Betwist schilderij van Kandinsky in het van Abbe Museum in Eindhoven
Volledig scherm
Betwist schilderij van Kandinsky in het van Abbe Museum in Eindhoven © DCI Media

Joodse familie doet beroep op minister in gevecht om schilderij Kandinsky

AMSTERDAM/EINDHOVEN - De Joodse familie die een schilderij van Wassily Kandinksy uit het Van Abbemuseum in Eindhoven opeist omdat het zou gaan om roofkunst, heeft cultuurminister Ingrid van Engelshoven om hulp gevraagd.  

De familie is het vertrouwen in het onderzoek naar de herkomst van het schilderij kwijt en vraagt de minister om een eind te maken aan de ‘Kafkaëske’ situatie die is ontstaan. Behalve aantoonbaar onzorgvuldig is de onderzoeker van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) bevooroordeeld en respectloos voor de getraumatiseerde Joodse familie, schrijft de familie in de brief aan de minister.

Gênante vragen

Familielid Hester Bergen uit Amsterdam noemt als voorbeeld dat haar 84-jarige kwetsbare tante gênante vragen heeft gekregen van de NIOD-onderzoeker over herinneringen uit haar babytijd, die ze uiteraard niet heeft. Bergen is kwaad over de gang van zaken en vreest dat onzorgvuldig onderzoek leidt tot een verkeerde beslissing over teruggave van het kunstwerk, zegt ze desgevraagd.

Al zeker vijf jaar proberen de nabestaanden van het Joodse echtpaar Stern-Lippmann het schilderij Blick auf Murnau mit Kirche in hun bezit te krijgen. Ze zijn overtuigd dat dat schilderij als gevolg van het naziregime uit de kunstverzameling van hun (voor)ouders is verdwenen.

Het schilderij Blick auf Murnau mit Kirche van Kandinsky aan de muur van het huis van het echtpaar Stern-Lippmann in Duitsland.
Volledig scherm
Het schilderij Blick auf Murnau mit Kirche van Kandinsky aan de muur van het huis van het echtpaar Stern-Lippmann in Duitsland. © privécollectie

Ook museumdirecteur Charles Esche was volgens de familie overtuigd van het bewijs. Toch bepaalde twee jaar geleden de Restitutiecommissie die in Nederland officieel over roofkunst oordeelt dat er onvoldoende aanwijzingen zijn dat het schilderij onvrijwillig uit de collectie is verdwenen. Het schilderij hangt daarom nog steeds in Eindhoven.

Van kastje naar de muur

Tijdens een speurtocht naar extra aanwijzingen vond de familie meer bewijs voor hun verhaal en onder druk van een rechtszaak werd het onderzoek naar de herkomst van het schilderij meer dan een jaar geleden heropend. Een expert van het NIOD verricht nu het onderzoek voor de Restitutiecommissie. Zij moest haar eerste rapportage aanpassen toen de nabestaanden haar op fouten wezen. ,,Het illustreert het gebrek aan kwaliteit’’, zegt Bergen. 

De familie meent dat het onderzoek onnodig lang duurt. ,,Het is schrikbarend hoe de procedure verloopt. We worden van het kastje naar de muur gestuurd en er gebeurt niks. Iedereen wacht muisstil af.’’

Aan minister Van Engelshoven is gevraagd om aan de ‘misselijkmakende toestand’ een eind te maken. Ook bij de Restitutiecommissie en bij de directeur van het NIOD heeft de familie zich beklaagd.

In samenwerking met indebuurt Eindhoven