Volledig scherm
© illustratie Cortès

Het pruttelt en rommelt in de politieke snelkookpan in Zuidoost-Brabant

EINDHOVEN - Op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart kruisen momenteel kandidaten voor de lijsten met elkaar de degens. Inzet: een plaatsje op het pluche. Dat leidt binnen lokale partijen en afdelingen her en der tot irritaties. Dat gaat niet om de inhoud maar om de poppetjes.

Het duurt nog dik vier maanden tot de gemeenteraadsverkiezingen, maar links en rechts begint het in Zuidoost-Brabant in de politieke snelkookpan al behoorlijk te pruttelen. Politieke partijen leggen in deze periode de laatste hand aan hun verkiezingsprogramma’s. Veel lijsttrekkers zijn al bekendgemaakt en concepten van kandidatenlijsten krijgen steeds vastere vorm.

Sommige partijen in de regio zijn zelfs al zo ver dat ze hun lijsten met kandidaten inmiddels aan de openbaarheid hebben prijs gegeven. En uiteraard heeft dat tot de nodige commotie geleid. Over de inhoud hoor je niemand, het gaat nu over de poppetjes op het pluche.

D66 

Bij de Eindhovense afdeling van D66 wordt achter de schermen gebakkeleid over de samenstelling van de lijst. Niet over het feit dat Mary-Ann Schreurs al weer bovenaan staat - haar dominante rol lijkt binnen de partij onaantastbaar - maar omdat er wat bekende namen pas in het onderste deel van de lijst zijn terug te vinden. De raadsleden Barbara van Benthem Jutting en Mpanzu Bamenga kunnen alleen op basis van voorkeursstemmen nog in de nieuwe raad komen. Waar Bamenga - die in landelijke D66-kringen behoorlijk in aanzien staat - de beminnelijkheid zelf blijft, steekt Benthem Jutting haar ongenoegen over een elfde plaats op de kieslijst niet onder stoelen of banken. ,,Kennelijk heeft de partij geen behoefte aan een fractie die ook de eigen wethouders kritisch volgt", sneerde ze. Lijsttrekker Schreurs staat er om bekend dat ze maar moeilijk met kritiek kan omgaan, maar het blijft gissen of de samenstelling van de D66-lijst mede het gevolg is van een interne afrekening. 

CDA 

Hoewel de partijen pas voorzichtig aan het warmlopen zijn, is het in meer gemeenten hommeles. Bij het CDA in Bergeijk verdwijnen vier oudgedienden van de lijst. Drie van hen maken vrijwillig plaats, maar Twan Jansen gooit het bijltje er bij neer omdat de kiescommissie slechts een negende plek voor hem had ingeruimd. Jansen is zelfs zo verbolgen dat hij overweegt de huidige CDA-fractie te verlaten.

In Waalre spatte de AWB in het zicht van de verkiezingen uiteen. Twee van de drie raadsleden verlieten de lokale partij met onmiddellijke ingang omdat ze bedankt werden met een onverkiesbare plek op de kieslijst. Het bestuur vond het tijd voor vernieuwing en daar was het duo het he-le-maal niet mee eens. Tiny van Tongeren (68) begint een eigen partij, Peter Oolbekkink (70) overweegt zich bij hem aan te sluiten.

VVD

In Heeze-Leende gaf Geert Verzijden - 16 jaar fractieleider van de VVD - er vorige maand met veel bombarie de brui aan toen bekend werd dat het bestuur het welletjes vond en hem een onverkiesbare plaats toebedeelde. Sindsdien zit hij als eenpitter in de raad. Net als Chris Eeuwhorst, jarenlang hét VVD-boegbeeld in Nuenen. Na twaalf jaar raadswerk stapte hij van de ene op andere dag dag uit de partij. Tot op de dag van vandaag wil hij niet zeggen waarom. Maar dat zijn partij niet voor hem koos als nummer één op de nieuwe kandidatenlijst zou wel eens een veeg teken kunnen zijn.      

Over het algemeen zijn het de ouderen die de kont tegen de krib gooien. Dat is ook niet gek. Daar waar wordt vernieuwd en verjongd komt de senior doorgaans aan de kant te staan. Bovendien hebben ouderenpartijen er een traditie van gemaakt om met elkaar in de clinch te gaan. Dat zie je ook nu weer gebeuren. In Eindhoven is 50Plus nog niet goed en wel opgericht of de kandidaat-raadsleden gaan al weer rollebollend door de vergaderzaal. Oorzaak van de heibel is uiteraard de volgorde op de lijst.

SP

En dan zijn er natuurlijk de partijen die het niet voor elkaar krijgen om een acceptabele lijst in elkaar te sleutelen. Simpelweg omdat er geen goede kandidaten zijn te vinden. De SP stormde bijna vier jaar geleden in verschillende gemeenten de raad binnen. In Geldrop-Mierlo zal het voorlopig bij een raadsperiode blijven. En in Oirschot, waar ook onvoldoende aspirant raadsleden waren te vinden, is de SP met de PvdA opgegaan in een nieuwe linkse lokale partij. Overigens doet ook de VVD in Laarbeek wegens een chronisch kandidatengebrek niet mee aan de komende verkiezingen.

Dat het niet alle partijen lukt om een volwaardige kieslijst samen te stellen, is niet verwonderlijk. De vijver waarin ze moeten vissen naar kandidaten die de toets der kritiek kunnen doorstaan is de laatste jaren steeds kleiner geworden. En die toets steeds zwaarder. Dat geldt voor de integriteit van een kandidaat - de angst voor criminele infiltratie in de raad is groot - maar zeker ook voor de kwaliteit.

Met alleen je gezonde boerenverstand red je het vandaag de dag niet meer in de raadszaal. Het werk van een raadslid is de laatste jaren een stuk gecompliceerder geworden. Bovendien neemt het veel tijd in beslag en is de vergoeding die daar tegenover staat nauwelijks navenant te noemen. Zeker niet in kleine gemeenten.

Direct na de kerstdagen moet duidelijk zijn welke partijen zich sterk genoeg achten om aan de gemeenteraadsverkiezingen mee te doen. Op 5 februari moeten zij hun definitieve kieslijsten inleveren. Tot die tijd zal de politieke snelkookpan zo her en der nog wel eens overkoken.

In samenwerking met indebuurt Eindhoven