Volledig scherm

Eindhoven was halfjaar hoofdstad van Nederland

EINDHOVEN/ NUENEN – Ooit was Eindhoven de belangrijkste stad van Nederland. Toen op 19 september 1944 op het kantoor van notaris P.J. Steensma aan de Stratumsedijk een akte werd opgesteld als officieel bewijs dat even daarvoor ‘ den Chef van den Staf Militair Gezag’ verordeningen op het stadhuis had aangeplakt, was dat de allereerste soevereine bestuursdaad van wettig Nederlands gezag ná de Duitse bezetting.

Het militair gezag werd hier gevestigd en zo kon het gebeuren dat Eindhoven acht maanden lang de hoofdstad van het land was – voor zover bevrijd.

Nuenenaar Bob Steensma (74) heeft nog altijd een kopie in zijn bezit van de notariële akte, die destijds door zijn vader werd opgesteld.

Het orgineel ligt opgeborgen in het Rijksarchief. „ De akte is met de hand geschreven: het typelint was op en zoiets was ook nergens meer te krijgen”, weet Steensma.

Zelf was hij toen nog maar een manneke van elf jaar. „Maar ik zie nog die militairen bij ons binnenkomen. Het gezag moest hersteld worden en dus was er een rechtsgeldig document nodig. Nee, ik weet niet waarom ze juist bij mijn vader uitkwamen. Hij was de enige protestantse notaris in Eindhoven. Verder waren er ook nog zes katholieke notarissen. Men had dus keus genoeg.”

Een hele tijd lang trokken vader Steensma, reserve- kapitein Winkel en twee inderhaast opgetrommelde getuigen zich terug in het kantoor. „Eén getuige, dokter Oosterhuis, woonde aan de overkant van de straat. De ander, de heer Meerkamp van Embden, was een vrind van mijn ouders. Hij kwam op zijn fiets met houten banden aanrijden.”

Diezelfde dag, 19 september 1944, werd de stad Eindhoven zwaar onder vuur genomen door de Duitsers. Ruim tweehonderd mensen overleefden het bombardement niet en de schade was enorm.

Evenals zovele anderen heeft Steensma de bevrijding ‘intens’ beleefd. „Ik vond het vooral een heel indrukwekkende tijd, eerder spannend dan eng. Ik zie nóg al dat militair verkeer bij ons door de straat komen.

Na jaren van stilte kwam er dag en nacht een continue stroom voertuigen voorbij. Ook staat me nog heel goed voor de geest hoe een Duitse patrouille-auto, met een gewapende militair op het spatbord, vanuit de Jan Smitzlaan kwam aanrijden. Ter hoogte van het huis van dokter Van Staveren werd hij doodgeschoten. Het lijk heeft daar toen nog een tijdje in de tuin gelegen.”

„Tijdens het bombardement zat onze grote kelder vol met schuilende mensen. De bioscoop, het cafetaria op de hoek en het huis van kapper De Rooij werden compleet in puin geschoten. Ons huis had niet zoveel schade, op wat gesneuvelde ruiten na.”

In samenwerking met indebuurt Eindhoven