Volledig scherm
Arts-onderzoeker José Maas. © Ineke Janssen

Nachtspalk vooral pijnlijk voor kind met spierspasme

GELDROP/AMSTERDAM - Bewegingswetenschapper José Maas uit Geldrop onderzocht de effectiviteit van nachtspalken bij spastische patiëntjes. Haar conclusie: ,,We doen deze kinderen veel ongemak aan."

Veel pijn en ongemak, weinig resultaat. Dat zegt bewegingswetenschapper José Maas uit Geldrop over kinderen met een spierspasme die 's nachts een beenspalk moeten dragen. ,,We doen deze kinderen veel ongemak aan", vindt Maas. Zij hoopt donderdag 6 juli op haar onderzoek te promoveren aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. 

Spalken
Revalidatieartsen schrijven al tientallen jaren spalken voor aan kinderen die lijden aan een spierspasme. Bij deze kinderen houden de spieren, zoals de grote kuitspier, de botgroei niet bij. De aanname is dat de spalk de kuitspier tussen de enkel en de knie oprekt. 

Maas volgde een jaar lang 28 kinderen tussen de 4 en 16 jaar Vijftien kinderen gingen naar bed met een spalk. Een controlegroep van dertien kinderen droeg 's nachts geen spalk. Voor de kinderen van vier tot twaalf jaar gaven de ouders/verzorgers toestemming voor de deelname aan het onderzoek, kinderen vanaf twaalf jaar gaven zelf ook toestemming. 

Pijn
Tijdens de onderzoeksperiode moesten alle kinderen die naar bed gingen met statische spalken hun medewerking voortijdig stoppen. De spalk veroorzaakte teveel pijn en slaapproblemen. De kinderen die een beweeglijke spalk droegen hadden minder pijnklachten. Maar er bleek uiteindelijk weinig verschil te ontdekken tussen deze kinderen en de patiëntjes die geen nachtspalk droegen. 

,,Mijn onderzoek is ingezet met de vraag: is een nachtspalk effectief?", zegt Maas (34). ,,Daarvoor was weinig bewijs. Toch zeggen sommige artsen dat het werkt, maar de onderbouwing ontbreekt. Nu blijkt dat het idee dat het oprekken van de kuitspier werkt gebaseerd is op aannames." 

Bom
Het onderzoek van Maas is in de wereld van kinderrevalidatieartsen ingeslagen als een bom. Zo hebben de artsen van het academisch ziekenhuis AMC in Amsterdam al besloten om nachtspalken minder vaak voor te schrijven. 

Kinder-revalidatiearts Marco van Staalduinen, verbonden aan Libra Revalidatie waar onder meer revalidatiecentrum Blixembosch in Eindhoven onder valt, kreeg het proefschrift van Maas al toegestuurd. Hij zegt dat de bevindingen zullen worden besproken in de wetenschappelijke vereniging van revalidatieartsen. 

Van Staalduinen zegt dat hij  nachtspalken nu al 'niet klakkeloos voorschrijft'. ,,Het kan een oplossing zijn, maar het is niet de heilige graal. Er is geen gouden standaard." Hij bespreekt alle mogelijkheden en de consequenties daarvan met de kinderen en hun ouders. 

Aansturing
Kinderen met spierspasmes hebben een verkeerde balans in de aansturing van spieren. De hersenen laten sommige spieren teveel bewegen, andere juist te weinig. Dat leidt tot een verkeerde stand van gewrichten. Ook groeien sommige spieren niet mee met de botten. Die moeten dan opgerekt worden. 

Van Staalduinen: ,,We proberen altijd eerst te starten met een dagspalk. Maar sommige kinderen willen dat liever niet, omdat ze zichtbaar zijn en soms lastig zijn. Een kind in een rolstoel kan bijvoorbeeld niet goed manoeuvreren met een uitgestoken been. Dan kan je ervoor kiezen om een spalk alleen na schooltijd en in de weekeinden te dragen." Valt de keuze dan toch op een nachtspalk, dan zal de arts voortdurend controleren hoe het kind daarmee omgaat en of een kind er de hele nacht mee kan slapen, benadrukt Van Staalduinen.

Ingipsen
Arts en patiënt kunnen er ook voor kiezen om een been of arm in te gipsen. Van Staalduinen: ,,Dat is statisch bij uitstek, maar zes weken in gips heeft hetzelfde effect als een halfjaar in een spalk. Maar er zijn nadelen. Gips kan niet af."

In samenwerking met indebuurt Eindhoven