Volledig scherm
Terugdringen van het autogebruik in de binnenstad - zoals hier op de Aalsterweg - is voor de gezondheid noodzakelijk. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Is het centrum van Eindhoven autoluw maken de oplossing?

EINDHOVEN - De luchtverontreiniging op 9 locaties in Eindhoven is zo ernstig dat er snel maatregelen getroffen moeten worden. De gemeente overlegt al met het ministerie van Infrastructuur en milieu over een concreet pakket maatregelen om autogebruik in de binnenstad terug te dringen. Alleen zo kan de gezondheid van de inwoners en bezoekers beschermd worden, laat wethouder Mary-Ann Schreurs weten.

Waar komen die cijfers opeens vandaan? 

De verontrustende cijfers zijn berekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu over 2016. Wethouder Mary-Ann Schreurs kwam er dinsdag mee tijdens een discussie in de gemeenteraad over het meten van luchtverontreiniging in de binnenstad. Bij de metingen bleek dat op slechts twee locaties de normen voor stikstofdioxide overschreden worden: op de J.F. Kennedylaan én de Vestdijk. Maar die metingen zijn niet meer dan 'een indicatie' aldus Schreurs. De rijksoverheid gaat uit van officiële berekeningen bij zijn beleid om luchtverontreiniging tegen te gaan. En die laten zien dat de norm van 40 microgram per kuub lucht overschreden worden op de Emmasingel (drie metingen), Vestdijk (twee maal), Keizersgracht, Mauritsstraat en Anthony Fokkerweg. Opvallend is dat erkende 'smerige' plekken als de Kennedylaan, de Leenderweg en delen van de rondweg ontbreken. Maar hoe het ook zij, de berekeningen zijn leidend. Tot en met 2016 gold er dispensatie, maar de Europese Unie wil dat Nederland en dus Eindhoven vanaf dit jaar voldoen aan die normen. Zo niet, dan komen ruimtelijke plannen voor bijvoorbeeld het Van der Meulen Ansems-terrein in gevaar. Die worden dan niet meer doorgelaten. Daar staat tegenover dat de rijksoverheid wel subsidie beschikbaar stelt; voor de Vestdijk bijvoorbeeld 4 miljoen.

Maar hoe erg is het nu eigenlijk op die negen locaties?

De EU-norm van 40 milligram per kubieke meter lucht wordt in Eindhoven op die negen plekken 'net' overschreden. Hoogst gemeten waarde is die op de Vestdijk ter hoogte van de Dommelstraat met 45,5 milligram. Desondanks zegt wethouder Schreurs dat de luchtkwaliteit nu zo slecht is, 'dat ook de gezondheid op het spel staat'. "Niks doen zou suggereren dat we de gezondheidsimpact feitelijk negeren. Dat is onacceptabel."

Volgens een ander rapport van het RIVM uit 2015 kan luchtverontreiniging leiden tot schade aan de luchtwegen, beschadiging van het longweefsel, hogere gevoeligheid voor infecties en astma-aanvallen. Gevolg: een levensduurverkorting van 9 tot 13 maanden, aldus het RIVM-rapport.

Wat moet er nu gebeuren?

Volgens Schreurs is de auto de belangrijkste bron van vervuiling en alleen het terugdringen van het gebruik ervan kan de lucht weer schoner maken. Vervuilende (tweetakt)brommers, oudere dieselwagens, vrachtwagens en vuile taxi's weren? Allemaal leuk en aardig maar het effect is volgens Schreurs te gering om echt zoden aan de dijk te zetten. En dus zal in ieder geval net als bij de Vestdijk, het doorgaand verkeer eraan moeten geloven. Maar het doorgaand verkeer weren op de héle binnenring van Vestdijk, Emmasingel, Keizersgracht en Wal, kan dat? En dat ook nog zo aanpakken dat alle woningen, bedrijven en parkeergarages met de auto bereikbaar blijven? Tel daarbij op dat ook de Mauritsstraat - onderdeel van de route om het centrum heen - bovengemiddeld vervuild is, en de puzzel wordt allengs ingewikkelder.

Daarnaast zijn er dan nog meer maatregelen nodig, zoals de aanleg van Park & Ride-voorzieningen, het tegengaan van sluipverkeer door woonwijken én het voorkomen van lange files op bijvoorbeeld de rondweg. Anders wordt het probleem alleen verschoven.

Maar de elektrische auto komt er toch aan?

Nou, die ontwikkeling gaat niet zo snel als we misschien zouden willen. Volgens het CBS bedroeg het aantal stekkerauto's begin dit jaar ruim 109.000, een kwart meer dan in 2016. Maar nog altijd maar net iets meer dan één procent van het totaal aantal auto's. Volgens Maarten Steinbuch, hoogleraar Automotive Technology van de TU/e, duurt het nog minstens twee decennia voordat het complete Nederlandse wagenpark geëlektrificeerd is. Daarom moet er nu ook iets anders gebeuren. "Anders hebben we nog twintig jaar een vet probleem." Hij pleit ervoor de stad 'uitlaatvrij' te maken, zodat alleen elektrische auto's toegelaten worden.

In samenwerking met indebuurt Eindhoven