Volledig scherm
Twee stembiljetten invullen bij gemeenteraadsverkiezingen moet te doen zijn. © ANP

Maak van de regio één grote gemeente

OPINIEJan van Beerendonk (CDA) is onder meer raadslid en wethouder in Best, regioraadslid en lid van Provinciale Staten geweest. Hij is de auteur van dit opinie artikel. 

De regio hoort er in het staatsbestel niet echt bij. Maar er is een oplossing om grotere stedelijke daadkracht te realiseren zonder de kleinschaligheid van het dorp te verliezen.

Al meer dan een halve eeuw proberen we Zuidoost-Brabant met regionale samenwerking op de kaart te zetten. In allerlei vormen en maten. Vrijblijvend, minder vrijblijvend, bij wet en daarna weer vrijblijvend maar dan in afwachting van een stadsgewest dat er nooit kwam.

Samenwerking

Regionale samenwerking op wettelijke basis en verplichtend voor de gemeenten is in het Nederlandse staatsbestel een vreemde eend in de bijt. Het openbaar bestuur is opgebouwd volgens het Thorbeckemodel en verdeeld over rijk, provincie en gemeente. Zo lopen ook de formele en informele overlegstructuren. Regio's horen daar niet bij. Zelfs niet bij wet zo is gebleken. Zodra een regio te veel macht verwerft komt de provincie in opstand, omdat men bang is dat aan haar bestuursmandaat wordt geknaagd.

Anderzijds beroepen gemeenten zich op hun eigen verantwoordelijkheid en staan ze niet graag bevoegdheden af. Zelfs niet als ze nauwelijks meer in staat zijn de bijbehorende taken te vervullen. En ook niet als ze zich bij herhaling mondeling bereid verklaren bevoegdheden af te staan. Regionale samenwerking is goed maar leidt tot een onaanvaardbare bestuurlijke dichtheid met commissies, overleggen en taaie besluitvorming.

Wat kan dan de oplossing zijn om de grotere stedelijke daadkracht te realiseren zonder de zo gewenste kleinschaligheid van het dorp te verliezen?

Als we in deze regio ten volle willen profiteren van de economische welvaart dan is grootschaliger denken een eerste vereiste. Dat dit vruchten afwerpt zien we aan Brainport en de bijbehorende erkenning in binnen- en buitenland. Maar dat is niet genoeg. Het doel is niet alleen welvaart maar vooral welzijn. Een goed leefklimaat, met andere woorden een omgeving waarin de negatieve effecten van de economische activiteiten worden aangepakt en weggewerkt, waar ruimte is voor natuur en milieubeleving en voor kunst en cultuur en ongetwijfeld nog een paar zaken meer.

Provinciestad

Als dit bij hogere overheden aan de orde komt is Eindhoven slechts een provinciestad met ruim 220.000 inwoners. Hier past een voorbeeld. Het Nederlands Bach Ensemble geeft uitvoeringen van het Weihnacht Oratorium of de Matthäus Passion in heel Nederland. Het Eindhovens Dagblad geeft zelfs kortingsbonnen. Alleen in het zuiden is er géén of maar één uitvoering. Alles in het westen van Nederland. Niet verwonderlijk want met een rijkssubsidie die een factor tien hoger ligt, is het veel makkelijker om een dure productie in huis te halen dan wanneer je moet zeggen: 'Dat geld hebben we niet, maak de entreeprijs maar drie keer zo hoog'.

En inderdaad, dan zijn de zalen in het zuiden onvoldoende gevuld en is de cultuursector aangewezen op de veel magerder budgetten van provincie en gemeente. In het westen kunnen de stadsbesturen met de vuist op tafel slaan in Den Haag en dan wordt er geluisterd. En burgemeester John Jorritsma van Eindhoven heeft gelijk. Daar kun je als burgemeester van een 'provinciestad' alleen maar van dromen, zelfs als je de belangrijkste industriële regio van Nederland vertegenwoordigt.

De regio Zuidoost-Brabant moet burgemeester Jorritsma in staat stellen daadwerkelijk met de vuist op tafel te slaan door hem een basis te geven van een stad van 600.000 inwoners compleet met de economische kracht die we feitelijk al hebben. Het gaat om verbetering van onze welzijns-infrastructuur. Een samenhangend pakket van voorzieningen, mogelijkheden tot ontplooiing, zorgstructuur enzovoort. Kortom ons welbevinden in deze regio.

Deelgemeenten

Dat zou kunnen door een samengaan van alle gemeenten in Zuidoost-Brabant in één grote gemeente die tot taak krijgt de plaatselijke overstijgende beleidsterreinen aan te pakken, zoals ruimtelijke ordening, economische ontwikkelingen, verkeer en vervoer en wellicht nog enkele sectoren meer in de zogenaamde zachte sector. Alle bestaande gemeenten zouden dan deelgemeenten worden met een eigen bestuur, dat op basis van een begroting en budget uitvoerings- en beheerstaken krijgt. De deelgemeenten brengen het openbaar bestuur letterlijk dicht bij de burger. Daarvoor moeten zij wel ergens over gaan, want ook in deze deelgemeenten zal de burger zich niet alleen vertegenwoordigd moeten voelen, maar ook met al zijn ideeën en opmerkingen terecht moeten kunnen. En daar moet dan ook wat mee gedaan kunnen worden. Wat lokaal kan, moet lokaal blijven.

Beide typen gemeenten krijgen dan een eigen rechtstreeks gekozen gemeentebestuur. De deelgemeenten zullen het moeten doen met een deelraadsvoorzitter, maar ook die kan de rol van burgervader in zijn gemeenschap tot haar recht laten komen. De centrale burgemeester is dan voorzitter van een eveneens democratisch gekozen gemeenteraad en krijgt de taak om de (regio)gemeente in binnen- en buitenland te vertegenwoordigen. Op deze manier heeft elke burger in Zuidoost-Brabant invloed op het bestuur, zowel regionaal als lokaal. Wel moet hij bij de gemeenteraadsverkiezingen twee stembiljetten invullen. Maar dat is te doen.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Eindhoven

Poll

Welke PSV-nieuwkomer maakte tot nu toe de meeste indruk?

  • Armindo Bruma (6%)
  • Timo Baumgartl (48%)
  • Olivier Boscagli (2%)
  • Kostas Mitroglou (16%)
  • Ritsu Doan (28%)
9457 stemmen