Volledig scherm
Renske Riemslag Baas, werkzaam in Italië: ,,In het hoogseizoen werk ik ongeveer 80 uur per week. Parttime bestaat hier in Italië bijna niet." © Ulisse Donnini

Waarom Italië veel meer vrouwen aan de top heeft dan Nederland

In het dagelijks leven in Italië tref je veel vrouwen aan op goede posities. Ga je naar een arts, advocaat of belastingadviseur: grote kans dat het een vrouw is. En gaat het om hoge managementposities voor vrouwen, dan scoort Italië als een van de beste in Europa (29 procent) en bungelt Nederland ergens onderaan de lijst (18 procent). Hoe komt dat?

In Nederland hebben de hoge welvaart en 'meedenkende mannen' een deeltijdsysteem opgeleverd, waar menig Italiaanse vrouw jaloers op is. Keerzijde is dat Nederlandse vrouwen het minste aantal uren werken van Europa. Veel jonge vrouwen kiezen voor een deeltijdbaan, vaak nog voordat er kinderen zijn, blijkt uit recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau. ,,Ik vrees dat er nog steeds sprake is van zeer traditionele opvattingen in Nederland", zegt Miriam Golshani, die als hoge ambtenaar in Den Haag verantwoordelijk was voor gelijke behandeling. ,,Het percentage vrouwen op topfuncties kan iets hoger worden, maar Italië halen we niet in."

Voor Rennie Rijpma, adjunct-hoofdredacteur van het AD, is het ,,een enorme eyeopener" dat Italië het hoogst scoort als het gaat om vrouwen op topposities. ,,Het beeld dat bestaat - ook bij mij - is dat Italië traditioneler is dan Nederland. Misschien komt dat nog door Berlusconi en zijn omgang met vrouwen en de vrouwen op Rai Uno bij wie toch altijd het uiterlijk belangrijker lijkt dan inhoud."

Zo ervaren Italiaanse vrouwen dat niet. ,,Als het om werk gaat, voelt de vrouw zich hier gelijkwaardig aan de man", zegt Caterina Bagnoli, hoofd marketing bij Sammontana, de grootste ijsproducent van Italië. ,,Italiaanse mannen zijn er trots op als hun vrouw een goede baan heeft."

Veel uur

Juist als je begint met werken is het belangrijk dat je veel uren maakt en beschikbaar bent om te reizen, volgens Bagnoli, anders blokkeer je je eigen carrièremogelijkheden.

Quote

Parttime bestaat hier in Italië bijna niet

Renske Riemslag Baas
Volledig scherm
Renske Riemslag Baas © Alessio Lazzeretti

Rijpma van het AD: ,,In hoge managementfuncties is het niet gebruikelijk om in deeltijd te werken, waardoor werkgevers vrouwen minder snel op die posities zetten." En vrouwen minder snel voor die posities gaan. ,,Het klinkt misschien ouderwets, maar een hoge functie bereiken is in eerste instantie vaak een kwestie van veel en hard werken en dat gaat makkelijker als je voltijds werkt." Als meer mannen in deeltijd gaan werken, zou het systeem volgens Golshani wél kunnen werken. ,,Dat heeft een positief effect op de opvattingen over deeltijd en biedt vrouwen de mogelijkheid om meer te gaan werken."

Renske Riemslag Baas staat aan het hoofd van het bureau Mooi Toscane dat huwelijken en evenementen organiseert voor Nederlanders in Italië. ,,In het hoogseizoen werk ik ongeveer 80 uur per week. Parttime bestaat hier in Italië bijna niet, het betekent hooguit dat je soms een paar uur eerder naar huis mag. Je moet elke dag aanwezig zijn."

Zowel in Nederland als in Italië zijn vrouwen oververtegenwoordigd in het hoger onderwijs, net als in bijna alle Europese landen. ,,Het niveau op de universiteiten ligt hier erg hoog", zegt Bagnoli, ,,maar als je bent afgestudeerd moet je je nog helemaal bewijzen, er ligt geen mooie baan voor je klaar." Met extra studies en onbetaald werk kun je er komen, maar je moet heel gedreven zijn. ,,De fabrieken van ons bedrijf zitten vol met academici die eenvoudig werk doen, omdat een baan op hun niveau moeilijk te vinden is."

