Volledig scherm
Het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over het instorten van de parkeergarage bij Eindhoven Airport. © ED

Bouwers parkeergarage Airport zwartepieten erop los

EINDHOVEN - Nu de oorzaak van het parkeergarage-echec duidelijk is, rijst de vraag wie voor de miljoenenschadepost verantwoordelijk is. Wegkijken deed iedereen rond de nieuwbouw op Eindhoven Airport maar wie draait er straks voor op?

Bam, daar ligt ie. Na een oorverdovend geraas ligt op 27 mei 2017 in een paar seconden een flink deel van de in aanbouw zijnde parkeergarage bij Eindhoven Airport in puin. Het gevolg van een fatale ontwerpfout en dus niet door de gebruikte bollenplaatvloeren, aldus de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) donderdag. Nu de oorzaak er ligt, is de vraag wie ervoor verantwoordelijk is.

Het antwoord op die vraag lijkt misschien simpel: bouw-moloch BAM is immers de hoofdaannemer van het hoofdpijn-project. De BAM kreeg in maart 2016, na twee aanbestedingsrondes van de luchthaven de opdracht om een parkeergarage te bouwen met op de begane grond plek voor een ov-terminal en een filiaal van McDonald’s. Een klus die het bedrijf zou moeten klaren voor zo’n elf miljoen euro. En wie aan het hoofd staat, is aansprakelijk.

Beschuldigende vinger 

Maar er zijn meer hoofdrolspelers. Naast de BAM zijn dat opdrachtgever Eindhoven Airport, de Eindhovense hoofdconstructeur Archimedes, bollenvloeren-leverancier BubbleDeck en diens constructeur Opzeeland. In contracten moet afgesproken zijn wie verantwoordelijk is voor de constructieve veiligheid in het ontwerp en de uitvoering. Vooral BubbleDeck en Archimedes lijken voorlopig met de beschuldigende vinger naar elkaar te wijzen.

Wat het bedrijf achter de bollenvloeren betreft, was het aan Archimedes om de risico’s te inventariseren. Het Eindhovense bureau werkt vaker voor Eindhoven Airport, ze waren onder meer betrokken bij de bagagehal. Maar directeur-eigenaar van Archimedes Mathie Berkers wijst die verantwoordelijkheid van de hand. ,,In de vloer zijn op detailniveau fouten gemaakt”, vindt Berkers.

Eindverantwoordelijkheid

Maar desalniettemin zijn de bouwtekeningen door Archimedes goedgekeurd? ,,Wij controleren tekeningen op uitgangspunten. Maar deze manier van bezwijken, is tot nu toe onbekend. Er zijn zoveel vloersystemen dat je als hoofdconstructeur van alles wat er op de markt is tot achter de komma op de hoogte kunt zijn.” Wat Berkers betreft ligt de eindverantwoordelijkheid dan ook bij de vloerleverancier zelf. ,,Alle kennis voor dat systeem ligt bij BubbleDeck. Voor die verantwoordelijkheid moeten ze niet weglopen.”

BubbleDeck houdt Archimedes voor het ontwerp van de vloer en de hele constructie verantwoordelijk. ,,De berekeningen en tekeningen zijn allemaal voorgelegd”, zegt BubbleDeck-baas Rob Plug. ,,Als er na controles door de constructeur fouten achterblijven, is dat voor hun rekening. Als het gaat om onze vloeren en de samenhang van de constructie hebben wij er niets mee te maken. Dat kunnen wij ook niet overzien. De constructie is ontworpen door Archimedes en gecontroleerd door BAM. Als Archimedes zegt dat ze de vloeren niet kunnen beoordelen, mogen ze hem ook nooit goedkeuren, zo simpel is het”, vindt Plug. Hij blijft erbij: als er tijdens de bouw geen fouten waren gemaakt, was er niets gebeurd. 

Quote

De slager keurt vaak zijn eigen vlees

Mathie Berkers, Archimedes

Eindhoven Airport zou Archimedes in hebben geschakeld om de kolommen en de funderingen te controleren. Berkers: ,,Volgens mij hadden we geen opdracht om de wapening van vloeren op werk te controleren. Achteraf is dat niet verstandig geweest.” 

De Archimedes-eigenaar merkt op dat in de bouw de laatste jaren flink wordt beknibbeld  op toezicht. ,,Wij zijn een uurtjesfabriek. Steeds vaker zijn we maar heel weinig aanwezig bij werkvergaderingen om de kosten maar zo laag mogelijk te houden. En dus keurt de slager vaak zijn eigen vlees. Om dat te veranderen, is een cultuuromslag nodig.”

Verliezer

Wie wat Archimedes betreft het meest te verwijten valt, wil Berkers niet zeggen. ,,Iedereen die betrokken is, is verliezer. Niemand wil dit. Het is een wonder dat er geen ongelukken zijn gebeurd.” Wel zegt hij tot op heden door niemand aansprakelijk te zijn gesteld. ,,Dat zegt misschien ook iets over schuldvraag”, denkt Berkers. Wat bollenvloeren-man Plug betreft, ligt de eindverantwoordelijkheid bij BAM maar heeft ook Archimedes fouten gemaakt. 

Naar verluidt beloopt de directe schade door de instorting inmiddels ruim twintig miljoen euro. En dan zijn de bijkomende schadeposten, zoals het in twee jaar tijd mislopen van de parkeerinkomsten voor Eindhoven Airport, nog niet eens meegenomen. Uiteindelijk zal de rechter gaan bepalen hoe groot de schade is. Maar dat kan nog wel jaren gaan duren.  

Beste stuurlui sloegen de plank mis 

Het stof van de ingestorte parkeergarage was nog niet neergedaald, of ‘de beste stuurlui’ kenden de oorzaken al.

‘Te weinig wapening in die onderste vloeren, dat zie je zo. Op de bovenste verdieping hebben ze genoeg gebruikt, maar daaronder niet.’ De ramptoerist die die zonnige zondagochtend 28 mei een kijkje nam bij de ingestorte parkeergarage, blijkt er achteraf niet eens zo heel erg ver naast te zitten. Tussen de vloerdelen is ter hoogte van de naden te weinig wapening aangebracht, waardoor zwakke plekken ontstonden, aldus de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Ook de ‘bouwdeskundigen’ die riepen dat de extreme hitte die dag het bouwwerk fataal was geworden, hadden een beetje gelijk, blijkt nu: de 33 graden gaven de toch al zwakke constructie het laatste zetje.

Er waren ook stuurlui aan de wal die de plank volledig mis sloegen, zo wordt duidelijk voor wie zich stort op de bijlagen van het onderzoek. Die ‘rare bollenvloeren’ treffen bijvoorbeeld geen blaam; het is een beproefde bouwmethode die al ruim twintig jaar wordt toegepast.

Een andere, veel geopperde oorzaak: door de hitte zetten de met lucht gevulde kunststof bollen uit waardoor de vloer ging scheuren. Fout, zeggen de onderzoekers nu. Uit onderzoek van het puin is hiervan niets gebleken. Ook zijn er hitteproeven uitgevoerd, waarbij het veronderstelde effect uitbleef. Bovendien: als deze theorie wél had geklopt, dan was het euvel bij vergelijkbare vloeren al lang eerder opgetreden. 

In samenwerking met indebuurt Eindhoven