Oscar Kocken en zijn oma Truce.
Volledig scherm
Oscar Kocken en zijn oma Truce. © Oscar Kocken

Oscar Kocken kruipt in huid van moedige Eindhovense opa

EINDHOVEN - 75 jaar geleden werkte Eindhovenaar Anton Nouwen samen met de bevrijders als vrijwilliger aan het front in Duitsland. Hij hield een dagboek bij, dat nu door zijn kleinzoon, schrijver en theatermaker Oscar Kocken, openbaar wordt gemaakt. Zijn oma (93) vindt het prachtig.

Ja, haar man Anton vertelde wel eens verhalen over zijn tijd in Duitsland, zegt de bijna 94-jarige mevrouw Nouwen (,,Zeg maar Truus hoor”) in de tuin van haar huis aan de Eindhovense Heezerweg. Een van de verhalen ging over een mijnenveld waar hij gewonden moest ophalen. ,,Voetje voor voetje. Het lag vol lijken, en hier een arm, daar een voet.” Een verhaal vertelde hij één keer, om er nooit meer op terug te komen. ,,‘Het is voorbij’, zei hij dan.”

Schoenenzaak

Anton Nouwen (1921-2001) runde samen met zijn vrouw Truce van 1954 tot 1986 een bekende schoenenzaak aan de Heezerweg: Nouwen Schoenen. Bijna tien jaar daarvoor, tegen het einde van de oorlog, was hij als Rode Kruis-vrijwilliger met de Amerikaanse bevrijders mee naar het front in Duitsland getrokken om gewonde krijgsgevangenen en dwangarbeiders bij te staan. Hij hield een dagboek bij over deze ervaringen.

Trouwboekje Anton Nouwen, opa van Oscar Kocken
Volledig scherm
Trouwboekje Anton Nouwen, opa van Oscar Kocken © ED

Kleinzoon Oscar Kocken (Eindhoven 1983), theatermaker, presentator en schrijver (o.a. Orde van de DagSpijkers met Koppen) raakte gefascineerd door het dagboek. ,,Prachtige verhalen van een goed observator, waar ik soms de koude rillingen van krijg. Zeer puur opgeschreven, zonder enige opsmuk.” Kocken zou er - ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding - eigenlijk een intieme voorstelling van maken voor Theaterfestival Boulevard in Den Bosch in augustus. ,,Ik wilde terugkruipen in het leven van mijn opa, met een lijntje naar mezelf nu. Zou ik zelf ook mensen zijn gaan helpen, of was ik gaan feestvieren na de bevrijding?” 

Maar toen kwam corona. En werd alles afgelast. Ineens was zijn agenda helemaal leeg. Kocken besloot alle dagboeken van zijn opa helemaal uit te gaan pluizen en ze via zijn social media-kanalen per dag te delen, exact 75 jaar later, van 12 maart tot 28 mei 1945, de periode dat hij het dagboek schreef. ,,12 maart was ook de dag dat de coronamaatregelen begonnen, het klopte precies.”

Zoektocht bijbel

Oscar Kocken met de bijbel die z'n opa kreeg van een vluchteling in bevrijd Duitsland.
Volledig scherm
Oscar Kocken met de bijbel die z'n opa kreeg van een vluchteling in bevrijd Duitsland. © Marnix Schmidt

Oma Truce vindt het prachtig dat haar man een dergelijk eerbetoon krijgt. Ze had zelf ook nog een extra opdracht voor haar kleinzoon: bij het opruimen van de zolder - ze had immers tijd genoeg in deze quarantainetijd - vond ze een 75 jaar oude bijbel, die Anton had meegekregen van een Nederlandse vluchteling met het verzoek die naar zijn familie te brengen. Ondanks meerdere verwoede pogingen was het Anton zelf niet gelukt. Of Oscar die dan misschien bij de nabestaanden kon bezorgen? Die kent immers heel veel mensen en weet hoe hij om moet gaan met de nieuwe media. Op een speciale website doet Kocken verslag van zijn grootse zoektocht. Hier zijn ook dagboekfragmenten en foto’s te vinden.

De nood een deugd

Met het project maakt Kocken van de nood een deugd, in een tijd dat er even weinig brood op de plank komt. ,,Een half jaar niet kunnen werken is best heftig.” Ach, deze tijd stelt weinig voor als je de oorlog hebt meegemaakt, relativeert oma Truce (1926) die de oorlog in Eindhoven bewust meemaakte. ,,Ik ben nu ook wel angstig hoor, dat mijn kinderen of kleinkinderen ziek worden. Maar waar zeuren we verder over? Toen moesten we ook binnenblijven, maar we leden ook honger en kou, en waren bang.” De herinneringen komen als vanzelf naar boven. Hoe ze in de Hoogstraat achter hun huis brood naar de wagons met krijgsgevangenen gooiden. Hoe ze aan de Hagenkampweg illegaal kooltjes raapten die van de wagons waren gevallen. ,,Als de Duitsers je zagen, kon je doodgeschoten worden.” En dan had je nog de ‘vliegende bommen’. ,,Als het stil werd, dan had je nog negen tellen voordat hij ontplofte. Dat kost een jaar van je leven hoor.”
De vergelijking tussen de coronacrisis en de oorlog gaat inderdaad mank, zegt ook Kocken. ,,Na welke oorlog kun je nu zeggen dat je vijf kilo bent aangekomen?”

Groetenvaneenonbekende.nl

Dagboek Anton Nouwen.
Volledig scherm
Dagboek Anton Nouwen. © Oscar Kocken

In samenwerking met indebuurt Eindhoven