‘Servet van afgebrande hotel 't Silveren Seepaerd in Eindhoven lag nog op de weefmachine’

VideoEINDHOVEN/LEENDE - Uit liefde voor het mooie damast bouwde Frans van Dijk (71), van de gelijknamige fabrikantenfamilie, een verzameling van honderden damasten servetten en tafellakens op. In zijn huis in Leende heeft hij ladekasten vol.

Het stoort Frans van Dijk uitermate dat in geen enkel museum in Eindhoven de historie van de lokale textielindustrie terug te vinden is. Dat terwijl Eindhoven een textielstad was van groot formaat, stelt hij. ,,Het was hier vergeven van de (linnen)weverijen, er hebben duizenden mensen in deze branche gewerkt." Bekende namen in de linnenindustrie waren onder meer Van Dissel (later nam weverij Van Dijk hiervan de verkoopadressen en een aantal medewerkers over), de Koninklijke Van Dijk (Kodijko), linnenfabriek Van den Briel en Verster, Tirion & Carlier. En er waren er nog veel meer, allemaal uit Eindhoven of directe omgeving.

Laatste generatie

,,Ik vind het zo zonde dat als ik naar het Textielmuseum in Tilburg ga, daar dan een filmpje wordt vertoond van de Eindhovense linnenfabriek Van Dissel", zegt hij. ,,Linnen is echt van hier, wol zat meer in Tilburg."

Zelf was Frans van Dijk, samen met zijn broer, de laatste generatie die werkzaam was binnen het familiebedrijf. Linnenweverij Van Dijk werd in 1848 aan de Bolksheuvel in Waalre opgericht door betovergrootvader Josephus van Dijk, met enkele handweefgetouwen. Eind 19de eeuw verhuisde de fabriek naar de Markt en bleef daar tot het einde, in 1998. In de 150-jarige geschiedenis van het bedrijf zijn steeds nieuwe wegen ingeslagen, aangepast aan de tijdgeest en de veranderende vraag. Uit de verkoop van luxe linnengoed aan rijke families is het latere Walra ontstaan, als onderdeel van Van Dijk.

Het linnengoed van toen wordt nu niet meer zo gemaakt, constateert Van Dijk met spijt. In landen als India en Pakistan kan het vele malen goedkoper.

Frans van Dijk bij een klein deel van zijn collectie damasten servetten.
Volledig scherm
Frans van Dijk bij een klein deel van zijn collectie damasten servetten. © DCI media

Ladekasten vol damast

Volledig scherm
© DCI media

Uit liefde voor het mooie damast, heeft Van Dijk een verzameling van honderden damasten servetten en tafellakens opgebouwd. In zijn huis in Leende heeft hij ladekasten vol. Vooral van servetten, de collectie tafellakens is aanmerkelijk kleiner. ,,Die zijn veel moeilijker te tonen omdat ze zo groot zijn. Ik heb daar geen ruimte voor." Alle servetten strijkt hij zorgvuldig glad en worden vervolgens ongevouwen in speciale, diepe, lades bewaard. Voor het strijkwerk heeft hij een strijkmachine.

Met enthousiasme toont hij een damasten servet van het beroemde Eindhovense hotel 't Silveren Seepaerd, dat ten tijde van de brand in 1971 nog op de weefmachine lag. ,,Prachtig toch?" Van Dijk heeft in zijn collectie onder meer servetten van het huwelijk van Beatrix en Claus, eentje van het 300-jarig bestaan van Kaapstad, geweven bij Van Dissel (,,die maakte het mooiste spul"), servetten van rederijen, van de marine. Er waren grote opdrachtgevers bij. In vroeger tijden moest je vermogend zijn om het tafellinnen en beddengoed te kunnen veroorloven. ,,Mensen hadden grote uitzetten nodig. Er werd niet zo vaak gewassen."

Oude monsters

,,Ik ben begonnen met het verzamelen van oude monsters van Van Dissel, die zouden anders in de vuilnisbak zijn beland", vertelt Van Dijk. Nu verzamelt hij zijn damast ook op kleine veilingen en via Marktplaats.

Volledig scherm
© DCI media

De gladde en glimmende patronen op de damasten kleden zijn meestal sierlijk en variëren van eenvoudig tot ingewikkeld. Damast is een weeftechniek waarbij patronen worden aangebracht op een ondergrond in dezelfde kleur. En dat is nou net ook wat het tentoonstellen zo lastig maakt, zegt Van Dijk. ,,Daarom ben ik op zoek naar een fotograaf die deze verzameling kan fotograferen en digitaliseren.”

Van Dijk heeft wel eens iemand van het Tilburgse textielmuseum thuis gehad; er was slechts één stuk uit zijn verzameling dat de moeite waard bleek voor het museum. ,,Het gaat een museum meer om de waarde, dat kijkt naar de designers, terwijl het mij meer om de schoonheid ervan gaat.”

In samenwerking met indebuurt Eindhoven