Volledig scherm
Jan Zwartendijk (Rotterdam, 27 juli 1896 - Eindhoven, 1976). © archief

Ministerie: 'Goede daad Philips-directeur die Joden redde staat buiten kijf'

UPDATEDEN HAAG/EINDHOVEN - Het ministerie van Buitenlandse Zaken zou excuses moeten maken aan de nabestaanden van Jan Zwartendijk, die als consul in de Tweede Wereldoorlog duizenden Joden wist te redden. Dat vindt Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66). 

Zwartendijk gebruikte zijn bevoegdheid in Litouwen om aan duizenden Joden visa te verstrekken, maar dit kwam hem na de oorlog op een reprimande van Buitenlandse Zaken te staan. Voor zijn werk als consul, was Zwartendijk directeur van de Philips-vestiging in Litouwen. Het kantoor werd door Zwartendijk gebruikt als consulaat.

Het verhaal over de vermaning komt uit het boek De Rechtvaardigen van Jan Brokken, waar het AD woensdag over bericht. Omdat Zwartendijk zich niet aan de regels had gehouden bij het verstrekken van de visa, kwam hij niet in aanmerking voor een lintje, zo werd hem na de oorlog verteld door een topambtenaar van Buitenlandse Zaken.

Excuses

Sjoerdsma vindt dat Buitenlandse Zaken alsnog excuses zou moeten maken. ,,Jan Zwartendijk verdiende eerder een standbeeld dan een reprimande'', aldus Sjoerdsma. ,,Hoog tijd voor eerherstel en excuses aan zijn nabestaanden. Ik hoop dat minister Blok dat wil doen.” Zwartendijk overleed in 1976 in Eindhoven.

Het ministerie wil nog niet ingaan op de roep om excuses, maar zegt in een reactie dat ,,het buiten kijf staat dat de heer Zwartendijk een goede daad heeft verricht''. Buitenlandse Zaken wijst er verder op dat in juni een monument ter ere van Zwartendijk in Litouwen is onthuld, dat deels is gefinancierd door Nederland.

Tekst loopt door na de foto.

Volledig scherm
A picture taken on June 15, 2018 shows a plaque displayed with an installation to honour Dutch diplomat Jan Zwartendijk. © AFP

Nederlandse Schindler

Volledig scherm
© Archief

Zwartendijk gaf tijdens de Tweede Wereldoorlog 2139 Joden in Litouwen een vervalst visum om het land uit te reizen en zo aan de Nazi's te ontkomen. Enige tijd voor zijn dood in 1976 kreeg hij bericht van drie Joden die de oversteek hadden overleefd. Hij werd daarna gekweld door de gedachte dat hij alle  anderen de dood in had gejaagd met een vals visum. Enige tijd na het overlijden van Zwartendijk werd echter duidelijk van 95 procent van de door hem geredde mensen het had overleefd.

Het AD bracht het verhaal van Zwartendijk dinsdag terug in het nieuws naar aanleiding het boek De Rechtvaardigen van Jan Brokken. Daarin staat dat Zwartendijk geen lintje kreeg voor zijn heldendaden, maar juist een reprimande

Vorige maand deed de kleindochter van een van de geredde Joodse mensen haar verhaal tegen deze krant.

Volledig scherm
Lithuania's President Dalia Grybauskaite (R), King of the Netherlands Willem-Alexander (2ndR), Rob Zwartendijk (L) and his wife Edith (2ndL) unveil an installation to honour Dutch diplomat Jan Zwartendijk credited with saving over 2,000 Jews from the Holocaust during WWII. © AFP

In samenwerking met indebuurt Eindhoven