Volledig scherm
Jeroen Deckers en Claire Michielsen in het microbiologisch lab. © Jean Pierre Reijnen

Studenten TU/e in gevecht met resistente bacterie

EINDHOVEN - Bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica worden zonder ingrijpen een wereldwijd probleem. Het kan in de toekomst meer slachtoffers eisen dan kanker of hart- en vaatziekten.

Voor elf studenten biomedische technologie van de Technische Universiteit Eindhoven is deze dreiging reden om in actie te komen. Zij werken aan een manier om snel, binnen een uur, vast te stellen welke bacterie een patiënt ziek heeft gemaakt. Die test vergt nu nog enkele dagen. Is dat eenmaal duidelijk, dan kan een zeer gerichte behandeling volgen met minder of zelfs helemaal geen antibiotica.

De elf studenten zijn uitgenodigd om mee te doen aan de iGEM-competitie (international Genetic Engineered Machine) van het vermaarde Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Boston. Daar 'pitchen' van 31 oktober tot 4 november 360 teams hun ideeën. Uit Nederland vaardigen zeven universiteiten teams af naar Boston.

Manager van het Eindhovense team is Jeroen Deckers (21), labcaptain is Claire Michielsen (22). Het team koos het onderwerp resistentie tijdens een brainstorm-sessie, een probleem dat wereldwijd speelt. De Nederlandse regering heeft zich opgeworpen als aanjager van het internationale debat, onder meer met het beleggen van een grote ministeriële conferentie in Den Haag in april dit jaar.

Machteloos

,,Als we niets doen, gaan we terug in de tijd, vóór Alexander Fleming penicilline ontdekte", zegt Claire. Bacteriën die mensen en dieren ziek maken, blijken zich aan te kunnen passen, waardoor ze bestand zijn tegen antibiotica. Artsen staan nu al soms machteloos tegen voortwoekerende infecties die soms een dodelijke afloop hebben. Bekende resistente bacteriën zijn de MRSA en de VRE. Patiënten die deze bacterie bij zich dragen moeten bij een ziekenhuisopname in quarantaine worden gehouden.

Oorzaak van het probleem is het gebruik van antibiotica op veel te grote schaal. Vooral in de Derde Wereld, maar ook in de Verenigde Staten, waar antibiotica zonder recept te koop zijn in apotheken en drogisterijen. In de intensieve veehouderij worden ook veel antibiotica gebruikt, vaak zelfs preventief. In Nederland is dat gebruik al sterk verminderd sinds duidelijk is wat de gevolgen zijn, maar andere landen zijn nog niet zo ver.

De TUe-studenten zoeken naar een manier om snel duidelijk te krijgen welke bacterie iemand ziek heeft gemaakt. Zij kwamen op het idee om licht zoals vuurvliegjes dat produceren, te gebruiken om het DNA van de bacterie te ontrafelen. Zij hebben het idee besproken met deskundigen, onder meer microbiologen van het laboratorium voor pathologie en medische microbiologie (PAMM) in Veldhoven. ,,Zij geven ons input en kunnen aangeven waar de knelpunten zitten", zegt Deckers.

Identificeren

Leden van het team mogen binnenkort een dag meelopen in het Veldhovense laboratorium. Het idee moet uiteindelijk uitmonden in een handzaam apparaat dat een arts kan gebruiken om een bacterie te identificeren.

Maar voor de korte termijn is het Eindhovense team bezig met praktische zaken. Geld inzamelen bijvoorbeeld voor reis en verblijf. Daarvoor is een crowdfund-actie opgezet (crowdfund.tue.nl), waarmee al ruim 1600 euro is opgehaald. Doel is 2500 euro.

Naast het technische onderzoek hebben de studenten ook contact met patiënten, overheidsinstanties en artsen om een beeld te krijgen van de invloed van hun onderzoek op de maatschappij. ,,Dat is de sociale kant van het project", zegt Claire.

Acht studenten in het team zijn tweedejaars masters. Drie zijn nog in de eerste fase van hun studie als derdejaars bachelors.

In samenwerking met indebuurt Eindhoven