Volledig scherm
Dankzij zijn DNA-paspoort hoeft Jos de Bel niet te worden opgenomen in het ziekenhuis. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

DNA-paspoort van het Catharina Ziekenhuis voorkomt opname

EINDHOVEN - Ieder lichaam is anders en reageert anders op medicatie. Daarom maken ze in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven een DNA-profiel van sommige patiënten, zodat de medicatie daarop kan worden afgestemd. Dit voorkomt ziekenhuisopnames.

Hij heeft haar nooit gezien. Toch heeft Birgit Deiman, klinisch moleculair bioloog van het Catharina Ziekenhuis, hem behoed voor een langdurige ziekenhuisopname. De 38-jarige Jos de Bel uit Tilburg heeft darmkanker en is daarvoor onder behandeling in het Catharina Ziekenhuis. „Het is in maart ontdekt. Ik ben bezig aan mijn eerste chemotherapie, die duurt negen weken." Het zogeheten DNA-paspoort dat het ziekenhuis van hem maakte, verlicht de behandeling voor hem. 

Laboratorium

De Bel is open over zijn ziekte. „Op mijn werk heb ik het direct verteld. Dat voelde als een bevrijding. Verder hou ik een blog bij over mijn ziekteverloop." Hij laat zijn stoma zien. „Die heb ik preventief gekregen en gaat straks weer weg. Mijn prognose is goed, artsen gaan uit van genezing." Dat hij zich naar omstandigheden ook goed voelt, dankt hij mede aan Deiman. In haar laboratorium ontdekte ze dat De Bel een minder goed functionerend DPD-enzym heeft, waardoor hij een bepaalde stof niet zo snel afbreekt als anderen. Daarom krijgt hij nu een aangepaste dosering chemo. „Was dit niet ontdekt, dan was ik zo ziek geworden dat ik in het ziekenhuis had moeten worden opgenomen", zegt De Bel. „Daarom wilde ik deze vrouw graag ontmoeten. Haar werk is belangrijk: de impact is groot voor de patiënt."

Genetisch onderzoek

Het Catharina Ziekenhuis zet steeds vaker genetisch onderzoek in bij kankerbehandelingen. Met een DNA-test wordt bepaald of chemotherapie effectief en zonder gevaar ingezet kan worden en in welke dosering. Het gaat vooral om patiënten die chemotherapie krijgen voor darm- of borstkanker. „Of een therapie bij een patiënt werkt, hangt mede af van de stofwisseling", zegt Deiman. „Elke patiënt reageert anders op een medicijn. Sommigen ervaren veel bijwerkingen. Bij anderen is het medicijn niet effectief." 

Lees verder onder de foto.

Volledig scherm
Klinisch moleculair bioloog Birgit Deiman in het laboratorium van het Catharina Ziekenhuis. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

DNA-paspoort

Aan de hand van een buisje bloed- of speeksel wordt in het laboratorium een DNA-paspoort opgesteld. Een kaartje met het zogeheten farmacogenetisch profiel. Dit geeft aan hoe het lichaam reageert op verschillende medicijnen. Op grond daarvan kan een specialist een persoonlijk gerichte medicijntherapie voorschrijven. „We gebruiken het ook bij psychiatrische patiënten die meerdere medicijnen slikken. Dan is het goed om te weten of de combinatie bij de patiënt past", legt Deiman uit. Ongeveer tien procent van de bevolking mist een belangrijk enzym, legt ze uit, waardoor ze niet goed reageren op bepaalde behandelingen. ,,Voor deze behandelingen wordt een DNA-profiel gemaakt. Of een DNA-test moet worden uitgevoerd, weet de betrokken specialist. Patiënten worden daar in ons ziekenhuis altijd op gewezen.”

Lees verder onder de foto.

Volledig scherm
Een DNA-paspoort is een kaartje met het farmacogenetisch profiel. Dit geeft aan hoe het lichaam reageert op verschillende medicijnen. © DNA-paspoort

Software

Deiman vertelt dat in het Catharina Ziekenhuis inmiddels zo'n tienduizend DNA-profielen zijn opgesteld. ,,Ook voor omliggende ziekenhuizen, want wij zijn in de regio het enige centrum waar dit kan.” Zo'n test kan nu nog alleen door een medisch specialist of huisarts worden aangevraagd. „We moeten weten waar we naar moeten kijken, welke behandeling een patiënt krijgt. We kunnen wel bepalen of iemand een enzym mist, maar weten nog lang niet voor alle medicijnen welke dosis daar dan bij hoort. Dat moet allemaal getest worden." Ook moet de software volgens haar op orde gebracht worden, zodat iedere behandelaar altijd bij de juiste gegevens kan. ,,Nu is dat niet veilig, daarom werken we met kaartjes. Als dat straks allemaal op orde is, kunnen we nog beter inzetten op gepersonaliseerde medicijntherapie: maatwerk in de geneeskunde."

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Eindhoven

poll

Heeft Oranje in PSV'er Denzel Dumfries de vaste rechtsback voor de toekomst gevonden?

Heeft Oranje in PSV'er Denzel Dumfries de vaste rechtsback voor de toekomst gevonden?

  • Ja (89%)
  • Nee (11%)
1823 stemmen