Volledig scherm
Blick auf Murnau mit Kirche van Kandinsky © FotoMeulenhof

Gemeente Eindhoven tergt Joodse familie in zaak over roofkunst

EINDHOVEN - De Joodse familie die een topstuk uit het Van Abbemuseum opeist omdat het waarschijnlijk gaat om roofkunst is boos dat de gemeente Eindhoven een nette oplossing dwarsboomt. Door het optreden van de gemeente zijn de familie en het museum uit elkaar gedreven en in een conflict beland terwijl juist dat nooit de bedoeling was. 

Een van de erfgenamen en zegsvrouw van de familie heeft dat gezegd in een gesprek met deze krant over de juridische strijd die is ontstaan over het werk van Kandinsky dat de gemeente niet lang na de Tweede Wereldoorlog aankocht. 

Advocaat

Over de herkomst van het het schilderij Blick auf Murnau mit Kirche zijn de nazaten van het Joodse echtpaar Stern-Lippmann al vanaf 2015 in het diepste geheim in overleg geweest met het Van Abbemuseum. Ze slaagden er in directeur Charles Esche te overtuigen dat het gaat om een schilderij dat in de oorlog uit de collectie van hun (over)grootouders is verdwenen en toebehoort aan de erfgenamen. 

De feiten overtuigen echter niet de Restitutiecommissie die in Nederland officieel beslist over roofkunst. Bewijs dat het schilderij onvrijwillig en als gevolg van het naziregime uit familiebezit is verdwenen ontbreekt, aldus de commissie in haar afwijzing.

De familie herpakt zich na de teleurstellende uitslag en wilde het goede overleg met het museum voortzetten maar heeft sindsdien te maken met de gemeente en een advocaat. De museumdirecteur is aan de kant geschoven en de koers veranderde, merkt de familie.  

Zelfs als de erfgenamen in New York nieuw en essentieel bewijs vinden dat het schilderij door overgrootmoeder Johanna Margareta Stern-Lippmann in 1938 is meegenomen naar Nederland weigert de gemeente mee te werken aan een herzieningsverzoek. Pas als de patstelling tot een rechtszaak leidt, zwicht de gemeente. 

Fatsoen

,,We zijn in het museum altijd aardig en vriendelijk ontvangen’’, blikt haar Amsterdamse achterkleindochter terug. ,,Het contact was met enorm wederzijds respect zorgvuldig opgebouwd. Wij wilden als redelijke mensen en uit fatsoen om tafel met de gemeente maar we zijn aan het lijntje gehouden. We zijn noodgedwongen een rechtszaak begonnen, zeer tegen onze principes in. Mijn moeder heeft letterlijk gezegd dat ze niet wil dat advocaten zich verrijken aan haar geschiedenis en dat is precies wat er gebeurt. Het is een juridische strijd geworden terwijl dat helemaal niet nodig was.’’

De familie baalt ook dat museumdirecteur Esche zich niet meer hardmaakt voor een oplossing. ,,Ik vind het jammer dat hij niet meer met zijn vuist op tafel slaat.’’ 

Pijnlijk

Extra pijnlijk is dat de rechtszaak tijdverlies oplevert waardoor een van de erfgenamen de uitkomst niet meer zal meemaken. Een oude tante overleed in mei. De erven willen voorkomen dat ook een andere tante met een broze gezondheid het eindoordeel niet meer meekrijgt. ,,Het is een schande dat het zo lang moet duren.’’

De gemeente en het museum begrijpen dat het voor de familie een heel pijnlijke geschiedenis is maar herkennen zich niet in de beschuldigingen, staat in een verklaring. ,,De situatie is heel complex en daarom hebben we samen besloten het vraagstuk en de resultaten van alle onderzoeken voor te leggen aan de Restitutiecommissie voor een bindend advies. Het is aan de commissie om het proces zorgvuldig te doorlopen waarbij snelheid niet ten koste zou moeten gaan van zorgvuldigheid. Als er een nieuw advies komt, zullen we ook dit respecteren.’’

Volledig scherm
Het schilderij Blick auf Murnau mit Kirche van Kandinsky aan de muur van het huis van het echtpaar Stern-Lippmann in Duitsland. © privécollectie

In samenwerking met indebuurt Eindhoven

Poll

Welke PSV-nieuwkomer maakte tot nu toe de meeste indruk?

Welke PSV-nieuwkomer maakte tot nu toe de meeste indruk?

  • Armindo Bruma (6%)
  • Timo Baumgartl (48%)
  • Olivier Boscagli (1%)
  • Kostas Mitroglou (16%)
  • Ritsu Doan (29%)
8110 stemmen