De werkloosheid ligt in Italië veel hoger dan in Nederland en de lonen liggen veel lager. Rondkomen op één salaris is voor Italiaanse gezinnen vaak moeilijk. Riemslag ziet dat in haar omgeving: ,,Het is vaak pure economische noodzaak dat vrouwen werken. Ik denk dat het vooral met de hoge welvaart in Nederland te maken heeft dat vrouwen minder carrièregericht zijn, ze willen tijd voor hun kinderen en hobby's. Allemaal heel begrijpelijk, maar wel met als gevolg dat mannen de dienst blijven uitmaken."

Sociaal vangnet

Het sociale vangnet ziet er in Italië anders uit dan in Nederland. Familiebanden zijn vaak hechter en kinderen, ouders en grootouders wonen meestal dicht bij elkaar in de buurt, waardoor kinderopvang eenvoudig geregeld is en bovendien gratis. Vanaf jonge leeftijd gaan kinderen elke dag tot vijf uur naar school. Riemslag: ,,Ik zeg vooral: lang leve de schoonmoeder. De moeders hier geven hun dochters en schoondochters graag de gelegenheid om aan hun carrière te werken." Haar schoonmoeder verdiende thuis ook het meeste en was veel op reis. Ze was tassenontwerpster en zat soms wel drie maanden in India.

Quote

Vrouwen maken het andere vrouwen nog te vaak lastig

Rennie Rijpma

Rijpma vindt het belangrijk dat vrouwen elkaar meer steunen. ,,Vrouwen maken het andere vrouwen nog te vaak lastig. Ik ken dat ook: mezelf moeten verantwoorden omdat ik vijf dagen in de week werk, bijvoorbeeld. Wat wel enorm helpt: een man die me de ruimte geeft en een serieus deel van het huishouden en de opvoeding van de kinderen op zich neemt."

Gidsland

De hoge welvaart in Nederland, de lage werkloosheid en de ver doorgevoerde emancipatie - allemaal positieve factoren - hebben een deeltijdsysteem opgeleverd wat zich in de praktijk tegen de invloed van vrouwen keert. Dat wordt vooral duidelijk als je Nederland vergelijkt met een land als Italië wat een lagere welvaart kent, hogere werkloosheid en minder openlijke emancipatie, maar dat wel drie keer zoveel vrouwen op topfuncties heeft.

,,Nederland was op emancipatiegebied nooit een gidsland en zal dat ook niet snel worden", zegt Golshani. ,,Alle maatregelen hebben tot nu toe te weinig opgeleverd, ook omdat echt goede, flexibele kinderopvang ontbreekt." Welk advies kunnen de vrouwen geven aan andere vrouwen om op een hoge positie te komen en zo hun invloed te vergroten?

Riemslag is voorstander van een combinatie van 'Nederlandse planning en Italiaanse flexibiliteit'. ,,Vooral niet teveel beren op de weg zien", raadt ze aan ,,Italianen hebben veelal een houding van: alles komt wel op z'n pootjes terecht. Juist omdat dingen in Italië soms minder goed geregeld zijn, zijn ze het gewend problemen op te lossen." Ook Golshani vindt dat je vooral voor de kansen moet gaan: ,,Als iets niet lukt, hoeft dat niet te zijn omdat je vrouw bent, maar omdat je iets over het hoofd gezien hebt, morgen beter."

,,Ik heb altijd plezier gehad in mijn werk en dat straal ik, denk ik, ook uit", zegt Rijpma. ,,Dat helpt enorm om verder te komen. Mensen - ook ik - werken graag met mensen waar je energie van krijgt, die hard willen werken, maar daar ook lol in hebben. Durf beslissingen te nemen, ook als je niet precies weet wat daarvan de uitkomst zal zijn."

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief