Volledig scherm
Bevrijdingsdefilé in Eindhoven (archieffoto 2013). © Ton van de Meulenhof

Persoonlijke verhalen die de Tweede Wereldoorlog levend houden

Bevrijding 75 jaarDe Tweede Wereldoorlog was lang geleden, en ook weer niet. De viering van 75 jaar bevrijding brengt de tijd van toen dichtbij met persoonlijke verhalen.

Een Amerikaanse soldaat loopt door Woensel. Hij struikelt. De granaat die hij draagt, ontploft. De Amerikaan is dood. Een zojuist bevrijde Eindhovenaar die stond te kijken ook. Een Eindhovens meisje raakt gewond door een fosforbom. In het ziekenhuis vliegen de lakens van haar bed in brand door de fosfor op haar benen. De Eindhovense artsen vragen aan Duitse bezetters hoe ze het meisje moeten verplegen.

De soms bizarre verhalen die opborrelen nu het zuiden van Nederland de bevrijding viert, maken de Tweede Wereldoorlog voelbaar. Het was verschrikkelijk, het was angstaanjagend, het was verdrietig en het was spannend. En in alle gevallen: om nooit te vergeten.

Niemand die erbij was, is de oorlog ooit kwijtgeraakt. Maar vaak bleven de verhalen lange tijd onverteld. Ze waren eerst nog te pijnlijk en ze pasten niet in de naoorlogse wederopbouwsfeer van ‘niet achterom kijken, maar vooruit’. Met het verstrijken van de tijd is er meer ruimte gekomen om er eens goed voor te gaan zitten.

Volledig scherm
Defilé en aansteken bevrijdingsvuur op het Stadhuisplein in Eindhoven (archieffoto). © Jean Pierre Reijnen

Veel ouderen van nu, die de oorlog als jongere meemaakten, hebben heldere herinneringen. Ze lijken steeds meer behoefte te hebben hun oorlogsverhalen te delen, nu het nog kan. Vaak worden ze aangespoord door kinderen en kleinkinderen. ,,Opa, kon jij in de oorlog veilig naar school?”

De behoefte aan herdenken blijkt dezer dagen groot. Heel groot. Deze krant werd de afgelopen weken overstelpt met mails, boeken, verhalen, dagboeken over en uit de oorlog. In de regio is rond de herdenking van 75 jaar bevrijding meer te doen dan een mens kan behappen. En er kwamen bijzondere projecten tot stand. Jongeren van het Summa College in Eindhoven interviewden bijvoorbeeld ouderen over hun oorlogservaringen. Bij de presentatie van het initiatief was het respect van de jongeren voor de ouderen met wie ze hadden gesproken bijna tastbaar. Ze waren onder de indruk van wat ze hadden gehoord. ,,Wat je uit bijna alle verhalen kunt halen, is dat gezinnen in de oorlog heel hecht werden”, leerde student Lennart Mooijweer.

Dilemma’s

Het grote krijgsverhaal van de Tweede Wereldoorlog – de nazi’s versus de geallieerden – raakt in de persoonlijke verhalen die steeds meer de boventoon voeren, langzaam maar zeker op de achtergrond. Het gaat steeds meer over de dilemma’s die elke oorlog – waar en wanneer dan ook – met zich meebrengt. Wat is ‘bevrijd’ zijn, wat betekent ‘vrijheid’? 

Jongeren van nu zien Duitsers niet meer als de vijand van toen. Ze kunnen zich wel inleven in de persoonlijke vragen die een oorlog opwerpt. Wat zouden ze zelf doen: verzet tegen een bezetter, of aanpassen? Zo krijgt het herdenken van de Tweede Wereldoorlog een steeds persoonlijker karakter en worden de lessen die er te leren vallen steeds breder toepasbaar. Een groter inlevingsvermogen is misschien wel het mooiste resultaat dat er met herdenken valt te behalen, met daaraan gekoppeld meer begrip. Meer begrip voor de asielzoeker die een oorlog van nu is ontvlucht, voor Nederlandse militairen die na de Tweede Wereldoorlog hun bijdrage leverden in Nieuw-Guinea, Bosnië of Afghanistan, voor kinderen van Nederlanders die in de oorlog de Duitse kant kozen. Meer begrip voor onvrije, onleefbare omstandigheden elders zoals we die in Nederland al 75 jaar niet meer kennen. Het zijn de persoonlijke verhalen die de Tweede Wereldoorlog levend houden. 

Dit weekend brengt het ED enkele van die verhalen. Ze zijn allemaal terug te lezen in ons dossier op ed.nl/bevrijding-75-jaar en verschijnen online op verschillende tijdstippen op zaterdag 14 en zondag 15 september.

  1. Discriminerende foto’s op Facebook kosten Eindhovens LPF-commissielid boete
    PREMIUM

    Discrimine­ren­de foto’s op Facebook kosten Eindhovens LPF-commissie­lid boete

    EINDHOVEN - Het Eindhovense LPF-commissielid Mari Nijs maakte zich in november 2018 schuldig aan 'groepsbelediging' door het plaatsen van 'onredelijke en discriminerende' foto's op zijn Facebookpagina. Politierechter P. Appelhof veroordeelde de politicus maandag in Eindhoven tot een boete van 500 euro, waarvan de helft voorwaardelijk. "Je mag niet meer voor je mening uitkomen", constateerde de 52-jarige Nijs verontwaardigd.

In samenwerking met indebuurt Eindhoven

Poll

Welke PSV-nieuwkomer maakte tot nu toe de meeste indruk?

  • Armindo Bruma (6%)
  • Timo Baumgartl (48%)
  • Olivier Boscagli (2%)
  • Kostas Mitroglou (16%)
  • Ritsu Doan (28%)
9457 stemmen