Volledig scherm
De behandelkamer van de Eindhovense vestiging van Mildred Clinics © Fotopersburo van de Meulenhof bv

Abortuskliniek in Eindhoven, spiegel van de maatschappij

EINDHOVEN Het is een bewogen periode voor de abortuskliniek in Eindhoven. De kliniek fuseerde, kreeg een nieuwe naam en heeft het drukker dan ooit vanwege het faillissement van een andere organisatie. Maar aan de arm om de schouder en aai over het hoofd voor vrouwen op een kwetsbaar moment in hun leven is niets veranderd.

0p het aanrecht in het kleine keukentje staat de 'vaat' op een blauw geruite theedoek te drogen. Zeefjes, glazen bakken die veel weg hebben van ovenschalen. De wasmachine in de bijkeuken maakt een huiselijk zoemend geluid. Een alledaagse scène op een minder alledaagse plek, want het keukentje grenst aan de behandelkamer van de Eindhovense abortuskliniek; de zeefjes en schalen worden gebruikt voor medische doeleinden en de vrouwen die in de kliniek komen voor een behandeling vergeten die dag waarschijnlijk hun hele leven lang niet meer. ,,Een abortus is een littekentje op de ziel", zegt Dymph de Wit, die al dertig jaar als abortusverpleegkundige werkt . ,,Het is aan ons om dat littekentje zo klein mogelijk te maken", voegt arts Channa van Popering daaraan toe.

In Nederland ondergaan zo’n 30.000 vrouwen per jaar een abortus, een cijfer dat al jaren redelijk stabiel is. Toch heeft de kliniek in Eindhoven – die in januari fuseerde met de kliniek in Arnhem en geen Rutgers Stimezo meer heet, maar Mildred Clinics – het sinds vorig jaar drukker gekregen. Voorheen behandelde de Eindhovense kliniek 2000 vrouwen per jaar, nu zijn het er 2400, afkomstig uit het hele land. De extra toestroom komt door het faillissement van CASA, dat landelijk zeven abortusklinieken had. Die instelling raakte in de problemen na grootschalige fraude met vervalste declaraties.

Gevoelig

De negatieve publiciteit rond het faillissement van CASA en de fusie van haar eigen twee klinieken maakt dat directeur Saskia Capello graag wil vertellen over wat ze bij Mildred Clinics precies doen. 'Ook al ligt het onderwerp misschien wat gevoelig', schrijft ze er in haar uitnodiging bij. Want wie denkt dat abortus in het liberale Nederland inmiddels redelijk algemeen geaccepteerd is, heeft het mis. 

In Eindhoven staan bijvoorbeeld nog altijd eens in de maand demonstranten aan de overkant van de straat. In Arnhem is het zelfs nog een tikkeltje erger.  Daar dragen de tegenstanders sandwichborden met anti-abortusteksten en hebben ze rozenkransen bij zich. ,,Ze staan vlakbij de ingang en spreken de cliënten op een onplezierige manier aan", zegt Capello. Al zijn de demonstranten volgens verpleegkundige Bertine Dikmans wel aan het vergrijzen: ,,Ze hebben tegenwoordig een stoeltje nodig."

Quote

Jij hebt ongetwij­feld ook vrouwen in je vrienden­kring die een abortus hebben ondergaan, maar weet je wie het zijn?

Saskia Capello, directeur Mildred Clinics

Maar toch. Schuldgevoel aangewakkerd door vreemden op het moment dat vrouwen de deur van de kliniek binnenstappen, is nou net wat ze niet nodig hebben. Want schuldgevoel hebben ze volgens de medewerkers van de kliniek vaak al genoeg. ,,Jij hebt ongetwijfeld ook vrouwen in je vriendenkring die een abortus hebben ondergaan, maar weet je wie het zijn? Het is gewoon niet iets wat je op feestjes vertelt", aldus Capello. Want wat je er ook van vindt, het is en blijft volgens de twee verpleegkundigen en arts een onnatuurlijke ingreep. Capello: ,,En er wordt vaak gedacht in termen van 'eigen schuld dikke bult'."

Teuten

Aan het personeel in de kliniek om met al die emoties om te gaan en vrouwen op hun gemak te stellen. Gevoelens die ook nog eens versterkt worden door de hormonale snelkookpan die een zwanger lijf nu eenmaal is. Capello vertelt dat haar collega’s dan ook allemaal een bepaalde moederlijkheid en warmte hebben, 'een arm om een schouder, een aai over het hoofd, huil maar even lekker'. Niet dat het klef wordt of dat ze hele dagen zitten te 'teuten', maar afstand werkt volgens Capello niet. ,,Je bent tijdens die behandeling ook zo kwetsbaar. Met je benen in een ongemakkelijke positie in de beugels van de behandeltafel. Letterlijk open en bloot."

