Volledig scherm
Dode Lichamen - Real Human Bodies Exhibition Eindhoven © Edith Van Zutven - Van Rongen

Exposities met Chinese lijken lagen vaker onder vuur

EINDHOVEN - Exposities met geconserveerde lijken leidden in het verleden vaker tot schandalen. Ook nu weer ligt een tentoonstelling -Real Human Bodies- onder vuur. De expo is binnenkort te zien in Eindhoven. 

Het is niet voor het eerst dat een tentoonstelling van geplastineerde lijken voor ophef zorgt vanwege de dubieuze herkomst van de gebruikte lichamen. De Duitser Günther von Hagens, die de plastinatietechniek  in 1977 ontwikkelde, moest in 2004 erkennen dat zeven van zijn Chinese lijken mogelijk afkomstig waren van geëxecuteerde gevangenen. De lichamen -met gaten in het achterhoofd- waren toen al twee jaar lang geëxposeerd geweest in Londen. 

Twee jaar later raakte een andere expo in opspraak. Tweeëntwintig van de geëxposeerde lichamen op 'Bodies, the Exhibition' bleken afkomstig te zijn uit China. Een legale herkomst kon niet aangetoond worden. Datzelfde gold in 2009 voor de expo Our Body in Parijs. Hier werden zeventien Chinese lijken tentoongesteld. De rechter verbood de expo na protesten van mensenrechtenorganisaties. 

Tekst gaat onder de foto verder

Volledig scherm
Expo Real Human Bodies © Majda Ouhajji

Body Worlds

'Body Worlds', Günther von Hagens' permanente expositie die onder meer in Amsterdam te zien is, distantieert zich met klem van rondreizende tentoonstellingen, zoals die binnenkort in Eindhoven neerstrijkt. In een persverklaring laat Body Worlds weten dat er nogal wat 'copycats' rondlopen die de plastinatietechniek hebben overgenomen. 

Body Worlds maakt volgens Hagens uitsluitend gebruik van lichamen van mensen die zich zelf aangemeld hebben. Het Hagens Institute for Plastination in Heidelberg zegt te beschikken over een donorbestand met meer dan 16.000 personen, veelal afkomstig uit Duitsland. Waar de lichamen van Eddy Mareco's rondreizende expo Real Human Bodies vandaan komen, weet Hagens niet, maar de uitleg dat het om op straat gestorven daklozen gaat, komt hem niet onbekend voor.

Falun Gong

Voor de in Hong Kong geboren KaYan Wong uit Oss en Hagenaar Wilbert Stuifbergen is de herkomst van de gebruikte Chinese lijken duidelijk. Zij strijden al jaren tegen de grootschalige vervolging door de Chinese communistische partij van de Falun Gong, een zeer populaire spirituele meditatiebeweging. Wong is zelf ook beoefenaar. Stuifbergen, lid van de Coalition to Investigate the Persecution of Falun Gong (CIPFG), wijst op onderzoeksrapporten waaruit blijkt dat vermoorde Falun Gong-aanhangers voor de exposities zijn ingezet. 

Het is volgens beiden onmogelijk dat op straat overleden personen -de uitleg van Mareco- voor de expo's worden gebruikt: ,,Volgens de Chinese wet moeten niet-geïdentificeerde lijken minstens dertig dagen in bewaring blijven. Eerder mogen ze niet worden vrijgegeven voor wetenschappelijke toepassing", merkt Stuifbergen op. ,,Voor plastinatie kunnen echter alleen verse lichamen worden gebruikt; binnen 48 uur moet dit proces plaatsvinden." 

Tekst gaat onder de foto verder

Volledig scherm
Expo Real Human Bodies © Majda Ouhajji

De kans dat in Eindhoven vermoorde aanhangers van de Falun Gong worden geëxposeerd, is volgens beiden reëel. Wong: ,,Als er geen documenten zijn die de herkomst van de Chinese kadavers kunnen aantonen, dan is niet te weerleggen dat ze níet afkomstig zijn uit het Chinese gevangenisstelsel."  

Geen onderzoek

Tourmanager Eddy Mareco beweert dat hij de lichamen -via een tussenpersoon- in bruikleen heeft gekregen van het Amerikaanse bedrijf Corcoran Laboratories. Dit bedrijf ontkent echter met klem. Vorig jaar organiseerde Mareco een soortgelijke expo in Winschoten: The Human Body.  Het expositiemateriaal zou Mareco van Von Hagens hebben verkregen. Body Worlds laat desgevraagd weten dat dit per sé niet klopt. 

Vooralsnog komt er geen strafrechtelijk onderzoek naar de herkomst van de lichamen. ,,Het is geen zaak voor justitie of het OM, want er zijn geen strafbare feiten gepleegd in Nederland", laat een woordvoerster desgevraagd weten. 

In samenwerking met indebuurt Eindhoven