Volledig scherm
Foto ter illustratie © anp

Dure jeugdzorg nekt gemeenten

EINDHOVEN/HELMOND - Zware vormen van jeugdzorg, waarbij jongeren op last van een rechter in een gesloten inrichting worden geplaatst, vormen hét grote financiële risico voor gemeenten. 

Het aantal jongeren dat in aanmerking komt voor 'Jeugdzorg Plus' neemt de laatste jaren sterk toe, blijkt uit recente cijfers van Jeugdzorg Nederland. In de eerste helft van 2017 ging het landelijk om 991 jongeren in een gesloten instelling. Dat is een groei van 25 procent vergeleken met de eerste helft van 2015 met 798 gevallen. 

Gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor uitvoering en betaling van de jeugdzorg. Zij moeten de torenhoge rekeningen van verblijf in een gesloten inrichting betalen. Maar zij kunnen een vonnis van een kinderrechter, die uiteindelijk beslist over zo'n plaatsing, niet naast zich neerleggen. 

Gemeenten komen tonnen, of zelf miljoenen, euro's tekort op de uitvoering van de jeugdzorg. Zo is in een relatief kleine gemeente als Asten voor 2017 een bedrag begroot van iets meer dan twee miljoen, terwijl de rekening dreigt uit te komen op dik drie miljoen. 

'In gesprek'

Om de kosten te drukken proberen de gemeenten de toestroom van jongeren naar de gespecialiseerde jeugdzorg al bij de huisarts in te dammen. Want die staat als 'poortwachter' vaak aan het begin van de procedure. Zo gaat Asten 'in gesprek' met de huisartsen. Laarbeek gaat een stap verder. Die gemeente wil een 'gespecialiseerd gedragsdeskundige' inhuren die de tien huisartsen gaat 'bijstaan'. Verantwoordelijk wethouder Joan Briels vindt dat de huisartsen  'te snel doorverwijzen'. 

Daarmee begeeft de wethouder zich wel in een principiële discussie: mag een politicus of ambtenaar zich bemoeien met wat een huisarts bespreekt met patiënten en familie in de beslotenheid van de spreekkamer? 

Een tweede route die de 21 gemeenten van Zuidoost-Brabant samen bewandelen is het terugschroeven van de tarieven die zij willen betalen aan de instellingen die jeugdzorg verlenen. Het zijn niet toevallig de negen grote zorgaanbieders, waaronder de GGzE en GGZ Oost-Brabant, die niet akkoord gaan met de geboden tarieven. Die discussie loopt nog altijd en lijkt niet snel beslecht. 

Voor deze situatie is gewaarschuwd bij de behandeling van de Jeugdwet in de Tweede en Eerste Kamer. Tot aan de finale stemming in de Eerste Kamer op de laatste vergaderdag van 2014 hebben zorgverleners en jeugdpsychiaters protesten laten horen. Het argument was en is dat de geestelijke gezondheidszorg (ggz) voor jongeren onder de achttien jaar behoort tot het medisch domein, net zoals de ggz voor volwassenen. Daar zouden gemeenten geen enkele bemoeienis mee moeten hebben. 

Maar omdat losknippen van de jeugd-ggz van de Jeugdwet niet mogelijk was volgens een nipte meerderheid van de Eerste Kamer (één stem verschil) zitten gemeenten nu opgescheept met grote tekorten. 

Toelichting

Eerste helft 2017: 991 kinderen in gesloten instelling.

Nederland telt zestien gespecialiseerde instellingen voor gesloten jeugdzorg. Daar verbleven in eerste helft van 2017 991 'unieke' personen. Daarmee wordt bedoeld dat een jongere die in deze periode meerdere malen werd opgenomen voor één geval telt. Daarvan is 57 procent jongen, 43 procent meisje. Ruim de helft (52 procent) valt in de leeftijdsgroep van vijftien tot zestien jaar. 

Nederland is in vijf 'zorggebieden' verdeeld. Brabant, Limburg en Zeeland vormen samen zorggebied Zuid. In deze regio ging het in de eerste helft van 2017 om 213 jongeren in gesloten instellingen. 

Het gaat onder meer om meisjes die in handen zijn gevallen van een loverboy of kinderen die ernstige strafbare feiten hebben gepleegd. Het gaat in veel gevallen om kinderen met een geestelijke of psychische aandoening. Maar hulpverleners zien ook steeds vaker kinderen die mentaal zijn vermalen in de vechtscheiding van hun ouders en om die reden specialistische jeugdzorg nodig hebben. 

In samenwerking met indebuurt Eindhoven