Vrouwen kunnen in de Eindhovense kliniek sinds een paar jaar kiezen voor een behandeling onder volledige narcose, begeleidt door een anesthesist van het Geldropse St. Anna Ziekenhuis. Maar een deel van de vrouwen kiest nog altijd voor de - niet volledig pijnloze - behandeling onder plaatselijke verdoving.  Vaak omdat ze het bewust willen meemaken. ,,De pijn willen voelen", beschrijft De Wit het. Bijna als een soort zelfkastijding. ,,Maar soms is het ook een manier van afscheid nemen. En van controle houden, met eigen ogen kunnen zien en dus zeker weten dat alles weg is", aldus Dikmans.

Volledig scherm
De wachtkamer in de Eindhovense abortuskliniek. © Fotopersburo van de Meulenhof bv

Ondertussen schuifelt in de gang een jonge vrouw voorbij, ondersteund door een verpleegkundige. In de wachtkamer krijgt ze een dikke knuffel van haar moeder. ,,Houdt haar nog maar even goed in de gaten", zegt de verpleegkundige zorgzaam, ,,ze is nog wat groggy." Die wachtkamer oogt als die van een huisarts. Sobere, maar frisse kleuren, muziekje op de achtergrond, tijdschriften op tafel. Al zijn die eigenlijk overbodig, want de wachtende vrouwen en een enkele man hebben slechts oog voor hun telefoon.

Links voorbij de receptie is de rustkamer, met een handvol bedden die van elkaar afgescheiden kunnen worden met een gordijn. Hier komen de vrouwen na hun behandeling even rustig bij. In de kast liggen rode kruiken klaar ter verlichting van eventuele buikpijn of koude voeten.

Quote

Bij een plaatselij­ke verdoving ben ik iets langer bezig dan bij een narcose

Channa van Popering, abortusarts

De behandeling op zich duurt niet lang. Een minuut of tien. ,,Bij een plaatselijke verdoving ben ik iets langer bezig dan bij een narcose", vertelt Van Popering. ,,Dan praat ik met de patiënt, doe het wat rustiger aan." Het daadwerkelijke leegzuigen van de baarmoeder duurt over het algemeen slechts twee minuten. Met een echo kijkt Van Popering vervolgens of de baarmoeder helemaal leeg is. Het vruchtzakje wordt opgevangen in een glazen bak, dat mee gaat naar het keukentje waar gecontroleerd wordt of het er compleet is uitgekomen. ,,Vrouwen mogen het zien als ze willen" zegt Van Popering. ,,Een enkele keer willen ze het zelfs mee naar huis nemen om het te kunnen begraven."

Ze vertelt dat de medische handeling op zich vooral vraagt om een fijne motoriek en handigheid. Abortusartsen hebben na hun studie tot basisarts dan ook nog een extra opleiding gevolgd. Maar voor Van Popering zit de uitdaging vooral in de begeleiding van haar patiënten. ,,Dat ze gaan liggen en zich overgeven aan mijn zorg. Dat ze zich zelfs in die kwetsbare situatie zo veilig voelen dat ik ze goed kan behandelen."

Maatschappij

Van Popering ziet in haar spreekkamer de hele maatschappij voorbijkomen. Rijk, arm, meisjes van een jaar of veertien – gelukkig wel minder dan vroeger – tot vrouwen halverwege de veertig. Hun beweegredenen zijn net zo divers. Te jong om moeder te worden, echtscheiding, voltooid gezin, het financieel (nog) niet aan kunnen, net een kind gekregen. Maar ook vrouwen die kampen met een verslaving of psychische problemen of een verstandelijke beperking hebben en soms vrouwen die het slachtoffer zijn van verkrachting.

De wachtkamer is een spiegel van de maatschappij, ontwikkelingen in de samenleving ziet Van Popering in haar behandelkamer terug. Vluchtelingencrisis? Dan melden zich meer vrouwen met een vluchtachtergrond. ,,Dat geeft wel eens lastige situaties", zegt Capello. ,,Vooral als kinderen voor hun moeder moeten tolken." En dat in Eindhoven veel expats wonen, merken ze bij Mildred Clinics ook. Zelfs het nieuws heeft invloed op het aantal patiënten. Negatieve publicaties over de anticonceptiepil of het spiraaltje? Dan horen ze dat in de kliniek terug. ,,En dat terwijl we vroeger nog dachten dat abortus dankzij anticonceptie in de toekomst niet meer nodig zou zijn", verzucht Dikmans.

In samenwerking met indebuurt Eindhoven