Volledig scherm
PREMIUM
© Ruben Oppenheimer

Waarom je vandaag beter niet om meer loon vraagt

Wij mensen zijn de baas over onze eigen beslissingen. Toch? Niet helemaal, zegt gedragspsycholoog Jet Sanders. Voor de London School of Economics bestudeert zij het verband tussen tijd en ons gedrag. Er blijkt iets bijzonders aan de hand te zijn: iedere dag in de week heeft een ander effect op onze besluiten.

Sanders en haar collega’s in Engeland hebben het effect van de dagen in de week eerst onderzocht met laboratoriumproeven. ,,Met zo’n proef kan je de mechanismes die achter ons gedrag zitten goed isoleren. Om te kijken hoeveel risico mensen wilden nemen, lieten we ze een spel doen waarbij ze een ballon moesten opblazen. Hoe groter ze hem op konden blazen, hoe meer geld ze zouden verdienen. Maar klapte de ballon, dan kregen ze niets.’’

Wat bleek? Per dag werd er anders gespeeld. ,,Vanaf maandag zagen we een dalende lijn in het risico dat mensen bereid waren te nemen door hoe groot ze de ballon durfden op te blazen. Het laagste punt werd op donderdag bereikt, waarna de lijn richting vrijdag weer iets steeg.’’

Hoe kan dat? De weekcyclus lijkt van invloed op ons gemoed. ,,We zouden meer onderzoek moeten doen om het zeker te weten, maar we denken dat het zo zit: op maandag beginnen we vers aan de week. We zijn vol goede moed en kunnen de wereld aan, dus we durven risico te nemen. Langzaam wordt dat gevoel gedurende de week minder.’’ Tot het vrijdag wordt. ,,Dan willen we weer meer risico nemen. Het weekend komt eraan en we zijn losser. Dan zijn we eerder geneigd te denken ‘kan mij het schelen, doe maar’.’’

Maar hoe zit het met risico nemen in het echte leven? Dat is immers geen spelletje. Ook dat onderzocht Sanders, door te kijken naar datasets van echte gebeurtenissen, bijvoorbeeld hoeveel bankovervallen er per dag gepleegd worden in de Verenigde Staten. ,,Die lijn van het risico nemen vind je hierin duidelijk terug. Op donderdag worden er minder bankovervallen gepleegd dan op bijvoorbeeld een maandag. Datzelfde geldt voor schietincidenten.’’