Werk aan isolatie van huizen in Helmond
Volledig scherm
Werk aan isolatie van huizen in Helmond © Ton van de Meulenhof

Gemeenten moeten aan de slag met klimaatafspraken

opinieBerend de Vries (Tilburg), Paul Smeulders (Helmond), Jan Hoskam (Den Bosch), Mary-Ann Schreurs (Eindhoven) en Paul de Beer (Breda) zijn wethouder. Anne-Marie Spierings (energie) en Johan van den Hout (klimaat) zijn gedeputeerde van de provincie Brabant. Zij zijn samen verantwoordelijk voor dit opiniestuk.

De grote Brabantse steden zijn al jaren actief om een bijdrage te leveren aan het beperken van de klimaatverandering. De gemeenten geven vaak het goede voorbeeld met maatregelen voor hun eigen gebouwen, zoals innovatieve aanbestedingen (Eindhoven) en samenwerking met het mkb op het gebied van innovatie en verduurzaming.

De meest genomen maatregelen zijn energiebesparing in de woningbouw, inclusief realisatie van zogeheten nul-op-de-meter-woningen, plaatsen van windmolens en zonnepanelen op gebouwen en in zonneweides, investeren in aardwarmte en energieopwekking uit biogas. En er zijn projecten die de burgers bewustmaken van het gemak en de impact van bepaalde maatregelen, zoals WoonConnect in Eindhoven, dat aanpassingen aan woningen onder meer energiegebruik digitaal inzichtelijk maakt.

De provincie ondersteunt initiatieven van gemeenten met onder meer een aanpak voor meer wind- en zonne-energie en de mogelijkheid om op 1.000 ha voormalig agrarisch land tijdelijk zonnepanelen te plaatsen. Werkgevers, milieu- en landbouworganisaties, onderwijs en de vijf grote steden werken sinds 2015 met de provincie samen in de Brabantse Energie Alliantie om projecten op te schalen en sneller te doen uitvoeren. De politici die bij de verkiezingen in maart 2018 worden gekozen, zullen in alle Brabantse gemeenten echter fors meer inzet moeten plegen. Er is flink wat veranderd sinds begin 2014.

De belangrijkste verandering is dat eind 2015 in Parijs wereldwijde afspraken gemaakt zijn om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5, maximaal 2 graden. Stilaan wordt duidelijk dat de afspraken van Parijs om ingrijpende maatregelen vragen. Iedereen zal daaraan zijn bijdrage moeten leveren, ook Brabantse gemeenten.

Veranderingen

Er zijn meer veranderingen. Zo heeft het nieuwe kabinet voor het eerst een klimaatminister, er komt een Klimaatwet, een nieuw Energieakkoord en het einde van het gebruik van fossiele energie is aangekondigd.

Dan is er nog het klimaat zelf. De klimaatverandering laat zich steeds meer gelden. Denk aan de zware overstromingen in Texas en in India, orkaan Irma die Sint-Maarten verwoestte en de bosbranden in Portugal die tientallen mensenlevens eisten. Ook dichtbij merken we de veranderingen. Zie de hagelbui in Zuidoost-Brabant van juni vorig jaar met hagelstenen als tennisballen.

Het is aan de nieuwe gemeentebesturen om op al die veranderingen in te spelen.

Klimaatneutraal

Door het gemeentelijk klimaatbeleid aan te scherpen en door concrete, extra maatregelen af te spreken. Om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad moet de uitstoot van CO2 al in 2030 terug naar nul, aldus Urgenda-directeur Marjan Minnesma. Klimaatneutraal in 2030 betekent dat alle Brabantse gemeenten binnen dertien jaar woningen anders moeten verwarmen, dat al het vervoer elektrisch is en dat onze industrie geen gebruik meer maakt van fossiele brandstoffen.

Extra maatregelen zijn nodig in woningen en gebouwen, verkeer, industrie en landbouw. Er zijn veel eenvoudig te nemen maatregelen. Zoals meer samenwerken. Alle gemeenten moeten investeren in mensen en kennis, maar kleine gemeenten kunnen niet overal expertise in hebben. En ook grotere gemeenten kunnen veel van elkaar leren. De provincie wil daarbij ondersteunen en aanjagen.

Laaghangend fruit is ook bedrijven controleren en adviseren om energiebesparende maatregelen te nemen, maatregelen die in korte tijd terug te verdienen zijn. Bedrijven zijn dat al wettelijk verplicht, maar zij zijn zich vaak niet bewust van de kostenvoordelen. De provincie gaat gemeenten ondersteunen bij het energiezuiniger maken van de industrie.

Andere, op het eerste oog wat minder makkelijk te nemen maatregelen voor de nieuwe gemeentebesturen: afspraken maken over het omschakelen naar volledig elektrisch autoverkeer en over het loskoppelen van woningen van het aardgas.

Het nieuwe kabinet heeft al besloten dat alle nieuwe auto's in 2030 elektrisch moeten zijn. Nieuwe collegeakkoorden moeten daarop inspelen, bijvoorbeeld door de infrastructuur van laadpalen verder uit te rollen en door eigenaars van elektrische auto's financieel te ondersteunen, bijvoorbeeld via lagere parkeertarieven.

Aardgas

Tilburg, Breda en Helmond zijn al aan de slag gegaan met het loskoppelen van aardgas. Helmond gaat daarin het verste. Alle nieuwbouw en alle 40.000 bestaande woningen worden vanaf 2018 aardgasvrij gemaakt. Helmond heeft daarover afspraken gemaakt met woningcorporaties, het bedrijfsleven en netwerkbedrijven. Zo'n stap naar aardgasvrij vraagt om intensief overleg met inwoners. Andere gemeenten kunnen deze aanpak prima kopiëren.

Nieuwe wethouders moeten ook concrete plannen maken voor verdere grootschalige isolatie van jaarlijks vele duizenden woningen en voor het ontwikkelen van duurzame verwarming via warmtepompen, zonnedaken en een groen warmtenet.

Al die maatregelen ontslaan nieuwe bestuurders niet van een andere opdracht: Brabant weerbaarder maken tegen extreem weer, een tweede pijler in het internationale klimaatakkoord.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Eindhoven