Volledig scherm
Jilt Jorritsma. © FotoMeulenhof

Joost Zwagermanprijs voor Eindhovenaar Jilt Jorritsma

EINDHOVEN - Met zijn essay Onthoofd won Eindhovenaar Jilt Jorritsma zondag de Joost Zwagerman Essayprijs. De afgestudeerd historicus en schrijver wil mensen graag anders naar geschiedenis laten kijken.

Het essay van Jorritsma bestaat uit vijf delen en voert de lezer van de ravage na '9/11', de aanslagen in de VS op 11 september 2001, naar het atelier van Franse beeldhouwer Rodin. Van die kunstenaar stonden namelijk behoorlijk wat werken in een van de twee Twin Towers die bij de aanslagen in New York werden verwoest. Vele werken gingen verloren, maar twee werden tussen het puin teruggevonden - verminkt, dat wel. Jorritsma legt in het essay een verband tussen de bijzondere stijl en fascinatie voor onvolmaaktheid van Rodin en het terrorisme van de afgelopen jaren. Hij stelt vragen over begrippen als tijd en geschiedenis; wat houden die precies in?

Als kind was Jorritsma allesbehalve een boekenwurm. Voor hij op de middelbare school verplicht opgezadeld werd met een leeslijst raakte hij geen boek aan. ,,Maar toen ik eenmaal moest lezen, was ik snel verkocht. Ik zag direct de verschillende lagen en symboliek in boeken. Dat je die verhalen vervolgens ook kunt ontleden vind ik heel mooi. Ik denk dat daar ook mijn passie voor schrijven is begonnen. Omdat je dat bij de opleiding geschiedenis veel kon doen, heb ik voor die studie gekozen. Al is academisch schrijven wel een andere tak van sport."

Ongrijpbaar

Jorritsma's fascinatie voor de begrippen tijd en geschiedenis hebben een verdrietige oorsprong. Vier jaar geleden maakte zijn tante een einde aan haar leven. ,,Dat en het feit dat ik toen geschiedenis studeerde, hebben mij gevormd tot wie ik nu ben. Mijn familie ging toen op zoek naar sporen in het verleden om aan te tonen waar het mis was gegaan. Daarmee gingen ze de geschiedenis herschrijven, iets wat mensen eigenlijk continu doen”, vertelt hij. ,,Geschiedenis is normaal gesproken een studie van ‘verleden wordt heden en leidt tot de toekomst’. Maar als iemand zelfmoord pleegt en je zag het niet aankomen, dan strookt het heden niet meer met hoe het verleden eigenlijk was. Toen ben ik me gaan afvragen of het wel juist is om de geschiedenis als een vaststaand verhaal te presenteren. Of zijn er misschien ook dingen die niet in dat verhaal passen maar later duidelijk worden, die tot dat moment ongrijpbaar zijn?"

Het idee voor het essay kwam doordat Jorritsma veel las over Rodin. ,,Zo stuitte ik op de verminkte beelden van hem in de puinhopen van het World Trade Center, dat vond ik een mooi beeld. Vervolgens ga je dan een beetje googelen. Soms vind je dingen die perfect samenvallen en vormt het verhaal zich daar vervolgens naar. Zo maakte Rodin een beeld van Johannes de Doper die volgens onze jaartelling vermoord is op 11 september."

Wat is geschiedenis?

Het doel van Jorritsma's essay is dat mensen anders naar geschiedenis gaan kijken. ,,Geschiedenis wordt vaak als een vaststaand verhaal gepresenteerd. Rodin, essayisten maar ook terroristen laten zien dat dit beeld niet vaststaat en je anders naar dingen kunt kijken. Rodin doet dit door beelden te slopen en expres onvolmaakt te maken, terroristen door de westerse wereld op haar grondvesten te laten schudden. Niet de geschiedenis als in wat er is gebeurd maar meer hoe mensen daarmee omgaan vind ik interessant. Geschiedenis is uiteindelijk ook maar een verhaal, maar wat er met dat verhaal gebeurt, dat intrigeert me."

In de toekomst wil Jorritsma graag essays blijven schrijven, wellicht ooit tot een bundel. Verder is hij bezig met een roman. ,,Veel publiceren, veel schrijven en vervolgens ergens midden op het platteland gaan wonen. Dat is mijn toekomstdroom.”

In samenwerking met indebuurt Eindhoven