter kan vermijden)

    Vijf veelgehoor­de leugens bij sollicita­tie­ge­sprek­ken (die je maar beter kan vermijden)

    Zeg eens eerlijk, is alles wat op jouw cv staat de waarheid en niets dan de waarheid? De kans is klein. Het is bijvoorbeeld maar al te aanlokkelijk om te schrijven dat je Frans ‘zeer goed’ is, terwijl je de taal in geen tien jaar meer hebt gesproken. Maar hoe ver kan je gaan met leugentjes om bestwil, als je droombaan ervan afhangt? Het Laatste Nieuws verzamelde vijf veelgehoorde leugens bij sollicitatiegesprekken: